Νόμοι Ηχογράφησης της Ελλάδας: Συναίνεση Όλων των Μερών, Κυρώσεις Άρθρου 370Α, και GDPR (2026)

Νόμοι Ηχογράφησης της Ελλάδας: Συναίνεση Όλων των Μερών, Κυρώσεις Άρθρου 370Α, και GDPR (2026)

Η Ελλάδα είναι χώρα συναίνεσης όλων των μερών βάσει του άρθρου 370Α του Ελληνικού Ποινικού Κώδικα. Η ηχογράφηση οποιασδήποτε τηλεφωνικής κλήσης ή ιδιωτικής συνομιλίας χωρίς τη ρητή συναίνεση κάθε συμμετέχοντος συνιστά ποινικό αδίκημα που επισύρει φυλάκιση έως 10 έτη, μετά τις τροποποιήσεις του Νόμου 5002/2022.

Οι πληροφορίες επαληθεύτηκαν τελευταία φορά στις 2026-05-15. Το παρόν άρθρο δεν έχει ακόμη ελεγχθεί από αδειοδοτημένο δικηγόρο.

Πεδίο δικαιοδοσίας: Το παρόν άρθρο αφορά το δίκαιο ηχογράφησης και απορρήτου επικοινωνιών στην Ελλάδα (Ελληνική Δημοκρατία) βάσει του Ελληνικού Ποινικού Κώδικα (άρθρα 370Α, 370ΣΤ, 346), του Ελληνικού Συντάγματος (άρθρα 9, 9Α, 19), του Ελληνικού Αστικού Κώδικα (άρθρα 57-59), του GDPR όπως εφαρμόζεται από τον Νόμο 4624/2019, και του Νόμου 3471/2006 (ηλεκτρονικό απόρρητο). Δεν αφορά το δίκαιο ηχογράφησης άλλων κρατών μελών της ΕΕ. Για αυτά, δείτε τον κόμβο Διεθνών Νόμων Ηχογράφησης.

---

Σύντομη Απάντηση: Είναι η Ελλάδα Χώρα Συναίνεσης Όλων των Μερών;

Η Ελλάδα επιβάλλει ένα από τα αυστηρότερα καθεστώτα συναίνεσης ηχογράφησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η χώρα λειτουργεί βάσει προτύπου συναίνεσης όλων των μερών. Κάθε πρόσωπο που συμμετέχει σε μια συνομιλία πρέπει να δώσει ρητή συναίνεση πριν η συνομιλία αυτή μπορεί να ηχογραφηθεί.

Ο κανόνας αυτός ισχύει για τηλεφωνικές κλήσεις, δια ζώσης συνομιλίες, βιντεοκλήσεις, και κάθε άλλη μορφή προφορικής ή ηλεκτρονικής επικοινωνίας. Το πρόσωπο που πραγματοποιεί την ηχογράφηση δεν απαλλάσσεται απλώς επειδή είναι συμμετέχων. Ακόμη και αν είστε μέρος της συνομιλίας, πρέπει να λάβετε σαφή, θετική συμφωνία από όλα τα άλλα μέρη πριν πατήσετε το κουμπί της ηχογράφησης.

Η σιωπηρή συναίνεση δεν πληροί τη νομική απαίτηση. Η σιωπή, η συνέχιση συμμετοχής σε κλήση μετά την ακρόαση ενός ήχου ειδοποίησης, ή η γενική γνώση ότι υπάρχει τεχνολογία ηχογράφησης, δεν συνιστούν τη ρητή συναίνεση που απαιτεί το ελληνικό δίκαιο. Η συναίνεση πρέπει να είναι άμεση, εν επιγνώσει και ξεκάθαρη.

Το νομικό πλαίσιο που προστατεύει το απόρρητο των επικοινωνιών στην Ελλάδα αντλεί από πολλαπλές πηγές: το Ελληνικό Σύνταγμα, τον Ποινικό Κώδικα, τους κανονισμούς της ΕΕ, και αρκετούς εξειδικευμένους νόμους που διέπουν τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες και την προστασία δεδομένων.

---

Συνταγματικό Θεμέλιο: Άρθρα 9, 9Α, και 19

Το δικαίωμα στο απόρρητο των επικοινωνιών και στην ασφάλεια της κατοικίας στην Ελλάδα απολαμβάνει συνταγματική προστασία στο ανώτατο επίπεδο. Τρεις συνταγματικές διατάξεις συνδυάζονται για να θεμελιώσουν το δίκαιο ηχογράφησης και παρακολούθησης.

Άρθρο 19: Απόλυτο Απόρρητο των Επικοινωνιών

Το άρθρο 19 του Ελληνικού Συντάγματος ορίζει: «Το απόρρητο των επιστολών και της ελεύθερης ανταπόκρισης ή επικοινωνίας καθ' οιονδήποτε άλλο τρόπο είναι απόλυτα απαραβίαστο».

Η λέξη «απόλυτα» έχει ιδιαίτερη σημασία. Οι συντάκτες του Συντάγματος επέλεξαν διατύπωση που υποδηλώνει ότι δεν πρόκειται για περιορισμένο ή υπό όρους δικαίωμα. Πρόκειται για βασική εγγύηση της προσωπικής ελευθερίας και της δημοκρατικής συμμετοχής.

Το άρθρο 19 επιτρέπει μόνο μία εξαίρεση. Η δικαστική αρχή μπορεί να άρει το απόρρητο των επικοινωνιών, αλλά μόνο σε υποθέσεις εθνικής ασφάλειας ή διερεύνησης ιδιαίτερα σοβαρών εγκλημάτων. Οι προϋποθέσεις και οι διαδικασίες πρέπει να καθορίζονται από τον νόμο. Κανένας άλλος φορέας, και κανένα ιδιωτικό μέρος, δεν έχει την εξουσία να παρακάμψει αυτή τη συνταγματική προστασία.

Άρθρο 9: Απαραβίαστο Κατοικίας και Προσωπικής Ζωής

Το άρθρο 9 του Ελληνικού Συντάγματος προστατεύει το απαραβίαστο της κατοικίας και της ιδιωτικής ζωής. Απαγορεύει την είσοδο σε κατοικία και κάθε έρευνα χωρίς τη συναίνεση του κατοίκου, εκτός από περιπτώσεις που ορίζει ο νόμος με δικαστικό ένταλμα. Η διάταξη αυτή επεκτείνει την προστασία της ιδιωτικότητας σε ιδιωτικούς χώρους και στηρίζει την απαγόρευση τοποθέτησης συσκευών ηχογράφησης σε κατοικίες, γραφεία, και άλλους ιδιωτικούς χώρους χωρίς δικαστική άδεια ή τη συναίνεση των ενοίκων.

Η αλληλεπίδραση μεταξύ του άρθρου 9 και του άρθρου 370Α του Ποινικού Κώδικα σημαίνει ότι η κρυφή ηχογράφηση εντός ιδιωτικής κατοικίας συνιστά ταυτόχρονα συνταγματική παραβίαση και ποινικό αδίκημα.

Άρθρο 9Α: Προστασία Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα

Το άρθρο 9Α του Ελληνικού Συντάγματος, το οποίο προστέθηκε στην αναθεώρηση του 2001, καθιερώνει το δικαίωμα προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Η διάταξη αυτή απαιτεί ανεξάρτητη αρχή που θα εποπτεύει την προστασία δεδομένων. Η αρχή αυτή είναι η Ελληνική Αρχή Προστασίας Δεδομένων (HDPA), η οποία διαδραματίζει άμεσο ρόλο στη ρύθμιση του τρόπου συλλογής, αποθήκευσης και χρήσης ηχογραφήσεων και άλλων δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.

ΑΔΑΕ: Ο Φύλακας του Απορρήτου των Επικοινωνιών

Το άρθρο 19 παράγραφος 2 του Συντάγματος επιβάλλει τη σύσταση ανεξάρτητης αρχής για τη διασφάλιση του απορρήτου των επικοινωνιών. Η αρχή αυτή είναι η ΑΔΑΕ (Αρχή Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών), που συστάθηκε με τον Νόμο 3115/2003 και το Προεδρικό Διάταγμα 40/2005.

Η ΑΔΑΕ παρακολουθεί τη διαδικασία νόμιμης άρσης απορρήτου. Εποπτεύει τον τρόπο με τον οποίο κρατικές υπηρεσίες, υπηρεσίες πληροφοριών, και πάροχοι τηλεπικοινωνιών διαχειρίζονται δεδομένα επικοινωνιών. Ελέγχει επίσης την ασφάλεια των δημοσίως διαθέσιμων δικτύων ηλεκτρονικών επικοινωνιών.

Η ΑΔΑΕ έχει αναφέρει αύξηση 23% στις κρατικά διαταγμένες υποκλοπές κατά το 2024. Η αρχή έχει εκφράσει ανησυχίες σχετικά με την Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών (ΕΥΠ) και την Ομάδα Δίωξης Ειδικών Εγκλημάτων Βίας, οι οποίες παρέλειψαν να ενημερώσουν έγκαιρα την ΑΔΑΕ για εκατοντάδες εντολές παρακολούθησης κατά τα έτη 2023 και 2024. Οι καθυστερήσεις αυτές υπονομεύουν την ικανότητα της ΑΔΑΕ να ασκεί τον συνταγματικό εποπτικό της ρόλο.

---

Άρθρο 370Α του Ελληνικού Ποινικού Κώδικα: Ο Βασικός Νόμος περί Ηχογράφησης

Το άρθρο 370Α είναι ο βασικός ποινικός νόμος που διέπει την ηχογράφηση και την υποκλοπή επικοινωνιών στην Ελλάδα. Περιλαμβάνει πολλές παραγράφους, καθεμία από τις οποίες αφορά διαφορετική μορφή παράβασης.

Παράγραφος 1: Υποκλοπή Τηλεφωνικών Επικοινωνιών

Η παράγραφος 1 αφορά όποιον παράνομα υποκλέπτει, παρεμβαίνει, ή συνδέεται με συσκευή, σύνδεση, ή δίκτυο που χρησιμοποιείται για σταθερή ή κινητή τηλεφωνία, ή με οποιοδήποτε σύστημα υλικού ή λογισμικού που παρέχει τέτοιες υπηρεσίες. Ο σκοπός της παρέμβασης πρέπει να είναι η ενημέρωση του ίδιου ή τρίτου προσώπου, ή η ηχογράφηση, του περιεχομένου τηλεφωνικής συνομιλίας μεταξύ τρίτων ή δεδομένων τοποθεσίας που σχετίζονται με την επικοινωνία αυτή.

Η αρχική ποινή για το αδίκημα αυτό ήταν φυλάκιση από 10 ημέρες έως 5 έτη. Μετά τις τροποποιήσεις του 2022 βάσει του Νόμου 5002/2022, οι ποινές αυξήθηκαν σημαντικά, φτάνοντας έως τα 10 έτη.

Παράγραφος 1, Εδάφιο 2: Ηχογράφηση από Συμμετέχοντα Χωρίς Συναίνεση

Η διάταξη αυτή ποινικοποιεί ειδικά τον συμμετέχοντα που ηχογραφεί τη δική του τηλεφωνική συνομιλία χωρίς τη ρητή συναίνεση του άλλου μέρους. Η Ελλάδα διαφέρει από τις περισσότερες χώρες σε αυτό το σημείο. Σε πολλές δικαιοδοσίες, ένας συμμετέχων σε συνομιλία μπορεί ελεύθερα να την ηχογραφήσει. Στην Ελλάδα, ακόμη και ένας συμμετέχων διαπράττει ποινικό αδίκημα εάν ηχογραφεί χωρίς ρητή συναίνεση από κάθε άλλο μέρος.

Η απαίτηση είναι η ρητή συναίνεση. Το άλλο μέρος πρέπει να συμφωνήσει σαφώς με την ηχογράφηση. Η σιωπηρή συναίνεση, όπως η συνέχιση της συνομιλίας μετά από ηχητικό σήμα, δεν πληροί αυτό το πρότυπο βάσει του ελληνικού δικαίου.

Παράγραφος 2: Δια Ζώσης Συνομιλία και Ιδιωτικές Πράξεις

Η παράγραφος 2 καλύπτει προφορικές συνομιλίες που δεν διεξάγονται δημόσια. Όποιος παρακολουθεί τέτοια συνομιλία με ειδικά τεχνικά μέσα, ή την καταγράφει με συσκευή ηχογράφησης, χωρίς τη συναίνεση των συμμετεχόντων, διαπράττει ποινικό αδίκημα. Η παράγραφος αυτή καλύπτει επίσης την καταγραφή μη δημόσιων πράξεων άλλου προσώπου.

Η ελάχιστη ποινή βάσει της παραγράφου 2 είναι φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους.

Παράγραφος 3: Παράνομη Χρήση Ηχογραφήσεων

Η παράγραφος 3 αφορά τη μεταγενέστερη χρήση παράνομα αποκτημένων ηχογραφήσεων. Όποιος χρησιμοποιεί παράνομα πληροφορίες που αποκτήθηκαν με τις μεθόδους των παραγράφων 1 και 2, ή τη συσκευή που περιέχει τέτοιες ηχογραφήσεις, αντιμετωπίζει φυλάκιση έως τρία έτη ή χρηματική ποινή.

Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν κάποιος άλλος πραγματοποίησε την παράνομη ηχογράφηση, η χρήση της ή η διάδοση του περιεχομένου της συνιστά η ίδια χωριστό ποινικό αδίκημα.

Σημείωση για το Άρθρο 370Β

Το άρθρο 370Β του Ελληνικού Ποινικού Κώδικα αφορά τη μη εξουσιοδοτημένη πρόσβαση σε συστήματα πληροφοριών, μια διάταξη περί ηλεκτρονικού εγκλήματος διακριτή από τα αδικήματα ηχογράφησης και υποκλοπής επικοινωνιών του άρθρου 370Α. Τα δύο άρθρα δεν πρέπει να συγχέονται: οι παραβιάσεις συναίνεσης ηχογράφησης διέπονται αποκλειστικά από το άρθρο 370Α.

Τροποποιήσεις του Νόμου 5002/2022: Ποινές Έως 10 Έτη

Ο Νόμος 5002/2022, που θεσπίστηκε στις 9 Δεκεμβρίου 2022, επιδείνωσε σημαντικά τις ποινές βάσει του άρθρου 370Α. Οι τροποποιήσεις επιβάλλουν ποινές φυλάκισης έως 10 έτη για παραβιάσεις του απορρήτου των επικοινωνιών. Αυτό ισχύει ευρέως, συμπεριλαμβανομένων παρόχων τηλεφωνικών υπηρεσιών ή των νόμιμων εκπροσώπων ή υπαλλήλων τους που παραβιάζουν το απόρρητο τηλεφωνικών και προφορικών επικοινωνιών τρίτων.

Ο νόμος προσέθεσε επίσης νέο άρθρο 370ΣΤ στον Ελληνικό Ποινικό Κώδικα, το οποίο ποινικοποιεί την κατοχή ή διάδοση λογισμικού ή συσκευών παρακολούθησης. Η διάταξη αυτή αποτέλεσε άμεση απάντηση στο σκάνδαλο του κατασκοπευτικού λογισμικού Predator και στοχεύει στο κλείσιμο του κενού που επέτρεπε προηγουμένως σε προμηθευτές κατασκοπευτικού λογισμικού να λειτουργούν χωρίς ποινική ευθύνη.

Άρειος Πάγος: Αποδεκτότητα Ηχογραφήσεων στο Δικαστήριο

Ο Άρειος Πάγος (Ανώτατο Δικαστήριο της Ελλάδας) έχει καθιερώσει μέσω της νομολογίας του ότι ο όρος «αθέμιτα» στο άρθρο 370Α σημαίνει ενέργεια χωρίς σχετικό νόμιμο δικαίωμα ή χωρίς τη συναίνεση του συνομιλητή. Όπου ένα μέρος συναινεί στην ηχογράφηση, τα συστατικά στοιχεία του αδικήματος δεν πληρούνται και δεν διαπράττεται έγκλημα.

Σε πολιτικές δίκες, παράνομα αποκτημένες ηχογραφήσεις είναι απαράδεκτες εναντίον του προσώπου του οποίου παραβιάστηκε το δικαίωμα επικοινωνίας. Ωστόσο, ο Άρειος Πάγος έχει αναγνωρίσει μια εξαίρεση: ηχογραφήσεις που αποκτήθηκαν χωρίς συναίνεση μπορεί να γίνουν δεκτές όταν είναι αναγκαίες για την προστασία συνταγματικά υπέρτερου συμφέροντος, όπως η ανθρώπινη ζωή. Αυτή η στενή εξαίρεση δεν εφαρμόζεται σε συνήθεις συμβατικές ή εργασιακές διαφορές· επιφυλάσσεται για πράγματι σοβαρές περιστάσεις.

---

GDPR και το Ελληνικό Δίκαιο Προστασίας Δεδομένων

Η Ελλάδα είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ο Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων (GDPR) εφαρμόζεται άμεσα. Η Ελλάδα ενσωμάτωσε τον GDPR μέσω του Νόμου 4624/2019, ο οποίος τέθηκε σε ισχύ στις 29 Αυγούστου 2019, αντικαθιστώντας τον προγενέστερο Νόμο 2472/1997.

Οι Ηχογραφήσεις Φωνής ως Δεδομένα Προσωπικού Χαρακτήρα

Βάσει του GDPR και του ελληνικού δικαίου, οι ηχογραφήσεις φωνής συνιστούν δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα. Μια ηχογράφηση που μπορεί να ταυτοποιήσει ένα πρόσωπο μέσω της φωνής, του ονόματος, του αριθμού τηλεφώνου, ή άλλων στοιχείων ταυτοποίησης εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της νομοθεσίας προστασίας δεδομένων. Επιχειρήσεις και ιδιώτες που συλλέγουν ή αποθηκεύουν ηχογραφήσεις φωνής είναι υπεύθυνοι επεξεργασίας που υπόκεινται στις υποχρεώσεις του GDPR.

Νομικές Βάσεις Επεξεργασίας

Πριν την ηχογράφηση και αποθήκευση μιας φωνητικής συνομιλίας, ο υπεύθυνος επεξεργασίας πρέπει να προσδιορίσει έγκυρη νομική βάση βάσει του άρθρου 6 του GDPR. Στην Ελλάδα, οι πιο συχνά σχετικές βάσεις είναι:

• Συναίνεση: Η ελεύθερη, συγκεκριμένη, εν επιγνώσει και ξεκάθαρη συμφωνία του υποκειμένου των δεδομένων. Λόγω του ποινικού δικαίου συναίνεσης όλων των μερών στην Ελλάδα, αυτή είναι η κύρια βάση για τα περισσότερα σενάρια ηχογράφησης.
• Έννομο συμφέρον: Το έννομο συμφέρον του υπευθύνου επεξεργασίας, σταθμισμένο έναντι των δικαιωμάτων του υποκειμένου των δεδομένων. Απαιτεί τεκμηριωμένη δοκιμή στάθμισης.
• Έννομη υποχρέωση: Επεξεργασία που απαιτείται από τον νόμο, όπως κανονιστικές απαιτήσεις για ηχογράφηση κλήσεων στις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες.
• Συμβατική αναγκαιότητα: Επεξεργασία απαραίτητη για την εκτέλεση σύμβασης με το υποκείμενο των δεδομένων.

Επιβολή από την HDPA

Η Ελληνική Αρχή Προστασίας Δεδομένων (HDPA) επιβάλλει τον GDPR και το ελληνικό δίκαιο προστασίας δεδομένων. Τα άρθρα 9 έως 20 του Νόμου 4624/2019 καθορίζουν τη δομή και τις εποπτικές αρμοδιότητες της HDPA, οι οποίες αντικατοπτρίζουν και συμπληρώνουν το άρθρο 58 του GDPR. Οι αρμοδιότητές της περιλαμβάνουν:

• Διερεύνηση καταγγελιών και διενέργεια ελέγχων με πρόσβαση σε εγκαταστάσεις και εξοπλισμό
• Έκδοση προειδοποιήσεων, επιπλήξεων, ή απαγορεύσεων επεξεργασίας
• Επιβολή διοικητικών προστίμων έως 20 εκατομμύρια ευρώ ή 4% του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών για σοβαρές παραβιάσεις
• Επιβολή υποχρεωτικής διαγραφής δεδομένων

Πρόσφατες ενέργειες επιβολής δείχνουν την προθυμία της HDPA να επιβάλλει σημαντικές κυρώσεις. Η HDPA επέβαλε πρόστιμο 20.000.000 ευρώ στην Clearview AI για παράνομη επεξεργασία βιομετρικών δεδομένων, ίσο με το μέγιστο ποσό προστίμου του GDPR. Τον Δεκέμβριο του 2025, η Απόφαση 45/2025 της HDPA ανέστειλε το πρόγραμμα Smart Policing της Ελληνικής Αστυνομίας, μια προμήθεια 4 εκατομμυρίων ευρώ για 1.000 φορητές συσκευές που επιτρέπουν αναγνώριση προσώπου και βιομετρική ταυτοποίηση, κρίνοντας ότι η ενεργοποίησή του θα συνιστούσε παράνομη επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.

---

Νόμος 3471/2006: Απόρρητο Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών

Ο Νόμος 3471/2006 ενσωματώνει την Οδηγία της ΕΕ για το Ηλεκτρονικό Απόρρητο (2002/58/ΕΚ) στο ελληνικό δίκαιο. Ο νόμος αυτός διέπει την ιδιωτικότητα στον τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών και λειτουργεί παράλληλα με τον GDPR και τον Ποινικό Κώδικα.

Οι βασικές διατάξεις που σχετίζονται με την ηχογράφηση περιλαμβάνουν:

• Απόρρητο των επικοινωνιών: Απαγορεύεται η ακρόαση, υποκλοπή, αποθήκευση, ή παρακολούθηση επικοινωνιών και σχετικών δεδομένων κίνησης χωρίς τη συναίνεση των ενδιαφερόμενων χρηστών.
• Άμεσο μάρκετινγκ: Ανεπίκλητες ηλεκτρονικές επικοινωνίες για σκοπούς μάρκετινγκ απαιτούν προηγούμενη ρητή συναίνεση του αποδέκτη.
• Ηχογράφηση κλήσεων από παρόχους: Οι πάροχοι τηλεπικοινωνιών μπορούν να ηχογραφούν επικοινωνίες για την τεκμηρίωση εμπορικών συναλλαγών, αλλά μόνο όταν και τα δύο μέρη έχουν συναινέσει αφού ενημερωθούν για τον σκοπό της ηχογράφησης.

---

Ηχογράφηση Τηλεφωνικών Κλήσεων στην Ελλάδα

Κάθε ηχογράφηση τηλεφωνικής κλήσης στην Ελλάδα απαιτεί τη ρητή συναίνεση κάθε μέρους στην κλήση. Αυτό ισχύει για:

• Κλήσεις μεταξύ σταθερών τηλεφώνων
• Κλήσεις κινητής τηλεφωνίας
• Κλήσεις VoIP και μέσω διαδικτύου (Viber, WhatsApp, Zoom, Teams)
• Τηλεδιασκέψεις με πολλούς συμμετέχοντες

Για τηλεδιασκέψεις, η συναίνεση πρέπει να λαμβάνεται από κάθε συμμετέχοντα. Ένα και μόνο μέρος που διαφωνεί καθιστά την ηχογράφηση παράνομη.

Δεν υπάρχει εξαίρεση για την ηχογράφηση των δικών σας κλήσεων. Ένας συμμετέχων που ηχογραφεί χωρίς συναίνεση διαπράττει το ίδιο αδίκημα με έναν τρίτο που υποκλέπτει. Η μόνη διαφορά είναι η συγκεκριμένη παράγραφος του άρθρου 370Α που εφαρμόζεται και το αντίστοιχο εύρος ποινής.

---

Ηχογράφηση Δια Ζώσης Συνομιλιών

Οι δια ζώσης συνομιλίες στην Ελλάδα απολαμβάνουν ισχυρή προστασία βάσει της παραγράφου 2 του άρθρου 370Α. Η ηχογράφηση ιδιωτικής, μη δημόσιας προφορικής συνομιλίας χωρίς τη συναίνεση των συμμετεχόντων συνιστά ποινικό αδίκημα που επισύρει φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους.

Η βασική διάκριση είναι αν η συνομιλία διεξάγεται δημόσια ή ιδιωτικά. Μια συνομιλία που διεξάγεται σε δημόσια πλατεία, σε ανοιχτή αγορά, ή σε χώρο όπου άλλοι μπορούν ελεύθερα να την ακούσουν, έχει μειωμένη προσδοκία ιδιωτικότητας. Μια συνομιλία σε ιδιωτική κατοικία, σε γραφείο με κλειστή πόρτα, σε θέση εστιατορίου, ή σε οποιονδήποτε άλλο χώρο όπου οι συμμετέχοντες έχουν εύλογη προσδοκία ιδιωτικότητας, προστατεύεται.

Κρυφές συσκευές ηχογράφησης που τοποθετούνται σε ιδιωτικούς χώρους, είτε πρόκειται για κοριούς ήχου, κρυφά μικρόφωνα, ή εφαρμογές ηχογράφησης smartphone που λειτουργούν στο παρασκήνιο, εμπίπτουν όλες στο πεδίο εφαρμογής αυτής της απαγόρευσης.

---

Δημόσια Ηχογράφηση και Φωτογράφηση στην Ελλάδα

Η Ελλάδα δεν απαγορεύει τη φωτογράφηση ή τη βιντεοσκόπηση σε πραγματικά δημόσιους χώρους. Το δικαίωμα φωτογράφησης και βιντεοσκόπησης σε δημόσιο χώρο προστατεύεται βάσει του άρθρου 14 του Ελληνικού Συντάγματος ως έκφραση της ελευθερίας του λόγου.

Δεν χρειάζεστε συναίνεση για να φωτογραφίσετε ή να βιντεοσκοπήσετε ανθρώπους σε δημόσιους δρόμους, πλατείες, πάρκα, ή άλλους ανοιχτούς χώρους. Αυτό ισχύει για τη δημοσιογραφία, την τουριστική φωτογραφία, και τη γενική δημόσια τεκμηρίωση.

Ωστόσο, ισχύουν αρκετοί σημαντικοί περιορισμοί:

• Στρατιωτικές εγκαταστάσεις: Η φωτογράφηση ή βιντεοσκόπηση στρατιωτικών βάσεων ή της σύνθεσης των ενόπλων δυνάμεων, ακόμη και από δημόσιο σημείο, δεν προστατεύεται.
• Εμπορική χρήση: Η χρήση της εικόνας ενός προσώπου για εμπορική διαφήμιση χωρίς τη συναίνεσή του είναι παράνομη, εκτός εάν η φωτογραφία απεικονίζει ομάδα σε δημόσιο χώρο ή το άτομο αποτελεί μόνο ελάσσονα λεπτομέρεια της εικόνας.
• Θρησκευτικές ευαισθησίες: Περιεχόμενο που προσβάλλει τη χριστιανική θρησκεία ή την αξιοπρέπεια του Προέδρου της Δημοκρατίας ενδέχεται να μην εμπίπτει στη συνταγματική προστασία.
• Άδειες κινηματογράφησης: Η υπαίθρια κινηματογράφηση για ντοκιμαντέρ, διαφημίσεις, ή ταινίες σε δημόσιους χώρους, όπως πλατείες, δρόμοι, και πεζόδρομοι, ενδέχεται να απαιτεί άδειες από δημοτικές αρχές ή αρχαιολογικές υπηρεσίες.

Η διάκριση μεταξύ δημόσιας οπτικής καταγραφής και ηχογράφησης ιδιωτικής συνομιλίας είναι κρίσιμη. Η βιντεοσκόπηση μιας σκηνής του δρόμου είναι νόμιμη. Η ηχογράφηση ιδιωτικής συνομιλίας που λαμβάνει χώρα σε αυτόν τον δρόμο, όπου οι συμμετέχοντες έχουν εύλογη προσδοκία ότι μιλούν ιδιωτικά, δεν είναι.

---

Ηχογράφηση Αστυνομικών και Δημοσίων Υπαλλήλων

Το ελληνικό δίκαιο δεν περιέχει αυτοτελές νομοθετικό δικαίωμα ηχογράφησης αστυνομικών, αλλά το συνταγματικό πλαίσιο βάσει του άρθρου 14 (ελευθερία έκφρασης και ελευθερία του Τύπου) προστατεύει την καταγραφή και δημοσίευση ζητημάτων νόμιμου δημοσίου συμφέροντος, συμπεριλαμβανομένης της συμπεριφοράς δημοσίων υπαλλήλων κατά την άσκηση των καθηκόντων τους.

Η πρακτική θέση διαμορφώνεται ως εξής:

Η βιντεοσκόπηση αστυνομικής δραστηριότητας σε δημόσιο χώρο επιτρέπεται γενικά βάσει του άρθρου 14 και καθιερωμένων αρχών ελευθερίας του Τύπου, όταν η καταγραφή τεκμηριώνει επίσημη συμπεριφορά σε δημόσιο χώρο. Η Έκθεση ENNHRI για το Κράτος Δικαίου στην Ελλάδα (2024) σημειώνει ότι οι προστασίες ελευθερίας του Τύπου και δημόσιας λογοδοσίας επεκτείνονται στην τεκμηρίωση επίσημων πράξεων από πολίτες.

Η ηχογράφηση, όμως, οποιασδήποτε συνομιλίας με την αστυνομία, υπόκειται στον ίδιο κανόνα συναίνεσης όλων των μερών βάσει του άρθρου 370Α. Ακόμη και μια συνομιλία μεταξύ πολίτη και αστυνομικού συνιστά ιδιωτική επικοινωνία για τους σκοπούς του νόμου, εάν και τα δύο μέρη θα μπορούσαν εύλογα να αναμένουν ότι η ανταλλαγή τους είναι ιδιωτική. Η ηχογράφηση μιας τέτοιας συνομιλίας χωρίς συναίνεση του αστυνομικού μπορεί να συνιστά ποινικό αδίκημα.

Ζητήματα GDPR ανακύπτουν όταν οι ηχογραφήσεις ταυτοποιούν πρόσωπα. Εάν ηχογραφήσετε μια αλληλεπίδραση με αστυνομικό και τη δημοσιεύσετε, επεξεργάζεστε τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα του. Η βάση του έννομου συμφέροντος βάσει του άρθρου 6 παράγραφος 1 στοιχείο στ΄ του GDPR μπορεί να στηρίξει τη δημοσίευση όταν υπάρχει γνήσιο δημόσιο συμφέρον στη λογοδοσία, αλλά αυτό απαιτεί τεκμηριωμένη δοκιμή στάθμισης.

Στην πράξη, τα ελληνικά δικαστήρια και οι κανονιστικές κατευθύνσεις υποστηρίζουν την αρχή ότι η ηχογράφηση αστυνομικών κατά την άσκηση δημόσιων καθηκόντων για σκοπούς λογοδοσίας προστατεύεται από την ελευθερία του Τύπου. Ωστόσο, η απαίτηση συναίνεσης για την ηχογράφηση βάσει του άρθρου 370Α δημιουργεί νομική ασάφεια για τις ηχογραφήσεις πολιτών, η οποία δεν έχει επιλυθεί οριστικά από τον Άρειο Πάγο. Ταξιδιώτες και δημοσιογράφοι θα πρέπει να προχωρούν με προσοχή και να αναζητούν τοπική νομική συμβουλή εάν σκοπεύουν να ηχογραφήσουν αλληλεπιδράσεις με αρχές επιβολής του νόμου προς δημοσίευση.

---

Παρακολούθηση στον Χώρο Εργασίας

Η Ελλάδα θέτει αυστηρά όρια στην παρακολούθηση στον χώρο εργασίας. Η HDPA, μέσω της Οδηγίας 1/2011 και μεταγενέστερων κατευθυντήριων γραμμών, έχει καθιερώσει σαφή όρια.

CCTV στον Χώρο Εργασίας

Η βιντεοεπιτήρηση μέσω CCTV επιτρέπεται μόνο όταν είναι αναγκαία για την προστασία προσώπων και περιουσίας. Το CCTV δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για την παρακολούθηση, αξιολόγηση, ή εκτίμηση της απόδοσης των εργαζομένων. Η καταγραφή στους ακόλουθους χώρους απαγορεύεται αυστηρά:

• Ατομικές θέσεις εργασίας
• Διάδρομοι (στις περισσότερες περιπτώσεις)
• Χώροι φαγητού και διαλειμμάτων
• Τουαλέτες και αποδυτήρια

Οι εργοδότες πρέπει να ενημερώνουν εγγράφως τους εργαζομένους σχετικά με την εγκατάσταση και λειτουργία οποιουδήποτε συστήματος βιντεοεπιτήρησης πριν αυτό τεθεί σε λειτουργία.

Παρακολούθηση Υπολογιστή και Ψηφιακή Παρακολούθηση

Η παρακολούθηση της δραστηριότητας υπολογιστή των εργαζομένων απαιτεί προηγούμενη ενημέρωση και πρέπει να εξυπηρετεί νόμιμο επιχειρηματικό συμφέρον. Η παρακολούθηση πρέπει να είναι αναλογική, δηλαδή να περιορίζεται στο απολύτως αναγκαίο. Η γενικευμένη παρακολούθηση κάθε ψηφιακής δραστηριότητας των εργαζομένων χωρίς συγκεκριμένη αιτιολόγηση δεν πληροί τη δοκιμή αναλογικότητας.

Παρακολούθηση GPS

Η παρακολούθηση GPS εταιρικών οχημάτων περιορίζεται σε προκαθορισμένες διαδρομές κατά τις ώρες εργασίας. Η διατήρηση δεδομένων παρακολούθησης GPS περιορίζεται σε έναν μήνα.

Ηχογράφηση στον Χώρο Εργασίας

Η ηχογράφηση συνομιλιών στον χώρο εργασίας ακολουθεί τον ίδιο κανόνα συναίνεσης όλων των μερών που διέπει όλες τις άλλες συνομιλίες στην Ελλάδα. Ένας εργοδότης δεν μπορεί να εγκαταστήσει κρυφά μικρόφωνα για την ηχογράφηση συνομιλιών εργαζομένων. Ένας εργαζόμενος δεν μπορεί να ηχογραφήσει κρυφά μια συνάντηση με τον προϊστάμενό του. Και τα δύο σενάρια απαιτούν ρητή συναίνεση όλων των συμμετεχόντων.

Αυτό καθιστά την Ελλάδα σημαντικά διαφορετική από χώρες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Βραζιλία, ή το Ηνωμένο Βασίλειο, όπου η ηχογράφηση συνομιλιών στον χώρο εργασίας από εργαζομένους ως απόδειξη παρενόχλησης ή άδικης απόλυσης προστατεύεται συχνά νομικά.

---

Αστική Ευθύνη: Άρθρα 57-59 του Αστικού Κώδικα

Οι ποινικές κυρώσεις βάσει του Ποινικού Κώδικα δεν είναι η μόνη συνέπεια παράνομης ηχογράφησης στην Ελλάδα. Ο Ελληνικός Αστικός Κώδικας παρέχει παράλληλη οδό αστικής θεραπείας μέσω των άρθρων 57, 58, και 59.

Άρθρο 57: Προστασία Δικαιωμάτων Προσωπικότητας

Το άρθρο 57 του Ελληνικού Αστικού Κώδικα καθιερώνει γενικό δικαίωμα προστασίας της προσωπικότητας. Όποιος υφίσταται προσβολή του δικαιώματος της προσωπικότητάς του μπορεί να ζητήσει την άρση της προσβολής και αποζημίωση από τον δράστη. Το δικαίωμα προσωπικότητας βάσει του άρθρου 57 καλύπτει το απόρρητο επικοινωνιών, την εικόνα, τη φωνή, και την προσωπική αξιοπρέπεια.

Ένα σημαντικό πρακτικό σημείο: βάσει της ελληνικής νομολογίας που εφαρμόζει το άρθρο 57, η λήψη φωτογραφίας ή βίντεο ενός προσώπου συνιστά προσβολή του δικαιώματος προσωπικότητάς του, ακόμη και χωρίς οποιαδήποτε δημοσίευση ή περαιτέρω χρήση του υλικού. Η ίδια η πράξη της ηχογράφησης ή βιντεοσκόπησης, χωρίς συναίνεση, είναι ενάγιμη.

Άρθρο 58: Προστασία του Ονόματος

Το άρθρο 58 προστατεύει ειδικά το όνομα ενός προσώπου από μη εξουσιοδοτημένη χρήση. Παρέχει ανεξάρτητη βάση για αστική αγωγή όταν μια ηχογράφηση ή άλλο περιεχόμενο χρησιμοποιείται για την παραποίηση ή εκμετάλλευση της ταυτότητας ενός προσώπου.

Άρθρο 59: Ηθική Βλάβη

Το άρθρο 59 επιτρέπει στον ενάγοντα να ζητήσει χρηματική ικανοποίηση για ηθική βλάβη (μη περιουσιακή ζημία) λόγω ψυχικής οδύνης που προκλήθηκε από προσβολή της προσωπικότητάς του. Η επανόρθωση βάσει του άρθρου 59 μπορεί να συνίσταται σε χρηματική αποζημίωση, δημοσίευση δήλωσης που αποκαθιστά την αλήθεια, ή οποιαδήποτε άλλη θεραπεία που το δικαστήριο κρίνει κατάλληλη υπό τις περιστάσεις.

Η αστική θεραπεία είναι ανεξάρτητη από την ποινική δίωξη. Θύμα παράνομης ηχογράφησης μπορεί να ασκήσει αστική αγωγή αποζημίωσης βάσει των άρθρων 57-59, ακόμη και αν η ποινική διαδικασία καταλήξει σε αθώωση ή δεν κινηθεί καθόλου. Οι αστικές και ποινικές διαδικασίες μπορούν να διεξάγονται ταυτόχρονα.

---

Μη Συναινετική Διάδοση Οικείου Υλικού, Ηδονοβλεψία, και Άρθρο 346

Το άρθρο 346 του Ελληνικού Ποινικού Κώδικα, που προστέθηκε με τον Νόμο 4947/2022 (θεσπίστηκε στις 23 Ιουνίου 2022), ποινικοποιεί τη μη συναινετική διάδοση οικείων εικόνων και τη σεξουαλική κακοποίηση μέσω εικόνας. Πριν από τον νόμο αυτό, η συμπεριφορά αυτή αντιμετωπιζόταν ως πταίσμα βάσει της νομοθεσίας προστασίας δεδομένων. Η μεταρρύθμιση του 2022 την ανήγαγε σε αδίκημα του Ποινικού Κώδικα με σημαντικά υψηλότερες ποινές.

Τι Καλύπτει το Άρθρο 346

Το άρθρο 346 παράγραφος 1 καλύπτει την αποκάλυψη προσωπικών οικείων στιγμών χωρίς τη συναίνεση ή γνώση του θύματος. Αυτό περιλαμβάνει πραγματικές φωτογραφίες, πραγματικές βιντεοσκοπήσεις, και κατασκευασμένο ή τροποποιημένο υλικό (συμπεριλαμβανομένων εικόνων που έχουν παραχθεί με τεχνητή νοημοσύνη) που απεικονίζει το θύμα σε οικείες καταστάσεις.

Το άρθρο 346 παράγραφος 2 καλύπτει απειλές αποκάλυψης τέτοιου υλικού, τιμωρούμενες με φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους. Αυτό αντιμετωπίζει το συνηθισμένο μοτίβο του σεξουαλικού εκβιασμού, όπου οικείες εικόνες χρησιμοποιούνται ως μοχλός πίεσης.

Επιβαρυμένες Ποινές

Οι ακόλουθες περιστάσεις επιφέρουν υψηλότερες ποινές βάσει του άρθρου 346:

• Διαδικτυακή διάδοση σε απροσδιόριστο αριθμό αποδεκτών: φυλάκιση έως 8 έτη
• Το θύμα είναι ανήλικο: επιβαρυμένη ποινή
• Ο δράστης είναι τρέχων ή πρώην σύντροφος, σύζυγος, ή συγκάτοικος: επιβαρυμένη ποινή
• Το θύμα αποπειράθηκε ή ολοκλήρωσε αυτοκτονία ως αποτέλεσμα: εάν το θύμα αποπειράθηκε αυτοκτονία, φυλάκιση και χρηματική ποινή· εάν το θύμα απεβίωσε λόγω αυτοκτονίας, φυλάκιση τουλάχιστον 10 ετών και χρηματική ποινή

Σχέση με το Άρθρο 370Α

Το άρθρο 346 και το άρθρο 370Α αφορούν επικαλυπτόμενη αλλά διακριτή συμπεριφορά. Το άρθρο 370Α διέπει την πράξη ηχογράφησης μιας επικοινωνίας χωρίς συναίνεση. Το άρθρο 346 διέπει τη μεταγενέστερη μη συναινετική αποκάλυψη οικείου υλικού. Και τα δύο μπορούν να εφαρμοστούν όταν μια ιδιωτική οικεία ηχογράφηση ή βιντεοσκόπηση πραγματοποιείται χωρίς συναίνεση και στη συνέχεια διαμοιράζεται: το άρθρο 370Α για την πράξη της καταγραφής, το άρθρο 346 για την αποκάλυψη.

---

Deepfakes, Περιεχόμενο που Παράγεται με Τεχνητή Νοημοσύνη, και ο Κανονισμός της ΕΕ για την Τεχνητή Νοημοσύνη

Η Ελλάδα, ως κράτος μέλος της ΕΕ, υπόκειται σε δύο αλληλοεπικαλυπτόμενα νομικά πλαίσια της ΕΕ που επηρεάζουν άμεσα τη νομιμότητα περιεχομένου που παράγεται με τεχνητή νοημοσύνη και deepfake.

Κανονισμός της ΕΕ για την Τεχνητή Νοημοσύνη: Υποχρεώσεις Διαφάνειας

Ο Κανονισμός της ΕΕ για την Τεχνητή Νοημοσύνη (Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1689) τέθηκε σε ισχύ το 2024. Μεταξύ των διατάξεών του που ισχύουν ήδη, ο Κανονισμός επιβάλλει υποχρεώσεις διαφάνειας σε παρόχους και φορείς ανάπτυξης συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης που παράγουν συνθετικό περιεχόμενο. Συστήματα τεχνητής νοημοσύνης που παράγουν ήχο, βίντεο, ή κείμενο σχεδιασμένα να μοιάζουν με πραγματικά πρόσωπα πρέπει να δηλώνουν ότι το περιεχόμενο έχει παραχθεί με τεχνητή νοημοσύνη. Οι χρήστες που διαμοιράζονται δημόσια τέτοιο περιεχόμενο πρέπει να εφαρμόζουν κατάλληλη σήμανση.

Ο Κανονισμός δεν δημιουργεί ειδικά ένδικα μέσα για θύματα μη συναινετικού υλικού deepfake. Η εστίαση επιβολής του είναι στη συστημική διαφάνεια και όχι στην ατομική βλάβη. Κενά στο πλαίσιο προστασίας θυμάτων του Κανονισμού έχουν επισημανθεί από σχολιαστές και νομικούς μελετητές.

Οδηγία 2024/1385 της ΕΕ: Βία κατά των Γυναικών και Ενδοοικογενειακή Βία

Η Οδηγία 2024/1385 της ΕΕ, η οποία τέθηκε σε ισχύ στις 13 Ιουνίου 2024, απαιτεί από τα κράτη μέλη της ΕΕ να ποινικοποιήσουν τη μη συναινετική δημιουργία και διάδοση σεξουαλικοποιημένων deepfakes (συνθετικού οικείου υλικού). Τα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, πρέπει να ενσωματώσουν την υποχρέωση αυτή στην εθνική νομοθεσία έως τις 14 Ιουνίου 2027.

Έως τον Μάιο του 2026, η Ελλάδα δεν έχει θεσπίσει αυτοτελή ποινική νομοθεσία ειδικά για deepfakes ενηλίκων πέραν του άρθρου 346. Ωστόσο, η αναφορά του άρθρου 346 σε «κατασκευασμένες εικόνες» και «τροποποιημένο υλικό» ενδέχεται ήδη να καλύπτει μη συναινετικό οικείο υλικό που παράγεται με τεχνητή νοημοσύνη, βάσει της υφιστάμενης διάταξης. Το αν το άρθρο 346 πληροί πλήρως τις απαιτήσεις ενσωμάτωσης της Οδηγίας για τη Βία κατά των Γυναικών θα εξαρτηθεί από το εύρος των μέτρων εφαρμογής που θα υιοθετήσει η Ελλάδα πριν από την προθεσμία του Ιουνίου 2027.

Πλαίσιο Ευαισθητοποίησης και Επιβολής

Μεταξύ Οκτωβρίου 2024 και Μαΐου 2025, η ελληνική οργάνωση της κοινωνίας των πολιτών Homo Digitalis διεξήγαγε σχολικές συνεδρίες ευαισθητοποίησης σχετικά με τους κινδύνους των deepfakes σε περισσότερα από 20 σχολεία. Οι συνεδρίες εντόπισαν μοτίβα ανηλίκων που χρησιμοποιούν εφαρμογές deepfake για την παραποίηση εικόνων συμμαθητών, εγείροντας ανησυχίες για κλιμακούμενη κατάχρηση. Οι εκπαιδευτικές αυτές προσπάθειες υπογραμμίζουν ότι η βλάβη που σχετίζεται με τα deepfakes αποτελεί ενεργό ζήτημα στην Ελλάδα, ακόμη και καθώς το νομοθετικό πλαίσιο συνεχίζει να εξελίσσεται.

---

Το Σκάνδαλο Κατασκοπευτικού Λογισμικού Predator του 2022

Το σκάνδαλο του κατασκοπευτικού λογισμικού Predator, που συχνά αποκαλείται «Predatorgate» ή το «Ελληνικό Watergate», αποκάλυψε την παράνομη παρακολούθηση δημοσιογράφων, πολιτικών, και άλλων δημόσιων προσώπων στην Ελλάδα. Το σκάνδαλο είχε διαρκή επίδραση στο ελληνικό δίκαιο παρακολούθησης και στις δημόσιες στάσεις απέναντι στην ιδιωτικότητα.

Πώς Ξεκίνησε το Σκάνδαλο

Τον Μάρτιο του 2022, η οργάνωση ψηφιακών δικαιωμάτων Citizen Lab ενημέρωσε τον δημοσιογράφο Θανάση Κουκάκη ότι το τηλέφωνό του είχε μολυνθεί με το κατασκοπευτικό λογισμικό Predator και παρακολουθούνταν για περίπου δέκα εβδομάδες. Το Predator είναι εξαιρετικά επεμβατικό εργαλείο παρακολούθησης, ικανό να εξάγει όλα τα δεδομένα από τη συσκευή ενός στόχου, συμπεριλαμβανομένων μηνυμάτων, κλήσεων, δεδομένων τοποθεσίας, και κωδικών πρόσβασης.

Τέσσερις μήνες αργότερα, ο Νίκος Ανδρουλάκης, αρχηγός του κόμματος της αντιπολίτευσης ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ και τότε βουλευτής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ανακάλυψε ότι και το δικό του τηλέφωνο είχε στοχοποιηθεί με το Predator.

Έκταση της Παρακολούθησης

Οι έρευνες αποκάλυψαν ότι περίπου 84 κινητά τηλέφωνα στοχοποιήθηκαν με το κατασκοπευτικό λογισμικό Predator. Στους στόχους περιλαμβάνονταν δημοσιογράφοι, πολιτικοί, κρατικοί αξιωματούχοι, και συνεργάτες του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη. Η Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών (ΕΥΠ) ενεπλάκη σε παράλληλη νόμιμη παρακολούθηση ορισμένων από τους ίδιους στόχους.

Νομοθετική Απάντηση: Νόμος 5002/2022

Το σκάνδαλο οδήγησε την ελληνική Βουλή να ψηφίσει τον Νόμο 5002/2022 στις 9 Δεκεμβρίου 2022. Ο νόμος, με τίτλο «Διαδικασία Άρσης του Απορρήτου των Επικοινωνιών, Κυβερνοασφάλεια και Προστασία Προσωπικών Δεδομένων των Πολιτών», εισήγαγε αρκετές σημαντικές αλλαγές:

• Αύξηση των μέγιστων ποινών βάσει του άρθρου 370Α σε φυλάκιση 10 ετών
• Δημιουργία νέου ποινικού αδικήματος για κατοχή ή διάδοση λογισμικού παρακολούθησης (άρθρο 370ΣΤ)
• Καθορισμός των προϋποθέσεων υπό τις οποίες μπορεί να αρθεί το απόρρητο επικοινωνιών: μόνο για εθνική ασφάλεια ή διερεύνηση ιδιαίτερα σοβαρών εγκλημάτων
• Δημιουργία νέων θεσμικών φορέων: Συντονιστική Επιτροπή Κυβερνοασφάλειας, Κέντρο Επιχειρήσεων Κυβερνοασφάλειας (SOC), και Μόνιμη Επιστημονική Επιτροπή για τα Προσωπικά Δεδομένα

Η Human Rights Watch και άλλες οργανώσεις άσκησαν κριτική σε τμήματα του νόμου, θεωρώντας ότι ενδέχεται να διευρύνουν τις κυβερνητικές εξουσίες παρακολούθησης, ενώ υποτίθεται ότι τις περιορίζουν. Η οργάνωση επεσήμανε ανησυχίες σχετικά με διατάξεις που θα μπορούσαν να αποδυναμώσουν τη δικαστική εποπτεία της παρακολούθησης από τις υπηρεσίες πληροφοριών.

Καταδίκες Φεβρουαρίου 2026

Στις 26 Φεβρουαρίου 2026, δικαστήριο της Αθήνας καταδίκασε τέσσερα πρόσωπα στην υπόθεση του κατασκοπευτικού λογισμικού Predator. Οι καταδικασθέντες ήταν:

• Ταλ Ντιλιάν, πρώην αξιωματικός πληροφοριών του Ισραήλ και ιδρυτής της Κοινοπραξίας Intellexa (της εταιρείας πίσω από το Predator)
• Σάρα Αλεξάντρα Φαϊσάλ Χαμού, συνέταιρος του Ντιλιάν, η οποία παρείχε διαχειριστικές υπηρεσίες στην Intellexa
• Φέλιξ Μπίτζιος, μέτοχος και πρώην αναπληρωτής διαχειριστής της Intellexa
• Γιάννης Λαυράνος, ιδιοκτήτης της Kriel, της εταιρείας μέσω της οποίας προμηθεύτηκε το Predator

Και οι τέσσερις κρίθηκαν ένοχοι για παραβίαση του απορρήτου τηλεφωνικών επικοινωνιών και παράνομη πρόσβαση σε συστήματα πληροφοριών. Κάθε κατηγορούμενος έλαβε ποινή 126 ετών και 8 μηνών, με ανώτατο όριο έκτισης τα 8 έτη βάσει ελληνικού δικαίου, καθώς οι κατηγορίες χαρακτηρίστηκαν ως πλημμελήματα. Οι ποινές ανεστάλησαν εν αναμονή έφεσης. Ο Ταλ Ντιλιάν δήλωσε δημόσια ότι σκόπευε να ασκήσει έφεση.

Η απόφαση αυτή αποτελεί την πρώτη υπόθεση παγκοσμίως στην οποία άτομα του κλάδου εμπορικού κατασκοπευτικού λογισμικού διώχθηκαν και καταδικάστηκαν ποινικά για την εμπορία, διάδοση, και χρήση κατασκοπευτικού λογισμικού για την παράνομη παρακολούθηση δημοσιογράφου. Το δικαστήριο παρέπεμψε τη δικογραφία σε εισαγγελείς για τη διερεύνηση πρόσθετων υπόπτων, συμπεριλαμβανομένης πιθανής εμπλοκής αξιωματούχων υπηρεσιών πληροφοριών.

---

Σύνοψη Ποινών

---

Λίστα Ελέγχου Συμμόρφωσης Επιχειρήσεων

Οι εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα και διαχειρίζονται φωνητικές επικοινωνίες ή ηχογραφήσεις πρέπει να λάβουν συγκεκριμένα μέτρα για να συμμορφωθούν με το ελληνικό δίκαιο.

Λάβετε ρητή συναίνεση πριν από κάθε ηχογράφηση. Αυτό δεν είναι διαπραγματεύσιμο βάσει του ελληνικού ποινικού δικαίου. Ενημερώστε όλα τα μέρη ότι θα πραγματοποιηθεί ηχογράφηση, δηλώστε τον σκοπό της ηχογράφησης, και λάβετε σαφή θετική συναίνεση πριν ξεκινήσει η ηχογράφηση. Η φράση «Αυτή η κλήση ενδέχεται να ηχογραφείται» δεν επαρκεί. Χρειάζεστε ενεργή συμφωνία από το άλλο μέρος.

Τεκμηριώστε τη νομική βάση βάσει του GDPR. Προσδιορίστε ποια βάση του άρθρου 6 του GDPR ισχύει για τη δραστηριότητα ηχογράφησής σας. Στις περισσότερες περιπτώσεις, αυτή θα είναι η συναίνεση. Καταγράψτε τη νομική βάση στο μητρώο επεξεργασίας σας και να είστε προετοιμασμένοι να αποδείξετε τη συμμόρφωση στην HDPA.

Παρέχετε διαφανή ενημέρωση. Ενημερώστε τους καλούντες ή τους συμμετέχοντες σε συνάντηση: ποιος ηχογραφεί, γιατί, πόσο καιρό θα αποθηκευτεί η ηχογράφηση, ποιος θα έχει πρόσβαση σε αυτήν, και ποια δικαιώματα έχουν σχετικά με την ηχογράφηση. Αυτό πρέπει να γίνεται πριν ξεκινήσει η ηχογράφηση.

Καθορίστε και επιβάλλετε περιόδους διατήρησης. Καθιερώστε γραπτές πολιτικές που προσδιορίζουν πόσο καιρό διατηρούνται οι ηχογραφήσεις. Εφαρμόστε αυτοματοποιημένη διαγραφή στο τέλος της περιόδου διατήρησης. Ηχογραφήσεις που διατηρούνται πέραν της δηλωμένης περιόδου δημιουργούν περιττή νομική έκθεση.

Περιορίστε την πρόσβαση στις ηχογραφήσεις. Περιορίστε την πρόσβαση σε αποθηκευμένες ηχογραφήσεις σε προσωπικό με τεκμηριωμένη, νόμιμη ανάγκη. Διατηρήστε αρχεία πρόσβασης που καταγράφουν ποιος είχε πρόσβαση σε ποια ηχογράφηση και πότε.

Εκπαιδεύστε τους εργαζομένους. Το προσωπικό που διαχειρίζεται ηχογραφήσεις πρέπει να κατανοεί ότι η μη εξουσιοδοτημένη ηχογράφηση συνιστά ποινικό αδίκημα στην Ελλάδα. Η εκπαίδευση πρέπει να καλύπτει την απαίτηση συναίνεσης, τον σωστό χειρισμό των καταγεγραμμένων δεδομένων, και τις συνέπειες της μη συμμόρφωσης.

Διενεργήστε Εκτίμηση Αντικτύπου στην Προστασία Δεδομένων (DPIA). Εάν η ηχογράφησή σας περιλαμβάνει συστηματική παρακολούθηση φυσικών προσώπων σε μεγάλη κλίμακα, απαιτείται DPIA βάσει του άρθρου 35 του GDPR. Η HDPA έχει προσδιορίσει τη βιντεοεπιτήρηση και την ηχητική παρακολούθηση ως κατηγορίες που συνήθως απαιτούν DPIA.

Επανεξετάστε τις διασυνοριακές διαβιβάσεις δεδομένων. Εάν οι ηχογραφήσεις αποθηκεύονται ή υφίστανται επεξεργασία εκτός Ελλάδας ή ΕΕ, βεβαιωθείτε ότι οι διαβιβάσεις συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις του Κεφαλαίου V του GDPR, συμπεριλαμβανομένων τυποποιημένων συμβατικών ρητρών ή αποφάσεων επάρκειας.

---

Διασυνοριακή Ηχογράφηση και Ταξιδιώτες

Η ελληνική εδαφική δικαιοδοσία εφαρμόζεται σε όλες τις ηχογραφήσεις που πραγματοποιούνται εντός της Ελλάδας, ανεξαρτήτως της εθνικότητας των μερών ή της χώρας στην οποία είναι καταχωρισμένη η συσκευή ηχογράφησης.

Ένας ταξιδιώτης από χώρα συναίνεσης ενός μέρους που φτάνει στην Ελλάδα και ηχογραφεί τηλεφωνική κλήση ή δια ζώσης συνομιλία χωρίς τη συναίνεση όλων των μερών διαπράττει ελληνικό ποινικό αδίκημα. Το γεγονός ότι η ίδια ηχογράφηση θα ήταν πλήρως νόμιμη στη χώρα καταγωγής του ταξιδιώτη δεν παρέχει καμία υπεράσπιση βάσει του ελληνικού δικαίου.

Βασικά σημεία για διεθνείς ταξιδιώτες και επιχειρήσεις:

Κλήσεις εξ αποστάσεως με μέρη στην Ελλάδα: Εάν βρίσκεστε εκτός Ελλάδας αλλά ηχογραφείτε κλήση με πρόσωπο που βρίσκεται στην Ελλάδα, η νομική θέση είναι λιγότερο σαφής. Η ελληνική ποινική δικαιοδοσία απαιτεί συνήθως εδαφικό σύνδεσμο (η πράξη ή τα αποτελέσματά της να λαμβάνουν χώρα στην Ελλάδα). Εάν οι επικοινωνίες του ελληνικού μέρους υποκλέπτονται εντός ελληνικής επικράτειας, ενδέχεται να εφαρμόζεται το ελληνικό δίκαιο.

Επιχειρησιακή δραστηριότητα στην ΕΕ: Εταιρείες με δραστηριότητα στην Ελλάδα που ηχογραφούν κεντρικά κλήσεις εξυπηρέτησης πελατών για τους πελάτες τους στην Ελλάδα πρέπει να συμμορφώνονται με το ελληνικό δίκαιο, ανεξαρτήτως του πού βρίσκεται φυσικά η υποδομή ηχογράφησης. Ο μηχανισμός ενιαίου σημείου επαφής του GDPR δεν αντικαθιστά τις υποχρεώσεις του ελληνικού ποινικού δικαίου.

Σύγκριση με άλλα κράτη μέλη της ΕΕ: Οι περισσότερες χώρες της ΕΕ απαιτούν συναίνεση όλων των μερών για ηχογράφηση, όμως οι ποινές της Ελλάδας είναι από τις αυστηρότερες. Η μέγιστη ποινή φυλάκισης 10 ετών βάσει των τροποποιήσεων του 2022 υπερβαίνει τις ποινές στη Γερμανία (έως 3 έτη για συγκρίσιμα αδικήματα υποκλοπής), τη Γαλλία (έως 1 έτος), και την Ιταλία (έως 4 έτη). Στις Ηνωμένες Πολιτείες οι ποινές διαφέρουν ανά πολιτεία, με ακόμη και αυστηρές πολιτείες συναίνεσης όλων των μερών, όπως η Καλιφόρνια και το Ιλινόις, να επιβάλλουν χαμηλότερα ποινικά ανώτατα όρια από την Ελλάδα.

---

---

Αποποίηση Ευθύνης

Το παρόν άρθρο παρέχει γενικές νομικές πληροφορίες σχετικά με το δίκαιο ηχογράφησης και απορρήτου επικοινωνιών στην Ελλάδα. Δεν αποτελεί νομική συμβουλή και δεν υποκαθιστά τη συμβουλή δικηγόρου με άδεια άσκησης επαγγέλματος στην Ελλάδα ή σε άλλη σχετική δικαιοδοσία. Οι νόμοι και οι κανονισμοί ενδέχεται να αλλάξουν· οι πληροφορίες εδώ επαληθεύτηκαν τον Μάιο του 2026. Αναγνώστες που αντιμετωπίζουν συγκεκριμένο νομικό ζήτημα στην Ελλάδα θα πρέπει να συμβουλεύονται εξειδικευμένο Έλληνα δικηγόρο.

---

Σχετικά με τον Συντάκτη

[ΘΕΣΗ ΔΕΣΜΕΥΣΗΣ: Εκκρεμεί κατάλογος συντακτών. Οι πληροφορίες επαληθεύτηκαν τελευταία φορά από τη συντακτική ομάδα του RecordingLaw.com στις 2026-05-15.]

---

Πηγές που Αναφέρονται

1. Σύνταγμα της Ελλάδας, άρθρα 9, 9Α, 19. https://www.hellenicparliament.gr/en/Vouli-ton-Ellinon/To-Politevma/Syntagma/
2. Ελληνικός Ποινικός Κώδικας, άρθρο 370Α (όπως τροποποιήθηκε με τον Νόμο 5002/2022). https://sherloc.unodc.org/cld/en/legislation/grc/penal_code/article_370-_/article_370.html
3. Νόμος 5002/2022: Διαδικασία Άρσης του Απορρήτου των Επικοινωνιών, Κυβερνοασφάλεια, και Προστασία Προσωπικών Δεδομένων των Πολιτών. https://kalaw.gr/law-5002-2022-waiving-of-communications-secrecy-cybersecurity-and-data-protection/
4. Ελληνικός Ποινικός Κώδικας, άρθρο 346 (προστέθηκε με τον Νόμο 4947/2022, μη συναινετική διάδοση οικείου υλικού). https://www.datawo.org/2022/07/30/the-addition-of-article-346-to-the-penal-code-about-revenge-pornography-and-the-crime-of-image-based-sexual-abuse-as-a-form-of-gender-based-violence-in-the-digital-age/
5. Ελληνικός Αστικός Κώδικας, άρθρα 57-59 (δικαιώματα προσωπικότητας). https://www.bahagram.com/wp-content/uploads/2015/11/GREEK_LAW_AND_JURISPRUDENCE_ON_INFRINGEMENTS_OF_PERSONAL_PRIVACY.pdf
6. Νόμος 4624/2019 (ενσωμάτωση GDPR στην Ελλάδα), μετάφραση από την HDPA. https://www.dpa.gr/sites/default/files/2020-08/LAW%204624_2019_EN_TRANSLATED%20BY%20THE%20HDPA.PDF
7. Νόμος 3471/2006: Προστασία Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα και Ιδιωτικότητας στις Ηλεκτρονικές Επικοινωνίες. https://www.dpa.gr/sites/default/files/2019-10/law_3471_06en.pdf
8. Επίσημη Ιστοσελίδα της Ελληνικής Αρχής Προστασίας Δεδομένων (HDPA). https://www.dpa.gr/en
9. ΑΔΑΕ: Ελληνική Αρχή Ασφάλειας και Απορρήτου των Επικοινωνιών. https://adae.gov.gr/en/adae-en
10. Απόφαση 45/2025 της HDPA: Το σύστημα Smart Policing κρίθηκε παράνομο (ανάλυση EDRi). https://edri.org/our-work/greeces-ai-smart-policing-system-ruled-unlawful-after-e4-million-public-spending/
11. IAPP: Η HDPA επιβάλλει πρόστιμο 20 εκατομμυρίων ευρώ στην Clearview AI. https://iapp.org/news/a/greek-dpa-imposes-20m-euro-fine-on-clearview-ai-for-unlawful-processing-of-personal-data
12. Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1689 (Κανονισμός της ΕΕ για την Τεχνητή Νοημοσύνη). https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=OJ:L_202401689
13. Οδηγία (ΕΕ) 2024/1385 για την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών και της ενδοοικογενειακής βίας. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=OJ:L_202401385
14. Amnesty International: Καταδίκες στο Σκάνδαλο Predatorgate (Φεβρουάριος 2026). https://www.amnesty.org/en/latest/news/2026/02/greece-spyware-scandal/
15. ICIJ: Ελληνικό δικαστήριο καταδικάζει τον ιδρυτή της Intellexa Ταλ Ντιλιάν (Φεβρουάριος 2026). https://www.icij.org/investigations/cyprus-confidential/greek-court-convicts-intellexa-founder-tal-dilian-three-others-in-wiretapping-scandal/
16. Human Rights Watch: Ελληνικό Δικαστήριο Κρίνει Ένοχα Στελέχη Κατασκοπευτικού Λογισμικού (Μάρτιος 2026). https://www.hrw.org/news/2026/03/02/greek-court-finds-spyware-executives-guilty
17. Human Rights Watch: Προβληματικό Νομοσχέδιο Παρακολούθησης στην Ελλάδα (2022). https://www.hrw.org/news/2022/12/08/greece-problematic-surveillance-bill
18. ICLG: Νόμοι και Κανονισμοί Προστασίας Δεδομένων 2025-2026, Ελλάδα. https://iclg.com/practice-areas/data-protection-laws-and-regulations/greece
19. Lexology: Παραβίαση του απορρήτου τηλεφωνικής επικοινωνίας και προφορικής συνομιλίας βάσει ελληνικού δικαίου. https://www.lexology.com/library/detail.aspx?g=1bafb03e-8bd6-489a-94ab-3e199d06427f
20. Digestaonline: Αποκλεισμός Παράνομα Αποκτημένων Αποδεικτικών Στοιχείων σε Αστικές και Ποινικές Διαδικασίες στην Ελλάδα. http://www.digestaonline.gr/index.php/digestaonline/16-2015/38-2015-kaissis-evidence
21. GovWatch: Έκθεση της ΑΔΑΕ για Ζητήματα Προστασίας του Απορρήτου των Επικοινωνιών. https://govwatch.gr/en/finds/ekthesi-adae-zitimata-prostasias-toy-syntagmatika-katochyromenoy-aporritoy-ton-epikoinonion/
22. Greek City Times: Ελληνική Ανεξάρτητη Αρχή Αναφέρει Απότομη Αύξηση στις Μυστικές Υποκλοπές (2025). https://greekcitytimes.com/2025/10/08/greek-wiretaps/
23. Kyriakoulaw.gr: Η θεσμοθέτηση του revenge porn στον Νέο Ποινικό Κώδικα. https://kyriakoulaw.gr/en/articles/revenge-porn-h-stoixeiothethsh-toy-ston-neo-poiniko-kwdika
24. EITHOS: Αντιμετωπίζοντας τα Deepfakes στην Ελλάδα. https://eithos.eu/challenging-deepfakes-awareness-and-legal-safeguards-in-greece/

---

Σχετικά Άρθρα

• Επισκόπηση Διεθνών Νόμων Ηχογράφησης
• Νόμοι Ηχογράφησης της Γερμανίας
• Νόμοι Ηχογράφησης της Γαλλίας
• Νόμοι Ηχογράφησης της Ιταλίας
• GDPR και Ηχογράφηση: Τι Πρέπει να Γνωρίζουν οι Επιχειρήσεις

---

Τελευταία ενημέρωση: 2026-05-15. Οι νόμοι που αναφέρονται αντικατοπτρίζουν την ισχύουσα εκδοχή τους από τις 2026-05-15.