Laster en eerroof in België: het onderscheid en de samensmelting in 2026

Het Belgisch recht maakt een onderscheid waarover bijna iedereen struikelt die het niet heeft bestudeerd: laster en eerroof zijn niet hetzelfde misdrijf, en welk van beide van toepassing is, kan bepalen of de waarheid van wat gezegd werd zelfs maar relevant is.

Beide staan in hetzelfde oude hoofdstuk van het Strafwetboek, de artikelen 443 tot 452, naast de valse schriftelijke aangifte die in meer detail op een aparte pagina wordt behandeld en het meer algemene misdrijf van belediging. De meeste laster- en eerroofgeschillen worden in België vandaag in de praktijk uitgevochten als burgerlijke schadevorderingen in plaats van als strafvervolgingen, en die burgerlijke weg is begin 2025 ingrijpend veranderd. Een verdere, grotere verandering komt eraan op 1 september 2026, wanneer een volledig nieuw Strafwetboek de twee strafbare feiten die deze pagina uitlegt, samensmelt tot één.

Informatie voor het laatst geverifieerd op 21 juli 2026. Deze pagina bevat algemene juridische informatie en vormt geen juridisch advies voor een individueel geval.

Laster versus eerroof: het onderscheid dat artikel 443 maakt

Artikel 443 van het Strafwetboek omschrijft het onrecht als het kwaadwillig toeschrijven aan iemand van een bepaald feit dat zijn eer kan aantasten of hem aan de openbare verachting kan blootstellen. Wat het artikel vervolgens in twee verdeelt, is of de wet de beklaagde toelaat te bewijzen dat dat feit waar is.

Waar de wet het bewijs van het toegeschreven feit wel toelaat, en de toeschrijving vals of onbewezen blijkt, heet het misdrijf laster. Waar de wet het bewijs van het toegeschreven feit helemaal niet toelaat, zelfs als het toevallig waar is, heet het misdrijf eerroof, en is de waarheid van wat gezegd werd eenvoudigweg geen verweer.

Dit is het onderscheid waar mensen over struikelen. In het gewone spraakgebruik klinkt laster als het zwaardere onrecht en eerroof als het lichtere, maar het juridische verschil gaat eigenlijk over of waarheid überhaupt kan worden aangevoerd, niet over welke toeschrijving erger is.

De straf en wat openbaarheid betekent: artikel 444

Artikel 444 stelt één straf vast voor zowel laster als eerroof: een gevangenisstraf van 8 dagen tot 1 jaar, samen met een geldboete. Zoals bij elke boete die in het Strafwetboek staat vermeld, is het bedrag in het artikel niet het bedrag dat een rechter werkelijk oplegt; de opdecimes vermenigvuldigt het, momenteel met een factor tien sinds 1 februari 2026.

Openbaarheid maakt deel uit van wat een toeschrijving tot dit misdrijf maakt. Iets schadelijks zeggen tegen de betrokkene alleen, in privé, is iets anders dan het zeggen op een plaats waar het zich kan verspreiden, of dat nu voor getuigen is, in een publicatie, of online. Het oude hoofdstuk, dat loopt van artikel 443 tot artikel 452, bevat ook de procedurele details en de specifieke verweermiddelen die kunnen gelden, naast twee verwante misdrijven die elders op deze pagina en op een begeleidende pagina worden behandeld: een kwaadwillige valse klacht bij de overheid, en gewone belediging.

Belediging zonder toegeschreven feit: artikel 448

Artikel 448 bestraft belediging: een belediging die helemaal geen specifiek feit toeschrijft. Dit is opnieuw iets anders dan zowel laster als eerroof, die beide het toeschrijven van een feit vereisen dat iemands eer kan aantasten. Een belediging zonder feitelijke inhoud erachter, zuiver grove taal, valt onder artikel 448 met zijn eigen, lichtere straf van 8 dagen tot 2 maanden plus een geldboete.

De kwaadwillige valse klacht: een afzonderlijk misdrijf

Een kwaadwillige valse schriftelijke klacht bij de overheid is een eigen misdrijf, lasterlijke aangifte, bestraft in artikel 445 met een gevangenisstraf van 15 dagen tot 6 maanden plus een geldboete. Omdat het voldoende verschilt van gewone laster en eerroof om een eigen uitleg te verdienen, met inbegrip van hoe het verschilt en wat het precies vereist, heeft het een eigen pagina: zie onze pagina over lasterlijke aangifte bij de overheid in België.

De meeste vorderingen zijn vandaag burgerlijk, en de burgerlijke regel is in 2025 veranderd

Veel van wat er in België als een laster- of eerroofgeschil uitziet, wordt nooit een strafvervolging. Het wordt gevoerd als een burgerlijke schadevordering, van oudsher gegrond op de algemene foutgebaseerde aansprakelijkheidsregel die vroeger in artikel 1382 van het oude Burgerlijk Wetboek stond.

Artikel 1382 is nu opgeheven. Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek, ingevoerd bij de wet van 7 februari 2024 en gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad op 1 juli 2024, is op 1 januari 2025 in werking getreden en regelt voortaan de buitencontractuele aansprakelijkheid, met inbegrip van burgerlijk gevoerde laster- en eerroofzaken. De algemene foutregel staat in artikel 6.5, en de fout zelf wordt omschreven in artikel 6.6.

Wat telt, is de datum van de schadeverwekkende gedraging, niet de datum waarop de vordering wordt ingesteld. Een lasterlijke of eerrovende verklaring die op of na 1 januari 2025 is gedaan, valt onder het nieuwe kader van de artikelen 6.5 en 6.6. Een verklaring van vóór die datum wordt nog beoordeeld onder het oude artikel 1382, ook als de burgerlijke vordering erover pas lang na de inwerkingtreding van Boek 6 wordt ingesteld. Een hedendaagse burgerlijke vordering wegens laster of eerroof behandelen als uitsluitend beheerst door artikel 1382, zonder na te gaan wanneer de verklaring werkelijk is gedaan, loopt het risico volledig de verkeerde wet toe te passen.

Een Belgische eigenaardigheid: het persmisdrijf en het Hof van Assisen

Eén echt onderscheidend kenmerk van het Belgisch laster- en eerroofrecht is procedureel. Een drukpersmisdrijf, een misdrijf gepleegd via de pers, wordt van oudsher doorverwezen naar het Hof van Assisen, de rechtbank die normaal gezien voorbehouden is voor de zwaarste misdrijven, in plaats van naar een gewone strafrechtbank.

Er is één belangrijke uitzondering: een drukpersmisdrijf dat is ingegeven door racisme of vreemdelingenhaat, wordt gecorrectionaliseerd, wat betekent dat het in plaats daarvan door de gewone correctionele rechtbanken wordt behandeld in plaats van naar het Hof van Assisen te worden gestuurd. Deze eigenaardigheid heeft gevormd hoe persgerelateerde laster- en eerroofzaken in België werkelijk worden vervolgd, want een gewone zaak doorverwijzen naar de rechtbank die voorbehouden is voor de zwaarste misdrijven, is op zich al een aanzienlijke praktische drempel.

Wat verandert op 1 september 2026

Een volledig nieuw Strafwetboek, gepubliceerd op 8 april 2024 en dat nu op 1 september 2026 in werking treedt na een uitstel van een oorspronkelijke datum in april 2026, herstructureert het Belgisch strafrecht rond acht strafniveaus, in de plaats van de oude driedeling tussen misdaad, wanbedrijf en overtreding.

Voor laster en eerroof is de verandering meer dan een hernummering. Het nieuwe wetboek smelt laster en eerroof, precies het onderscheid dat deze pagina net heeft uitgelegd, samen tot één misdrijf, laster genoemd, in artikel 240. Het op waarheid gebaseerde onderscheid tussen de twee huidige misdrijven verdwijnt met die samensmelting. Artikel 445, de kwaadwillige valse klacht, wordt artikel 242, en artikel 448, gewone belediging, wordt artikel 244.

Het nieuwe misdrijf in artikel 240 zit in niveau 1, het laagste van de acht strafniveaus, dat onder het nieuwe wetboek helemaal geen gevangenisstraf meer kent, alleen straffen zoals een geldboete, een werkstraf, probatie, verbeurdverklaring, of een veroordeling met schuldigverklaring. Leest u dit na 1 september 2026, zoek dan naar deze nieuwe artikelnummers in plaats van 443, 444 en 448.

Deze pagina beschrijft het algemene Belgische laster- en eerroofrecht, zowel strafrechtelijk als burgerlijk, en vormt geen juridisch advies voor een individuele situatie. Of een specifieke verklaring laster, eerroof, of geen van beide is, hangt af van de precieze feiten, en de wet verandert ingrijpend op 1 september 2026. Controleer de geldende tekst op ejustice.just.fgov.be, of raadpleeg een advocaat, voordat u op basis van iets hier handelt.