Schenkingen Tijdens het Leven in België: Vormen, Registratie en de Verdachte Periode

Een schenking tijdens het leven is in België nooit gewoon een familiezaak die eenmaal geregeld en dan vergeten wordt. De vorm ervan bepaalt of een notaris wettelijk vereist is, het tijdstip bepaalt of ze als een voorschot op de latere nalatenschap telt, en of ze wordt geregistreerd, bepaalt welk belastingstelsel erop van toepassing is, en hoe lang het overlijden van de schenker ze nog kan terugnemen in een belastbare nalatenschap.

Het burgerrechtelijke mechanisme, dus welke soort schenking geldig is en hoe die inwerkt op een latere nalatenschap, is federaal en overal in het land identiek. De fiscale gevolgen zijn regionaal, en deze pagina vermeldt enkel wat voor elk gewest afzonderlijk positief is bevestigd: er wordt geen enkele nationale tabel opgesteld, want die bestaat niet.

Informatie laatst geverifieerd op 21 juli 2026. Deze pagina biedt algemene juridische informatie en vormt geen juridisch advies voor een individueel geval.

De vormen die een schenking kan aannemen

Het Belgische burgerlijk recht erkent verschillende manieren om iets weg te schenken tijdens het leven, en welke mogelijk is, hangt af van wat er wordt weggeschonken.

Een handgift is de eenvoudigste vorm: een fysieke, onmiddellijke overdracht van hand tot hand, historisch geld, juwelen of ander tastbaar roerend goed. Voor de geldigheid van een handgift is geen akte en geen notaris vereist.

Een bankgift werkt op dezelfde manier voor geld dat al op een rekening staat: een gewone overschrijving van de rekening van de schenker naar die van de begiftigde, opnieuw zonder notariële akte. Aandelen en andere immateriële roerende goederen worden doorgaans op dezelfde informele manier geschonken, soms vastgelegd in een onderhandse begeleidende brief die de bedoeling van de partijen weergeeft, wat op zich geen notariële akte is.

Een notariële schenking is een formele akte die wordt verleden voor een notaris. Voor roerende goederen is een notaris optioneel. Ze kost meer dan een hand- of bankgift, maar geeft de partijen een gedateerd, bewijsbaar document en laat toe voorwaarden, lasten of voorbehouden toe te voegen die een informele schenking niet makkelijk kan dragen.

Voor onroerend goed bestaat er helemaal geen informele weg. Een schenking van een huis, een appartement, grond, of enig ander onroerend goed moet via notariële akte gebeuren, punt. Dit volgt uit dezelfde vormvereisten die elke overdracht van onroerend goed in België beheersen, en de partijen kunnen dat niet contractueel omzeilen.

Waarom een schenking laten registreren

Een schenking laten registreren is voor de meeste roerende schenkingen vrijwillig, en het betekent dat je er op het ogenblik van de schenking schenkbelasting op betaalt. Dat klinkt als een extra kost, en het vlakke schenktarief moet inderdaad worden betaald, maar het koopt er iets voor terug: eens de belasting betaald is, is de schenking afgehandeld. Het latere overlijden van de schenker kan de zaak niet meer heropenen, ongeacht hoe snel na de schenking dat overlijden plaatsvindt.

Een niet-geregistreerde roerende schenking, een handgift of een niet-geregistreerde bankgift waarop geen belasting is betaald, draagt het omgekeerde risico. Ze kost op het ogenblik zelf niets, maar blijft blootgesteld: als de schenker binnen de hieronder beschreven verdachte periode overlijdt, wordt de schenking terug bij de nalatenschap gevoegd en belast alsof ze er nooit uit was verdwenen, tegen de tarieven van de erfbelasting in plaats van het lagere vlakke schenktarief. Voor de meeste schenkers voorbij een bepaalde leeftijd, of met een zwakke gezondheid, is dat risico precies de reden waarom ze ervoor kiezen om te registreren en de schenkbelasting meteen te betalen, in plaats van te gokken dat ze de verdachte periode overleven.

Een notariële schenking van onroerend goed wordt altijd geregistreerd als onderdeel van het verlijden van de akte; er bestaat geen niet-geregistreerde versie om mee te vergelijken.

De verdachte periode: vijf jaar, maar niet overal vanaf dezelfde datum

Als een schenking niet wordt geregistreerd en de schenker overlijdt binnen een vastgesteld aantal jaren daarna, wordt de schenking teruggenomen in de belastbare nalatenschap. Die termijn bedraagt nu vijf jaar in alle drie de gewesten, maar elk gewest bereikte die vijf jaar op een andere datum, en een schenking van vóór de eigen wijziging van een gewest behoudt de kortere termijn van drie jaar die gold op het ogenblik van de schenking.

Wallonië stapte als eerste over naar vijf jaar, voor overlijdens vanaf 1 januari 2022. Vlaanderen volgde en breidde zijn eigen verdachte periode uit tot vijf jaar voor overlijdens vanaf 1 januari 2025. Brussel is het laatst, en de termijn van vijf jaar geldt er enkel voor schenkingen gedateerd vanaf 1 januari 2026; de wijziging werd in 2025 aangenomen bij ordonnantie, maar de inwerkingtreding werd bewust uitgesteld tot die datum.

Welke termijn op een specifieke schenking van toepassing is, hangt dus van twee dingen tegelijk af: welk gewest fiscaal bevoegd was over de schenker, en wanneer de schenking daadwerkelijk gebeurde ten opzichte van de eigen overgangsdatum van dat gewest.

Schenkbelasting op roerende goederen: de huidige gewestelijke tarieven

De schenkbelasting op roerende goederen is een vlak tarief, geen progressieve schaal, maar het tarief is niet overal in het land hetzelfde en hangt af van de band tussen schenker en begiftigde.

Vlaanderen rekent 3% aan in de rechte lijn (en tussen echtgenoten en wettelijk samenwonenden) en 7% voor schenkingen aan eender wie anders. Brussel rekent dezelfde twee tarieven aan, 3% en 7%. Wallonië verdeelt zijn schaal in drie schijven in plaats van twee: 3,3% voor de rechte lijn, echtgenoten en wettelijk samenwonenden, 5,5% voor schenkingen aan broers en zussen of aan een oom, tante, neef of nicht, en 7,7% voor schenkingen aan eender wie anders.

Dit zijn de tarieven die momenteel gelden; ga er niet zomaar van uit dat Vlaanderen of Brussel noodzakelijk bij slechts twee bandschijven blijft, want dat is niet positief uitgesloten, maar de cijfers 3% en 7% zelf zijn bevestigd.

Welk gewest de regels bepaalt: de woonplaats van de schenker, niet de ligging van het goed

De Belgische schenkbelasting is een gewestelijke bevoegdheid, en de regel over welk gewest bevoegd is voor een bepaalde schenking, staat in de bijzondere wet van 16 januari 1989 betreffende de financiering van de Gemeenschappen en de Gewesten. Ze kijkt naar de schenker, niet naar de begiftigde en niet naar het goed: het bevoegde gewest is waar de schenker zijn fiscale woonplaats had op het ogenblik van de schenking, of, als die woonplaats in de vijf jaar daarvoor tussen gewesten verhuisde, welk gewest ze het langst hield van die vijf jaar.

Dit levert een resultaat op dat mensen geregeld verrast: voor een schenking van onroerend goed is de ligging van het goed zelf irrelevant voor de vraag welk gewest de schenkbelasting bepaalt. Iemand met fiscale woonplaats in Vlaanderen die een appartement in Brussel schenkt, wordt belast volgens Vlaamse regels, niet Brusselse, omdat de toets enkel naar de eigen fiscale woonplaats van de schenker kijkt. Bij die regel hoort één nuance: ze beschrijft schenkers die inwoner zijn van België. Een schenker die geen Belgisch inwoner is maar wel Belgisch onroerend goed bezit, wordt in de plaats daarvan belast door het gewest waar dat goed ligt. Fiscale woonplaats zelf betekent de gewone, werkelijke en duurzame verblijfplaats, het centrum van iemands gezin en activiteiten, niet gewoon het adres op een identiteitskaart.

Hoe een schenking een latere nalatenschap beïnvloedt

Een schenking bestaat niet los van de nalatenschap die de schenker uiteindelijk achterlaat, en het Belgische burgerlijk recht koppelt de twee via twee afzonderlijke mechanismen.

Inbreng bestaat om de gelijkheid tussen erfgenamen te bewaren. Een schenking aan een toekomstige erfgenaam wordt in beginsel beschouwd als een voorschot op diens latere aandeel, zodat bij de uiteindelijke verdeling van de nalatenschap wat die erfgenaam al ontving, wordt verrekend met wat hij anders zou krijgen. Een schenker kan een schenking vrijstellen van inbreng, waardoor ze in feite een extra bovenop het aandeel van de begiftigde wordt in plaats van een voorschot, maar dat kan niet worden gebruikt om het voorbehouden erfdeel van een andere erfgenaam te ondermijnen.

Inkorting bestaat om een andere reden: om het voorbehouden erfdeel te beschermen dat beschreven staat op de bijhorende pagina over wie erft. Als een schenking, alleen of samen met andere schenkingen en de bepalingen van een testament, inteert op het deel dat de wet voor beschermde erfgenamen voorbehoudt, kunnen de erfgenamen met een voorbehouden erfdeel het teveel laten inkorten. De schenking zelf wordt niet ongedaan gemaakt. In de plaats daarvan vergoedt de begiftigde doorgaans in waarde de erfgenamen met een voorbehouden erfdeel, voor het bedrag dat het vrij beschikbare deel overschreed. Of een bepaalde schenking risico op inkorting loopt, hangt af van de waarde van de hele nalatenschap bij het overlijden, niet enkel van de schenking op zich, wat een van de redenen is waarom schenkingen tijdens het leven beter met een notaris worden gepland dan informeel geregeld.

Wat deze pagina niet behandelt

Deze pagina herhaalt niet de progressieve belastingtabel die geldt voor schenkingen van onroerend goed, en evenmin het volledige detail van de erfbelasting per gewest, aangezien beide gewestelijke belastingvragen zijn die op hun eigen pagina's worden behandeld. Wat hier staat, beperkt zich tot het burgerrechtelijke mechanisme van schenken tijdens het leven en de twee bevestigde belastingregels, de verdachte periode en de vlakke tarieven voor roerende goederen, die het dichtst aansluiten bij de burgerrechtelijke vraag wat een schenking eigenlijk doet.

Voor wie uiteindelijk erft, bij afwezigheid van of naast schenkingen tijdens het leven, zie de bijhorende pagina over de orde van erfgenamen en het voorbehouden erfdeel.

Dit artikel beschrijft algemene burgerrechtelijke en fiscale regels over schenkingen tijdens het leven onder Belgisch federaal en regionaal recht en vormt geen juridisch advies voor een individueel geval. De geschiedenis van de fiscale woonplaats, eerdere schenkingen, huwelijkscontracten en grensoverschrijdende elementen kunnen de uitkomst allemaal beïnvloeden, en de onderliggende regels wijzigen van tijd tot tijd, elk gewest op zijn eigen tempo. Controleer de geldende situatie bij een notaris, of op ejustice.just.fgov.be en bij de bevoegde gewestelijke belastingadministratie, voordat u op basis hiervan handelt.