Privacyrecht in Nederland: de AVG, de AP en de juiste route

Het Nederlandse privacyrecht bestaat niet uit één wet. Het grootste deel is Europees recht dat rechtstreeks in Nederland geldt: de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). De nationale laag daarbovenop is de Uitvoeringswet AVG (UAVG), die de toezichthoudende autoriteit instelt en de keuzes maakt die de verordening aan elke lidstaat heeft overgelaten.

Daaromheen staan de andere rechtsgebieden die concrete privacygeschillen hier beslechten. Het Wetboek van Strafrecht (Sr) maakt bepaalde heimelijke opnames en heimelijke afbeeldingen strafbaar, de onrechtmatige daad van artikel 6:162 BW draagt de civiele vordering, en sectorale regels zoals de Europese luchtvaartregels bepalen waar een drone mag vliegen.

Deze pagina is de plattegrond, niet het antwoord. Zij zet uiteen waaruit het Nederlandse privacyrecht bestaat, welke instantie welke vraag beslist, en welke van de gidsen hieronder de vraag behandelt die u daadwerkelijk heeft.

Informatie voor het laatst gecontroleerd op 21 juli 2026. Deze pagina geeft algemene juridische informatie over het Nederlandse recht en vormt geen juridisch advies in een individueel geval.

Waaruit het Nederlandse privacyrecht bestaat

De AVG is een verordening, en geldt daarom in Nederland uit eigen kracht en wordt niet omgezet in Nederlandse wetgeving. Zij levert het vocabulaire dat elke andere pagina in deze sectie gebruikt: een verwerkingsverantwoordelijke beslist waarom en hoe persoonsgegevens worden verwerkt, een betrokkene is de persoon over wie de gegevens gaan, en elke verwerking heeft een grondslag nodig uit de lijst van artikel 6 lid 1 AVG.

De Uitvoeringswet AVG is kort en herhaalt de AVG niet. Zij stelt de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) in, maakt de Nederlandse keuzes op de punten die de verordening open liet, en bouwt de route van een geweigerd verzoek naar een Nederlandse rechter. Die nationale keuzes zijn de reden dat een Nederlandse privacyvraag niet wordt beantwoord met een algemene uitleg van de verordening, en zij staan uiteengezet op de AVG in Nederland.

Het strafrecht loopt op een eigen spoor. Artikel 139f Sr straft degene die, door gebruik te maken van een technisch hulpmiddel waarvan de aanwezigheid niet op duidelijke wijze kenbaar is gemaakt, opzettelijk en wederrechtelijk een afbeelding maakt van een persoon die aanwezig is in een woning of een andere niet voor het publiek toegankelijke plaats, en artikel 441b Sr is de tegenhanger voor een persoon die zich op een voor het publiek toegankelijke plaats bevindt. De strafbepalingen over het opnemen van een gesprek, en hoe de strafrechtelijke en de gegevensbeschermingsvraag van elkaar verschillen, staan op gesprekken opnemen.

Het civiele recht draagt alles wat de AP niet kan doen. Artikel 6:162 BW maakt een inbreuk op de persoonlijke levenssfeer tot onrechtmatige daad wanneer aan de voorwaarden is voldaan, en een civiele rechter kan een camera laten verplaatsen of verwijderen en daarnaast schadevergoeding toekennen.

Wanneer de AVG van toepassing is, en wat dat wel en niet betekent

Twee uitspraken beslissen de meeste particuliere geschillen, en ze worden makkelijk omgedraaid.

Artikel 4 lid 2 AVG rekent verzamelen en vastleggen tot verwerking, zodat de AVG al ingrijpt op het moment van opnemen en niet pas bij het delen ervan. Wat de meeste particuliere opnames buiten schot houdt, is niet het ontbreken van publicatie, maar de uitzondering in artikel 2 lid 2 onder c AVG voor een zuiver persoonlijke of huishoudelijke activiteit.

De tweede uitspraak volgt uit de eerste. Zodra een camera de openbare weg of het perceel van een buur filmt, is de activiteit niet langer zuiver persoonlijk of huishoudelijk, zodat de AVG van toepassing is en degene die filmt een grondslag nodig heeft, in de praktijk het gerechtvaardigd belang van artikel 6 lid 1 onder f AVG, samen met noodzakelijkheid en een belangenafweging. Buiten de huishoudelijke uitzondering vallen maakt de camera niet automatisch onrechtmatig; het betekent dat de AVG erop van toepassing is.

Het praktische gevolg is dat een vraag over een huishoudelijke camera zelden een ja-of-nee-vraag is. Het is een vraag over waar de camera op gericht is, wat er wordt bewaard, wie erover wordt geïnformeerd, en of het belang van de eigenaar zwaarder weegt dan de belangen van de mensen in beeld. Die toets, en de voorwaarden die de AP stelt aan een camera die onvermijdelijk een strook openbare weg meepakt, staan op beveiligingscamera's van de buren.

Welke instantie beslist wat

Nederland is een eenheidsstaat en deze regels zijn landelijk, dus de vraag is nooit in welke provincie of gemeente u zich bevindt. De vraag is welke instantie de bevoegdheid heeft om u te geven waar u om vraagt.

De belangrijkste regel in die tabel is de eerste tegenover de tweede. De Autoriteit Persoonsgegevens houdt toezicht en handhaaft, maar kent geen schadevergoeding toe aan een individu. Een vergoeding voor een privacyschending is een civiele vordering op grond van artikel 6:162 BW, ingesteld bij de civiele rechter en beoordeeld op haar eigen bewijs.

Een klacht en een civiele vordering zijn dus geen alternatieven die tot hetzelfde resultaat leiden. Een klacht kan leiden tot een maatregel tegen een organisatie; alleen een rechter kan een concreet gevolg in het voordeel van de klager gelasten of geld toekennen. De route kiezen op basis van wat u wilt bereiken, in plaats van welk formulier het makkelijkst te vinden is, is de nuttigste beslissing binnen dit onderwerp.

Waar elke vraag terechtkomt

Onder deze sectie staan vier gidsen, en elk daarvan beantwoordt een ander soort vraag.

• De AVG in Nederland. Wat de Uitvoeringswet AVG regelt dat de verordening zelf niet regelt, hoe de Autoriteit Persoonsgegevens is ingesteld en wat zij daadwerkelijk kan doen, de rechten van artikelen 15 tot en met 22 AVG en de termijn die daarop loopt, en de meldplicht bij een datalek. Begin hier voor de verplichtingen van een organisatie of voor uw eigen rechten tegenover een organisatie.
• Beveiligingscamera's van de buren. De huishoudelijke uitzondering en de rechtspraak daarachter, wanneer een deurbelcamera of tuincamera daarbuiten valt, de voorwaarden die de AP stelt wanneer een camera onvermijdelijk de openbare weg bestrijkt, en de civiele route tegen een camera die niet wordt verplaatst. Begin hier voor een camera op een huis, van uzelf of van iemand anders.
• Klagen bij de Autoriteit Persoonsgegevens. Het verschil tussen een tip, een klacht en een datalektip en wat elk daarvan u kost aan anonimiteit, bewijs en snelheid, wat de AP doet na indiening, hoe lang het in de praktijk duurt, en de snellere route naar de rechtbank wanneer het probleem een geweigerd inzageverzoek is. Begin hier wanneer een organisatie iets niet wil oplossen.
• Droneregels. De categorieën open, specifiek en gecertificeerd, de Cx-labels, wanneer een exploitant zich moet registreren bij de RDW en een exploitantnummer moet krijgen, waar een vlucht niet is toegestaan, en de AVG-laag die daarbovenop geldt zodra de drone een camera meevoert. Begin hier voordat u vliegt, en let erop dat voldoen aan de luchtvaartregels niet hetzelfde is als voldoen aan de AVG.

De rest van de Nederlandse rechtskaart

Opnemen is de andere helft van dit onderwerp en heeft een eigen sectie. De strafbepalingen over het vastleggen van een gesprek of een afbeelding, en de aparte vraag wat er achteraf met een opname mag worden gedaan, staan op Nederlandse opnamewetgeving, met de details op gesprekken opnemen en op opnames als bewijs.

Voor het Europese kader rond de AVG in plaats van de Nederlandse toepassing ervan, zie EU-wetgeving voor gegevensbescherming. Een kortere landensamenvatting die deel uitmaakt van het wereldwijde privacyoverzicht staat op het Nederland-onderdeel, en de bredere Nederlandse rechtskaart staat op het overzicht van het Nederlandse recht.

Veelgestelde vragen

Wat is de privacywet in Nederland?

Er is geen enkele Nederlandse privacywet. Het belangrijkste instrument is de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG), die rechtstreeks in Nederland geldt. De Uitvoeringswet AVG (UAVG) voegt de nationale laag toe: zij stelt de Autoriteit Persoonsgegevens in, maakt de keuzes die de verordening aan elke lidstaat overliet, en bouwt de Nederlandse route naar een rechter. Strafbepalingen in het Wetboek van Strafrecht en de onrechtmatige daad van artikel 6:162 BW staan daarnaast.

Wie is de toezichthoudende autoriteit voor gegevensbescherming in Nederland?

De Autoriteit Persoonsgegevens, meestal afgekort tot AP. Artikel 6 van de Uitvoeringswet AVG stelt haar in en wijst haar aan als toezichthoudende autoriteit voor de toepassing van de AVG. Zij behandelt tips, klachten en datalekmeldingen, doet onderzoek, en kan corrigerende maatregelen opleggen aan een organisatie.

Kan de Autoriteit Persoonsgegevens een schadevergoeding toekennen?

Nee. De AP houdt toezicht en handhaaft, maar kent geen schadevergoeding toe. Een vergoeding is een civiele vordering op grond van artikel 6:162 BW, ingesteld bij de civiele rechter en beoordeeld op haar eigen bewijs. Daarom is een klacht niet de juiste route voor een lezer die geld wil, of een bevel dat een bepaald gebruik van zijn gegevens stopt; dat is een civiele vordering.

Is het verboden om met een camera de openbare weg te filmen in Nederland?

Niet automatisch, en dit is het meest voorkomende misverstand. Buiten de huishoudelijke uitzondering vallen maakt de camera niet automatisch onrechtmatig; het betekent dat de AVG erop van toepassing is, zodat degene die filmt een grondslag nodig heeft, in de praktijk het gerechtvaardigd belang van artikel 6 lid 1 onder f AVG, samen met noodzakelijkheid en een belangenafweging. De Autoriteit Persoonsgegevens publiceert de voorwaarden die zij in die situatie aan een huiscamera stelt.

Waar kan ik klagen over een bedrijf dat mijn persoonsgegevens gebruikt?

Bij de Autoriteit Persoonsgegevens, die een tip, een klacht en een datalektip via aparte routes behandelt, met verschillende gevolgen voor anonimiteit, bewijs en snelheid. De AP verwacht eerst contact met de organisatie zelf. Wanneer het probleem een geweigerd of genegeerd verzoek onder artikelen 15 tot en met 22 AVG is, biedt artikel 35 van de Uitvoeringswet AVG een route naar de rechtbank die de AP zelf als de snellere omschrijft.

Werken droneregels en privacyregels los van elkaar in Nederland?

Ja, en dat is precies wat de meeste dronebezitters missen. De Europese luchtvaartregels bepalen de categorie, de registratie en de plaatsen waar een vlucht is toegestaan, met toezicht in Nederland door de ILT en de RDW. Of de drone identificeerbare personen mag filmen, is een aparte vraag onder de AVG, met toezicht door de Autoriteit Persoonsgegevens, zodat een vlucht die veilig is volgens de luchtvaartregels alsnog een gegevensbeschermingsprobleem kan zijn.

Welke rechter behandelt een Nederlandse privacyvordering?

Een vordering tot staken, verwijderen of verplaatsen, of een vordering tot schadevergoeding op grond van artikel 6:162 BW, is een civiele vordering, en artikel 93 Rv beslist of deze naar de kantonrechter of naar de rechtbank gaat. Een verzoek op grond van artikel 35 van de Uitvoeringswet AVG over een geweigerd gegevensverzoek tegen een organisatie die geen bestuursorgaan is, gaat bij verzoekschrift naar de rechtbank. Een besluit van een bestuursorgaan, en een besluit van de AP zelf, wordt aangevochten met bezwaar en vervolgens beroep bij de bestuursrechter.