Een Testament Opstellen in België: De Drie Vormen die een Testament Kan Aannemen

Een testament laat een persoon vooraf beslissen wie zijn bezittingen na zijn overlijden ontvangt. In België is die keuze van bij het begin begrensd: de wet erkent slechts drie vormen die een geldig testament kan aannemen, en zelfs een perfect opgesteld testament kan het deel niet raken dat de wet voorbehoudt voor bepaalde erfgenamen. Deze pagina behandelt de drie vormen, wat er gebeurt wanneer een testament wordt gewijzigd of herroepen, en hoe een making, een legs in het Frans of legaat in het Nederlands, wordt ingedeeld zodra ze uitwerking krijgt.

Het opmaken van een testament wordt geregeld door het federale burgerlijk recht, meer bepaald Boek 4 van het Burgerlijk Wetboek (Burgerlijk Wetboek Boek 4 / Code civil Livre 4), in werking sinds 1 juli 2022. De regels zijn identiek of het testament nu wordt opgemaakt in Antwerpen, Luik of Brussel. Een notaris is niet voor elke vorm wettelijk vereist, maar het notariaat staat toch centraal in het systeem, zowel via het notarieel testament zelf als via het centraal register dat bijhoudt waar een testament na overlijden kan worden teruggevonden.

Informatie laatst geverifieerd op 22 juli 2026. Deze pagina biedt algemene juridische informatie en vormt geen juridisch advies voor een individueel geval.

De drie vormen die een testament kan aannemen

Artikel 4.180 van het Burgerlijk Wetboek trekt de grens: een testament kan eigenhandig worden opgemaakt, bij notariële akte, of in de internationale vorm, en op geen enkele andere manier. Een getypt document dat enkel ondertekend is, zonder notaris en zonder naleving van de procedure voor het internationaal testament, is geen geldig Belgisch testament, hoe duidelijk het ook de wensen van de persoon verwoordt.

De drie vormen verschillen vooral op het vlak van kostprijs, privacy en zekerheid tegen verlies of betwisting. Een eigenhandig testament kost niets en vereist geen notaris, maar het hangt volledig af van iemand die het na het overlijden terugvindt, en het wordt tijdens het leven van de erflater nooit op geldigheid gecontroleerd. Een notarieel testament kost het ereloon van een notaris, maar wordt gecontroleerd, bewaard, en automatisch geregistreerd. De internationale vorm bestaat vooral voor mensen wier leven, vermogen of erfgenamen de grens van meer dan één land overschrijden, aangezien ze ontworpen is om erkend te worden in elk land dat het onderliggende verdrag heeft geratificeerd. Het Burgerlijk Wetboek staat in artikel 4.179 bovendien slechts één erflater per testament toe: een enkel document kan niet dienen als het gezamenlijk testament van twee personen, zelfs niet van echtgenoten.

Het eigenhandig testament

Een eigenhandig testament moet volledig geschreven, gedateerd en ondertekend zijn door de eigen hand van de erflater (artikel 4.181). Niets anders wordt wettelijk vereist: geen getuigen, geen notaris, geen registratie. Die eenvoud is ook de belangrijkste zwakte van deze vorm. Omdat het testament niet wordt gecontroleerd tijdens het leven van de erflater, en omdat het enige exemplaar meestal bestaat waar de erflater het bewaarde, kan een eigenhandig testament verloren gaan, per ongeluk vernietigd worden, of eenvoudigweg nooit worden teruggevonden. Een gedeelte dat op een computer werd getypt, op een gedrukt formulier werd ingevuld, of namens de erflater werd ondertekend, ondermijnt de vorm volledig: de vereiste is dat het hele document, niet enkel de handtekening, in de eigen hand van de erflater is geschreven.

Artikel 4.182 laat een erflater toe om een afgewerkt eigenhandig testament aan een notaris te overhandigen voor bewaring, zonder dat daarvoor een formele akte van bewaargeving moet worden opgesteld. Door het testament op die manier in bewaring te geven, kan het in het CRT (hieronder) worden ingeschreven, wat het risico dat het onontdekt blijft aanzienlijk vermindert, terwijl het document zelf precies even informeel blijft als toen het werd geschreven.

Het notarieel testament

Een notarieel testament is het testament dat voor een notaris wordt verleden (artikel 4.183, eerste lid). Het wordt op papier opgesteld overeenkomstig artikel 13 van de wet van 16 maart 1803 op het notarisambt, volgens de wensen die de erflater uitdrukt, en wordt vervolgens voorgelezen aan de erflater, die bevestigt dat het zijn laatste wil weergeeft (tweede lid). De erflater ondertekent de akte; verklaart hij dat hij niet kan tekenen, of is hij daartoe niet in staat, dan wordt die verklaring en de oorzaak ervan in de akte zelf vermeld in plaats daarvan (derde lid).

Omdat een notaris het testament opstelt, voorleest en het origineel bewaart, en omdat het testament op het moment van opmaak in het CRT wordt geregistreerd, is het notarieel testament de vorm die het minst blootstaat aan verlies, vervalsing, of ontdekking pas nadat het te laat is om erop te reageren. Het is ook de vorm waarnaar de meeste mensen grijpen wanneer de nalatenschap, de gezinssituatie of de bewoordingen alles behalve eenvoudig zijn, precies omdat een notaris al vanaf het opstellen betrokken is, niet pas na het overlijden.

Het internationaal testament

Een internationaal testament wordt opgemaakt overeenkomstig de wet van 2 februari 1983 tot invoering van een testament in internationale vorm (artikel 4.184), en een notaris voegt er een verklaring aan toe die bevestigt dat de vormvereisten van die wet werden nageleefd (artikel 4.185). Boek 4 zelf legt niet elke formaliteit van deze vorm vast; die komen uit de wet van 1983, die een breder internationaal verdrag uitvoert. In de praktijk, en volgens de eigen richtlijnen van Fednot, kan het document getypt of handgeschreven zijn, wordt het door de erflater voor een notaris verklaard zijn testament te zijn, en wordt het vervolgens verzegeld bewaard tussen de dossiers van de notaris.

Het voordeel van de internationale vorm is haar overdraagbaarheid: ze is ontworpen om als geldig erkend te worden in elk land dat het achterliggende verdrag heeft geratificeerd, wat van belang is voor een erflater met bezittingen, erfgenamen of een leven verspreid over meer dan één land. Voor een zuiver Belgische nalatenschap zonder buitenlands element dient het notarieel testament doorgaans hetzelfde doel via een eenvoudigere, zuiver binnenlandse procedure.

Het Centraal Register van Testamenten (CRT)

Het Centraal Register van Testamenten / Registre Central des Testaments, gekend als het CRT, is een geïnformatiseerde databank waarvan het doel, vastgelegd in artikel 4.260, erin bestaat een testament makkelijker vindbaar te maken na het overlijden van de erflater en het risico te verkleinen dat het bestaan ervan onbekend blijft of pas te laat aan het licht komt. Het register bevat ook erfovereenkomsten (hieronder vermeld) en bepaalde schenkingen tussen echtgenoten. De Koninklijke Federatie van het Belgisch Notariaat (Fednot) beheert het register.

Artikel 4.261 legt vast wat erin wordt opgenomen: elk notarieel testament en elk internationaal testament wordt automatisch geregistreerd, samen met elke intrekking, herroeping of latere wijziging van een geregistreerd testament. Een eigenhandig testament staat enkel in het CRT als de erflater ervoor koos het bij een notaris in bewaring te geven en te vragen het te laten registreren; een eigenhandig testament dat thuis wordt bewaard, in een lade of bij een familielid, staat helemaal niet in het register, en niemand kan het namens de erflater registreren zonder die bewaargeving.

Een testament herroepen of van gedachten veranderen

Een testament kan op elk moment vóór het overlijden worden herroepen, maar enkel via één van twee handelingen: een later testament, of een verklaring voor een notaris waarin staat dat de bedoelingen van de erflater zijn veranderd (artikel 4.215). Privé beslissen dat een testament niet langer uw wensen weergeeft, zonder één van die twee stappen te zetten, herroept het niet.

Een nieuw testament opmaken wipt een oud testament niet noodzakelijk volledig weg. Artikel 4.216 herroept enkel de bepalingen van het eerdere testament die werkelijk onverenigbaar zijn met het nieuwe, tenzij het nieuwe testament uitdrukkelijk alles herroept wat eraan voorafging. Twee testamenten kunnen dus naast elkaar bestaan, elk een ander deel van de nalatenschap dekkend, zolang ze elkaar niet tegenspreken.

Een making kan ook herroepen worden zonder enig nieuw testament, gewoon doordat de erflater tijdens zijn leven over het gemaakte goed beschikt. Krachtens artikel 4.217 herroept het verkopen, ruilen of anderszins overdragen van het goed de making voor wat werd overgedragen, zelfs als de overdracht achteraf nietig blijkt en het goed uiteindelijk terug bij de erflater terechtkomt. Afzonderlijk laat artikel 4.218 een erfgenaam toe om herroeping van een testamentaire beschikking te vragen op grotendeels dezelfde gronden die beschikbaar zijn voor de herroeping van een schenking wegens wanprestatie of ondankbaarheid van de begunstigde, onderworpen aan strikte termijnen die lopen vanaf de onderliggende gebeurtenis.

Makingen: algemeen, onder algemene titel, en bijzonder

Het Belgisch recht deelt elke making (legaat / legs) in bij één van drie categorieën, en de categorie bepaalt zowel hoeveel een legataris ontvangt als hoe snel hij erop kan optreden.

Een algemene making (algemeen legaat / legs universel, artikel 4.193) is een making van het geheel van wat de erflater bij overlijden nalaat aan één of meer personen. Waar er ook voorbehouden erfgenamen zijn, moet de algemene legataris formeel vragen dat ze de nalatenschapsgoederen afgeven. Het genot dat de legataris heeft van de gemaakte goederen loopt enkel vanaf de dag van het overlijden als dat afgifteverzoek binnen één jaar na het overlijden wordt ingediend; wordt het later ingediend, dan begint het genot pas op de dag waarop het verzoek wordt gedaan, of de afgifte vrijwillig wordt toegestaan (artikel 4.194 §1).

Een making onder algemene titel (legaat onder algemene titel / legs à titre universel, artikel 4.195) is een making van een fractie van wat de erflater nalaat, zoals de helft, een derde, al de onroerende goederen, al de roerende goederen, of een bepaalde fractie van één van beide. Een legataris onder algemene titel moet de afgifte eerst vragen aan de voorbehouden erfgenamen, dan aan een eventuele algemene legataris als er geen voorbehouden erfgenamen zijn, en pas daarna aan de erfgenamen die krachtens de gewone erfopvolging worden geroepen (artikel 4.196).

Een bijzondere making (bijzonder legaat / legs à titre particulier, artikel 4.201) is al de rest, in wezen een making van een specifiek goed of bedrag in plaats van de hele nalatenschap of een deel ervan. Een zuivere en onvoorwaardelijke bijzondere making geeft de legataris vanaf de dag van het overlijden van de erflater recht op het goed, een recht dat overgaat op de eigen erfgenamen van de legataris als deze eerst overlijdt (artikel 4.202, eerste lid). In de praktijk kan de legataris echter doorgaans het goed niet in bezit nemen of de opbrengst ervan opeisen tot hij formeel om afgifte heeft gevraagd, of de afgifte vrijwillig werd toegestaan (tweede lid), behalve wanneer het testament uitdrukkelijk anders bepaalt of de making een lijfrente of een als onderhoud betaald pensioen betreft (derde lid).

Een testament kan het voorbehouden erfdeel niet omzeilen

Elke op deze pagina beschreven vorm van testament is onderworpen aan dezelfde grens: het kan enkel beschikken over het vrij beschikbaar deel van de nalatenschap. Sinds de hervorming die in werking is sinds 1 september 2018, is dat beschikbaar deel hetzelfde ongeacht het aantal kinderen van een erflater, omdat het voorbehouden erfdeel dat aan de kinderen gezamenlijk toekomt nu vastligt op één half van de nalatenschap. Een testament, hoe zorgvuldig het ook werd opgesteld en hoe formeel het ook werd verleden, kan het voorbehouden erfdeel van een beschermde erfgenaam niet verminderen; een schenking of making die deze probeert te overschrijden, kan in plaats daarvan na het overlijden van de erflater worden ingekort. De werking van het voorbehouden erfdeel zelf, wie het beschermt, hoeveel het waarborgt, en wat er gebeurt wanneer een testament of een schenking het overschrijdt, worden in detail behandeld op onze pagina over voorbehouden erfdeel.

De orde van erfgenamen wanneer er geen testament is, en de positie van de langstlevende echtgenoot en samenwonende partner, worden behandeld op onze pagina wie erft in België. Schenkingen die tijdens het leven worden gedaan, in plaats van bij testament nagelaten, worden apart behandeld op onze pagina schenkingen bij leven, aangezien een schenking bij leven en een making onder hetzelfde plafond van het beschikbaar deel worden ingekort.

Dit artikel is louter informatief en vormt geen juridisch advies over een individuele nalatenschap. Het vervangt niet het advies van een notaris. Familiale omstandigheden, huwelijkscontracten, eerdere schenkingen en grensoverschrijdende elementen kunnen allemaal veranderen wat een bepaald testament kan bereiken, en de onderliggende wet wijzigt regelmatig, controleer de actuele tekst op ejustice.just.fgov.be. Bijgewerkt op 22 juli 2026.