Belgisch Erfrecht en Erfbelasting: Hoe Het Écht Werkt (2026)

Belgisch erfrecht valt uiteen in twee duidelijk gescheiden vragen, die door twee verschillende overheidsniveaus worden beslist. Die twee door elkaar halen is de meest voorkomende manier waarop mensen het verkeerd voor hebben.

Wie erft, en welk deel beschermd is, is FEDERAAL. Die regels zijn dezelfde in Antwerpen, Namen en Brussel, en ze staan in Boek 4 van het Burgerlijk Wetboek.

Wat het kost aan belasting is REGIONAAL. Vlaanderen, Wallonië en Brussel bepalen elk hun eigen schijven, hun eigen abattementen en hun eigen verminderingen voor de gezinswoning, en de verschillen zijn groot genoeg om de uitkomst op een gewone nalatenschap met tienduizenden euro te veranderen. Er bestaat geen nationale tariefschaal, en een bron die er wel een geeft, zit fout.

Informatie laatst geverifieerd op 21 juli 2026. Deze pagina biedt algemene juridische informatie en vormt geen juridisch advies voor een individueel geval.

De federale helft: wie erft

Het Belgische erfrecht werd herschreven in Boek 4 van het Burgerlijk Wetboek, van kracht sinds 1 juli 2022. Het bepaalt een orde van erfgenamen, geeft de langstlevende echtgenoot een eigen positie bovenop die orde, en beschermt een deel van de nalatenschap tegen wegschenken.

Het beschermde deel, het voorbehouden erfdeel, werd hervormd door de wet van 31 juli 2017, met uitwerking vanaf 1 september 2018, en die hervorming veranderde de uitkomst echt. Kinderen hebben nu samen een vast voorbehouden erfdeel van de helft van de nalatenschap, ongeacht hoeveel kinderen er zijn. Vóór de hervorming groeide dat aandeel mee met het aantal kinderen, tot twee derde en zelfs drie vierde, zodat een ouder van drie kinderen nu aanzienlijk meer vrijheid heeft om weg te schenken dan in 2017. Ouders verloren hun voorbehouden erfdeel volledig, en krijgen in de plaats daarvan een onderhoudsvordering op basis van behoefte.

Het praktische onderscheid waar mensen het vaakst over struikelen, is dat tussen een wettelijk samenwonende, die een verklaring heeft afgelegd bij de gemeente, en een feitelijk samenwonende, die dat niet heeft gedaan. De eerste erft standaard het vruchtgebruik van de gezinswoning. De tweede erft helemaal niets, hoe lang de relatie ook duurde, tenzij een testament iets anders bepaalt.

Het volledige overzicht, met de orde van erfgenamen, het vruchtgebruik van de echtgenoot, en hoe je een nalatenschap aanvaardt of verwerpt, staat op de pagina wie erft.

Schenkingen tijdens het leven

Vermogen wegschenken vóór het overlijden is de belangrijkste manier waarop Belgen de kostprijs van een nalatenschap verlagen, en de regels zijn federaal voor het burgerrechtelijke mechanisme en regionaal voor de belasting.

Het mechanisme dat bepaalt of een schenking werkt, is de verdachte periode. Een niet-geregistreerde schenking wordt teruggenomen in de belastbare nalatenschap als de schenker binnen die periode overlijdt. Die periode bedraagt nu vijf jaar in alle drie de Gewesten, maar ze werd op verschillende data ingevoerd, zodat welke regel op een bepaalde schenking van toepassing is, zowel van het Gewest als van de datum afhangt. Een schenking laten registreren en meteen de vlakke schenkbelasting betalen, haalt ze volledig uit de verdachte periode.

Welke vormen een schenking kan aannemen, wanneer een notaris nodig is, en hoe schenkingen worden ingebracht tegenover het voorbehouden erfdeel, staat op de pagina schenkingen tijdens het leven.

De regionale helft: wat het kost

Hier houdt een nationaal antwoord op te bestaan.

Welk Gewest de nalatenschap belast, wordt bepaald door de fiscale woonplaats van de overledene, meer bepaald waar die de laatste vijf jaar voor het overlijden het langst woonde. Het wordt niet bepaald door waar de erfgenamen wonen, en ook niet door waar het onroerend goed zich bevindt. Iemand die vier van de laatste vijf jaar in Namen woonde en overleed in een ziekenhuis in Leuven, met een appartement in Brussel, wordt belast onder het Waalse stelsel.

De drie stelsels verschillen op elk vlak dat ertoe doet:

• De schijven zelf. Vlaanderen kent drie schijven in de rechte lijn, Wallonië negen, Brussel zes. Het hoogste tarief in de rechte lijn is hetzelfde 30 procent in Wallonië en Brussel, maar 27 procent in Vlaanderen, en de manier waarop de schaal daarnaartoe klimt, verschilt sterk.
• Wat verre erfgenamen betalen. Alle drie bestraffen ze een erfenis buiten de rechte lijn, maar Brussel en Wallonië houden broers en zussen op een aparte en goedkopere schaal dan ooms, tantes, neven en nichten, terwijl Vlaanderen het weer anders opdeelt.
• Of erfgenamen apart worden belast. In Wallonië en Brussel wordt elke erfgenaam op zijn eigen aandeel belast. In Vlaanderen geldt dat ook, behalve voor de verste categorie, die belast wordt op het gezamenlijke totaal dat die hele categorie ontvangt. Een nalatenschap opsplitsen tussen vier vrienden verlaagt daardoor de rekening in Wallonië en Brussel, en verandert niets in Vlaanderen.
• Abattementen en de gezinswoning. Wallonië geeft een abattement per erfgenaam dat verdubbelt bij kleinere aandelen, Brussel geeft een vast abattement, en Vlaanderen geeft geen van beide maar stelt de gezinswoning voor een langstlevende partner volledig vrij. Wallonië en Brussel koppelen aan hun vrijstelling voor de gezinswoning een voorwaarde van vijf jaar bewoning; Vlaanderen doet dat niet.

Elk Gewest heeft zijn eigen pagina met de volledige tabellen, een uitgewerkt voorbeeld dat de berekening schijf per schijf toont, en een schatter:

• Erfbelasting in Vlaanderen
• Successierechten in Wallonië
• Successierechten in Brussel

Wat er verandert

Twee gedateerde wijzigingen zijn het weten waard, en maar één ervan is al van kracht.

Vlaanderen verhoogde op 1 januari 2026 een vrijstelling, waardoor de vrijgestelde schijf van roerende goederen van 50.000 naar 75.000 euro ging. Ze geldt voor wat een langstlevende echtgenoot of partner erft, en niet voor kinderen of andere erfgenamen.

Wallonië heeft aanzienlijk lagere tarieven aangenomen, maar die zijn nog geen geldend recht. Het decreet werd aangenomen in december 2024, en artikel 30 ervan past de nieuwe tarieven pas toe op overlijdens vanaf 1 januari 2028. Tot en met 31 december 2027 blijft de huidige Waalse tabel de enige die geldt. Een bron die de lagere Waalse cijfers als actueel voorstelt, citeert een toekomst die nog niet is aangebroken.

Termijnen

De aangifte van nalatenschap moet worden ingediend binnen vier maanden na een overlijden in België, vijf maanden bij een overlijden elders in de Europese Economische Ruimte, en zes maanden buiten Europa. De betaling is verschuldigd twee maanden nadat die aangiftetermijn is verstreken, wat mensen verrast, omdat de termijn niet loopt vanaf de dag waarop je effectief aangifte doet, en ook niet vanaf de ontvangst van een aanslagbiljet.

Dit artikel is louter informatief en vormt geen juridisch advies. Het vervangt niet het advies van een notaris, advocaat of andere bevoegde juridische professional voor uw concrete situatie. De erfbelasting verschilt bovendien per gewest (Vlaanderen, Wallonië, Brussel) en de regels wijzigen regelmatig, controleer de geldende teksten op ejustice.just.fgov.be en bij de bevoegde gewestelijke administratie. Bijgewerkt op 21 juli 2026.