Luật ghi âm tại Việt Nam: quy tắc đồng thuận và mức xử phạt (2026)

Việt Nam chưa có quy tắc rõ ràng về một bên đồng ý hay tất cả các bên phải đồng ý khi ghi âm. Pháp luật rõ ràng cấm nghe hoặc ghi âm cuộc gọi của người khác mà không có sự đồng ý của người đó, nhưng không có văn bản luật, án lệ hay quyết định chính thức nào mà chúng tôi tìm được nói rõ liệu một người là bên tham gia có được tự ghi âm cuộc gọi hoặc cuộc trò chuyện của chính mình hay không. Hãy coi việc tự ghi âm bí mật là có rủi ro pháp lý: xin sự đồng ý khi có thể, và đặc biệt cẩn trọng khi chia sẻ hoặc công khai nội dung đã ghi âm.

Trả lời nhanh: Việt Nam áp dụng nguyên tắc một bên đồng ý hay tất cả các bên phải đồng ý khi ghi âm?

Việt Nam chưa có quy tắc rõ ràng về một bên đồng ý hay tất cả các bên phải đồng ý đối với việc ghi âm của người tham gia. Báo điện tử Chính phủ, khi trả lời câu hỏi của một công dân vào năm 2021, cho biết việc nghe hoặc ghi âm cuộc gọi của người khác mà không có sự đồng ý của người đó là trái pháp luật, và Điều 159 Bộ luật Hình sự hình sự hóa hành vi nghe hoặc ghi âm cuộc trò chuyện trái pháp luật. Khi được hỏi về trường hợp tổng đài dịch vụ khách hàng của doanh nghiệp tự ghi âm cuộc gọi với khách hàng, cùng câu trả lời đó nêu rằng doanh nghiệp viễn thông phải thông báo rõ ràng cho khách hàng trước khi thực hiện việc ghi âm. Cả hai văn bản đều không nói rõ liệu một cá nhân là bên tham gia cuộc gọi có được tự ý ghi âm cuộc gọi đó hay không.

Một luật sư được Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV) phỏng vấn năm 2020 đã nêu hai quan điểm khác nhau: quan điểm thứ nhất cho rằng việc ghi âm cuộc gọi mà không có sự đồng ý của người tham gia khác là trái pháp luật; quan điểm thứ hai cho rằng bản ghi âm chỉ trái pháp luật khi được sử dụng vào mục đích bất hợp pháp, chẳng hạn như gây tổn hại đến uy tín của người khác hoặc tiết lộ bí mật cá nhân. Bộ luật Dân sự (Điều 38) yêu cầu phải có sự đồng ý của một người để thu thập thông tin về đời sống riêng tư của họ, và Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân áp dụng đối với cả cá nhân và doanh nghiệp. Chúng tôi không tìm thấy án lệ hay quyết định chính thức nào giải quyết dứt điểm vấn đề này.

Trên thực tế, hãy xin sự đồng ý của người khác, hoặc báo cho họ biết bạn đang ghi âm, bất cứ khi nào có thể. Việc tự ghi âm cuộc trò chuyện của chính mình để làm chứng cứ bảo vệ quyền của bản thân, chẳng hạn một khoản nợ hay một thỏa thuận, là trường hợp dễ bảo vệ nhất, vì Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân cho phép xử lý dữ liệu mà không cần sự đồng ý khi cần thiết để bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của chính mình trước hành vi xâm phạm, miễn là chứng minh được điều đó (điểm a khoản 1 Điều 19). Chia sẻ hoặc công khai bản ghi âm là bước có rủi ro cao nhất. Điều rõ ràng bị coi là trái pháp luật là việc nghe lén hoặc ghi âm một cuộc trao đổi giữa những người khác mà mình không phải là bên tham gia.

Khung pháp lý điều chỉnh việc ghi âm tại Việt Nam được xây dựng từ nhiều nguồn quy định chồng lấp lên nhau: Hiến pháp năm 2013 (Điều 21), Bộ luật Hình sự năm 2015 (các Điều 159 và 288, Luật số 100/2015/QH13, được sửa đổi gần đây nhất bởi Luật số 86/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2025), Bộ luật Dân sự năm 2015 (các Điều 32-38), Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân (Luật số 91/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2026), Nghị định 174/2026/NĐ-CP về xử phạt hành chính (có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2026), Luật An ninh mạng mới (Luật số 116/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2026), và Luật Trí tuệ nhân tạo (Luật số 134/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 3 năm 2026). Bài viết này sẽ lần lượt phân tích từng lớp quy định nói trên.

Phạm vi áp dụng: Bài viết này đề cập đến pháp luật về ghi âm và quyền riêng tư tại nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam theo quy định pháp luật quốc gia của Việt Nam. Bài viết không đề cập đến luật ghi âm của các quốc gia Đông Nam Á khác. Để so sánh quy định về đồng thuận ghi âm giữa các quốc gia, xem tổng quan luật ghi âm quốc tế của chúng tôi.

Nền tảng hiến định: Điều 21 Hiến pháp

Hiến pháp năm 2013 của Việt Nam là nền tảng cho toàn bộ các quy định bảo vệ về ghi âm và quyền riêng tư. Điều 21 bảo vệ quyền bất khả xâm phạm về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân và bí mật gia đình của mỗi người, cùng quyền được bảo vệ danh dự, uy tín của mình.

Điều này cũng bảo đảm bí mật thư tín, điện thoại, điện tín và các hình thức trao đổi thông tin riêng tư khác, và cấm bất kỳ ai bóc mở, kiểm soát hoặc thu giữ trái pháp luật thư tín, điện thoại, điện tín hay các trao đổi thông tin riêng tư khác của người khác.

Ngôn ngữ hiến định này được xây dựng có chủ đích rộng và bao trùm mọi hình thức trao đổi thông tin riêng tư. Hiến pháp không nói rõ liệu một người là bên tham gia cuộc trò chuyện có được ghi âm cuộc trò chuyện đó hay không; vấn đề này được để lại cho các văn bản pháp luật khác quy định.

Vì sự bảo vệ này nằm ở cấp độ hiến định, các văn bản pháp luật cấp thấp hơn về ghi âm phải phù hợp với quy định này. Mọi đạo luật và nghị định liên quan đến ghi âm đều phải hoạt động trong giới hạn mà Điều 21 thiết lập.

Điều 159 và Điều 288 Bộ luật Hình sự: trách nhiệm hình sự đối với hành vi ghi âm và xâm phạm quyền riêng tư

Bộ luật Hình sự năm 2015 (Luật số 100/2015/QH13), được sửa đổi gần đây nhất bởi Luật số 86/2025/QH15 (có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2025), có hai quy định liên quan trực tiếp: Điều 159 về tội xâm phạm bí mật hoặc an toàn thư tín, điện thoại, điện tín hoặc hình thức trao đổi thông tin riêng tư khác của người khác, và Điều 288 về tội đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông.

Không có tội danh chung về xâm phạm quyền riêng tư

Điều 158 Bộ luật Hình sự không phải là tội danh về quyền riêng tư: điều này hình sự hóa hành vi xâm phạm chỗ ở của người khác (khám xét trái pháp luật, đuổi người khác khỏi chỗ ở trái pháp luật, chiếm giữ hoặc xâm nhập trái pháp luật chỗ ở của người khác). Bộ luật Hình sự không có tội danh chung nào về xâm phạm đời sống riêng tư.

Trách nhiệm hình sự liên quan đến ghi âm được quy định tại Điều 159 và Điều 288, trình bày dưới đây. Các hành vi lạm dụng thông tin riêng tư khác được xử lý thông qua khởi kiện dân sự theo các Điều 32, 34 và 38 Bộ luật Dân sự và thông qua xử phạt hành chính.

Điều 159: xâm phạm bí mật thư tín, điện thoại, điện tín

Điều 159 nhắm trực tiếp đến việc bảo vệ bí mật thư tín, điện thoại, điện tín và các hình thức trao đổi thông tin riêng tư khác. Các hành vi bị cấm bao gồm:

• Chiếm đoạt thư, điện tín, telex, fax hoặc tài liệu khác được truyền gửi qua mạng bưu chính, viễn thông của người khác
• Cố ý làm hư hỏng, thất lạc tài liệu đó, hoặc cố ý chiếm đoạt nội dung tài liệu đó
• Nghe hoặc ghi âm cuộc đàm thoại trái pháp luật (điểm c khoản 1 Điều 159)
• Khám xét hoặc thu giữ trái phép thư từ, điện tín
• Các hành vi khác xâm phạm bí mật hoặc an toàn trao đổi thông tin riêng tư của người khác

Tên gọi của Điều 159 bảo vệ bí mật trao đổi thông tin "của người khác", và điều luật này rõ ràng áp dụng đối với những người chặn thu từ bên ngoài: người nghe lén đường dây điện thoại, người lắp đặt thiết bị nghe lén trong nhà hoặc văn phòng của người khác, hoặc người có được trao đổi thông tin riêng tư thông qua việc truy cập hệ thống trái phép. Điều luật không nói rõ liệu một người là bên tham gia tự ghi âm cuộc gọi của mình có cấu thành hành vi phạm tội này hay không, và chúng tôi không tìm thấy án lệ hay hướng dẫn chính thức nào trả lời câu hỏi đó. Các bình luận pháp lý của Việt Nam chưa thống nhất, do đó không nên coi việc người tham gia tự ghi âm là an toàn.

Mức xử phạt theo Điều 159

Điều 159 chỉ áp dụng đối với người thực hiện một trong các hành vi trên sau khi đã bị xử lý kỷ luật hoặc xử phạt hành chính về cùng hành vi đó mà còn vi phạm. Người đó phải đối mặt với:

Các tình tiết tăng nặng khiến mức phạt tăng lên tù từ 1 đến 3 năm bao gồm:

• Phạm tội có tổ chức
• Lợi dụng chức vụ, quyền hạn
• Phạm tội nhiều lần
• Tiết lộ thông tin đã chiếm đoạt được theo cách gây tổn hại đến danh dự, uy tín, nhân phẩm của người khác
• Làm nạn nhân tự sát

Lưu ý về các lần sửa đổi: Bộ luật Hình sự hợp nhất do Văn phòng Quốc hội công bố (văn bản hợp nhất số 135/VBHN-VPQH, năm 2025), trong đó đã tích hợp Luật số 86/2025/QH15 (có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2025), thể hiện Điều 159 và Điều 288 với các mức xử phạt như đã nêu trên trang này.

Điều 288: đăng tải hoặc sử dụng thông tin riêng tư trên mạng

Điều 288 quy định, trong số các hành vi khác, việc mua bán, trao đổi, tặng cho, sửa đổi hoặc công khai hóa thông tin riêng hợp pháp của một cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân trên mạng máy tính, mạng viễn thông mà không được chủ sở hữu thông tin cho phép là hành vi phạm tội. Quy định này chỉ áp dụng khi hành vi thu lợi bất chính từ 50 triệu đồng trở lên, gây thiệt hại từ 100 triệu đồng trở lên, hoặc gây dư luận xấu làm giảm uy tín của cơ quan, tổ chức, cá nhân.

Mức xử phạt là phạt tiền từ 30 triệu đến 200 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm, hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm. Trường hợp có tình tiết tăng nặng, mức phạt là từ 200 triệu đến 1 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 2 đến 7 năm.

Các Điều 32-38 Bộ luật Dân sự: quyền nhân thân

Bộ luật Dân sự năm 2015 (Luật số 91/2015/QH13) thiết lập một hệ thống toàn diện về "quyền nhân thân" từ Điều 32 đến Điều 38. Các quy định bảo vệ theo pháp luật dân sự này hoạt động độc lập với trách nhiệm hình sự và cho phép cá nhân khởi kiện dân sự tại tòa án Việt Nam.

Điều 32: quyền của cá nhân đối với hình ảnh

Điều 32 quy định mỗi cá nhân có quyền đối với hình ảnh của mình. Việc sử dụng hình ảnh của một người phải có sự đồng ý của người đó. Quy định này áp dụng trực tiếp đối với việc quay video: việc ghi lại rồi sử dụng hình ảnh của người khác (dù dưới dạng phim, ảnh chụp hay video) mà không có sự đồng ý của họ sẽ vi phạm quyền này và làm phát sinh trách nhiệm dân sự. Có ngoại lệ đối với hình ảnh ghi được từ các hoạt động công cộng (hội nghị, sự kiện thể thao, biểu diễn nghệ thuật) mà không làm ảnh hưởng xấu đến danh dự, uy tín của người có hình ảnh, và đối với các trường hợp sử dụng nhằm phục vụ lợi ích quốc gia hoặc công cộng.

Điều 34: quyền được bảo vệ danh dự, nhân phẩm, uy tín

Điều 34 bảo vệ danh dự, nhân phẩm, uy tín của mỗi cá nhân và quy định không ai được xúc phạm hay bôi nhọ danh dự của người khác. Việc ghi âm một cuộc trò chuyện rồi công khai phát tán theo cách gây tổn hại đến uy tín của người bị ghi âm có thể làm phát sinh trách nhiệm theo Điều 34, ngay cả khi bản thân việc ghi âm là hợp pháp.

Điều 38: quyền về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình

Điều 38 quy định đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình là "bất khả xâm phạm và được pháp luật bảo vệ". Cụ thể:

• Việc thu thập, lưu giữ, sử dụng và tiết lộ thông tin liên quan đến đời sống riêng tư, bí mật cá nhân phải được sự đồng ý của người có liên quan.
• Thư tín, điện thoại, điện tín, dữ liệu điện tử và các hình thức trao đổi thông tin riêng tư khác được bảo vệ và giữ bí mật an toàn.
• Việc thu thập, lưu giữ, sử dụng và tiết lộ thông tin liên quan đến bí mật gia đình phải được sự đồng ý của các thành viên gia đình, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Đối với việc ghi âm, việc ghi lại cuộc trò chuyện riêng tư của người khác, lưu giữ bản ghi âm đó hoặc chia sẻ nó cho người khác mà không có sự đồng ý sẽ khiến người ghi âm phải chịu trách nhiệm dân sự. Nạn nhân có thể yêu cầu bồi thường thiệt hại tại tòa án dân sự Việt Nam. Quyền về đời sống riêng tư theo Điều 38 Bộ luật Dân sự bổ sung cho trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự.

Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân (PDPL 2025)

Diễn biến quan trọng nhất gần đây trong pháp luật về ghi âm và quyền riêng tư của Việt Nam là Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân (Luật số 91/2025/QH15), có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2026. Luật này thay thế khung pháp lý trước đó được thiết lập bởi Nghị định 13/2023/NĐ-CP và đưa ra các yêu cầu được siết chặt đáng kể. Văn bản hướng dẫn thi hành, Nghị định số 356/2025/NĐ-CP, được ban hành ngày 31 tháng 12 năm 2025 và có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2026. Mức xử phạt hành chính đối với các vi phạm về bảo vệ dữ liệu cá nhân được quy định tại Nghị định số 330/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 19 tháng 8 năm 2026.

Yêu cầu về sự đồng ý theo PDPL

Điều 9 của PDPL yêu cầu sự đồng ý đối với việc xử lý dữ liệu cá nhân phải:

• Tự nguyện (không bị ép buộc hoặc gộp chung với các dịch vụ không liên quan)
• Cụ thể (gắn với một mục đích xử lý nhất định)
• Được thông báo đầy đủ (cá nhân hiểu rõ loại dữ liệu nào được thu thập và vì sao)
• Được thể hiện riêng biệt cho từng mục đích xử lý

Giọng nói hoặc hình ảnh giúp nhận diện được một người là dữ liệu cá nhân, và việc xử lý dữ liệu đó nói chung cần có sự đồng ý đáp ứng các yêu cầu trên, trừ khi có ngoại lệ áp dụng. PDPL áp dụng đối với cá nhân Việt Nam cũng như tổ chức (khoản 2 Điều 1), và chúng tôi không tìm thấy ngoại lệ chung nào trong luật này cho việc ghi âm vì mục đích cá nhân hoặc trong sinh hoạt gia đình.

Một ngoại lệ cho phép xử lý dữ liệu mà không cần sự đồng ý khi cần thiết để bảo vệ quyền hoặc lợi ích chính đáng của chính mình hoặc của người khác trước hành vi xâm phạm, nhưng người áp dụng ngoại lệ này phải có khả năng chứng minh điều đó (điểm a khoản 1 Điều 19).

Điều 29: nền tảng mạng xã hội và dịch vụ liên lạc trực tuyến

Điều 29 nhắm đến các công ty công nghệ và nền tảng mạng xã hội hoạt động tại Việt Nam. Điều này cấm các tổ chức, cá nhân cung cấp dịch vụ mạng xã hội và dịch vụ liên lạc trực tuyến thực hiện các hành vi sau:

• Nghe lén người dùng
• Chặn thu hoặc ghi âm cuộc gọi điện thoại mà không có sự đồng ý của người dùng
• Đọc tin nhắn văn bản mà không có sự đồng ý của người dùng
• Thu thập dữ liệu cá nhân vượt quá phạm vi đã thỏa thuận với người dùng
• Yêu cầu cung cấp hình ảnh hoặc video giấy tờ tùy thân để xác minh tài khoản
• Theo dõi hoạt động của người dùng mà không cung cấp cơ chế cho phép từ chối

Quy định này trực tiếp giải quyết những lo ngại về các ứng dụng điện thoại thông minh và nền tảng liên lạc có thể truy cập micro, ghi âm cuộc gọi hoặc theo dõi hoạt động nhắn tin mà không có sự cho phép rõ ràng của người dùng.

Mức xử phạt hành chính theo PDPL

Điều 8 của PDPL quy định các mức xử phạt hành chính tối đa sau đây đối với tổ chức:

Đối với cá nhân, mức phạt tối đa bằng một nửa (khoản 6 Điều 8). Nghị định 330/2026/NĐ-CP quy định mức phạt cụ thể cho từng hành vi vi phạm, và các trường hợp nghiêm trọng còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Ghi âm cuộc gọi điện thoại tại Việt Nam

Việc một người là bên tham gia có được tự ghi âm cuộc gọi điện thoại của mình mà không cần báo cho các bên khác hay không vẫn chưa được xác định rõ tại Việt Nam. Câu trả lời chính thức của cơ quan nhà nước nêu rằng việc ghi âm cuộc gọi của người khác mà không có sự đồng ý của người đó là trái pháp luật và bị xử phạt theo nghị định xử phạt trong lĩnh vực viễn thông, và doanh nghiệp viễn thông tự ghi âm các cuộc gọi dịch vụ khách hàng phải thông báo rõ ràng cho khách hàng trước, nhưng không đề cập đến trường hợp một cá nhân tự ghi âm cuộc gọi của chính mình. Các bình luận pháp lý chưa thống nhất về việc liệu có cần sự đồng ý của bên kia hay chỉ việc sử dụng trái phép bản ghi âm mới bị xử phạt.

Vì Điều 38 Bộ luật Dân sự yêu cầu phải có sự đồng ý để thu thập thông tin về đời sống riêng tư của một người, và Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân áp dụng đối với cả cá nhân, cách an toàn nhất là báo cho bên kia biết bạn đang ghi âm hoặc xin sự đồng ý của họ.

Hiến pháp năm 2013 (Điều 21) và Điều 159 Bộ luật Hình sự bảo vệ bí mật của các cuộc điện đàm. Các quy định về sự đồng ý của PDPL áp dụng đối với bất kỳ ai xử lý dữ liệu cá nhân, bao gồm cả cá nhân, và Điều 29 riêng biệt cấm các dịch vụ mạng xã hội và liên lạc trực tuyến nghe lén hoặc ghi âm cuộc gọi mà không có sự đồng ý của người dùng.

Theo Nghị định 174/2026/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2026, thay thế quy định tương ứng của Nghị định 15/2020/NĐ-CP), hành vi nghe hoặc ghi âm cuộc đàm thoại trái pháp luật bị phạt từ 10 đến 20 triệu đồng đối với tổ chức và bằng một nửa mức đó đối với cá nhân (điểm q khoản 3 Điều 96 kết hợp với khoản 3 Điều 4).

Khi nào việc ghi âm cuộc gọi điện thoại trở thành bất hợp pháp

Việc ghi âm cuộc gọi điện thoại trở thành bất hợp pháp khi:

• Một người KHÔNG phải là bên tham gia cuộc gọi thực hiện việc chặn thu (vi phạm hành chính, và là tội phạm theo Điều 159 nếu người đó đã bị xử lý kỷ luật hoặc xử phạt hành chính về hành vi này mà còn vi phạm)
• Bản ghi âm được thực hiện bằng cách gắn thiết bị nghe lén vào đường dây điện thoại hoặc sử dụng thiết bị chặn thu trái phép
• Nền tảng ghi âm cuộc gọi mà không có sự đồng ý của người dùng, vi phạm Điều 29 của PDPL
• Doanh nghiệp ghi âm cuộc gọi của khách hàng mà không thông báo và xin sự đồng ý theo đúng yêu cầu của PDPL
• Bản ghi âm chứa các loại dữ liệu cá nhân đặc biệt (sức khỏe, sinh trắc học, tài chính) mà không có sự đồng ý ở mức cao hơn theo yêu cầu đối với dữ liệu nhạy cảm trong PDPL
• Bản ghi âm được sử dụng hoặc công khai để gây tổn hại đến uy tín của người bị ghi âm (Điều 34 và Điều 38 Bộ luật Dân sự; Điều 288 Bộ luật Hình sự nếu được đăng tải trực tuyến và đáp ứng các ngưỡng quy định trong điều luật)

Ngoại lệ đối với cơ quan thực thi pháp luật

Pháp luật Việt Nam cho phép ghi âm các trao đổi thông tin trong một số trường hợp hạn chế:

• Thực thi pháp luật: Cơ quan nhà nước có thẩm quyền có thể cho phép theo dõi các trao đổi thông tin riêng tư trong quá trình điều tra hình sự, phải tuân theo các biện pháp bảo đảm về thủ tục quy định tại Bộ luật Tố tụng hình sự.
• An ninh quốc gia: Luật An ninh mạng (và luật kế thừa là Luật số 116/2025/QH15) trao quyền cho các cơ quan an ninh giám sát các trao đổi thông tin khi an ninh quốc gia bị đe dọa.
• Giám sát theo lệnh của tòa án: Thẩm phán hoặc kiểm sát viên có thể cho phép nghe lén hoặc ghi âm liên quan đến các vụ án hình sự cụ thể.

Ghi âm các cuộc trò chuyện trực tiếp

Sự chưa rõ ràng này cũng áp dụng đối với các cuộc trò chuyện trực tiếp. Chúng tôi không tìm thấy văn bản luật hay án lệ nào nói rõ liệu một người tham gia có được tự ý ghi âm cuộc trò chuyện mặt đối mặt hay không. Điểm c khoản 1 Điều 159 quy định về hành vi nghe hoặc ghi âm cuộc đàm thoại trái pháp luật, và Điều 38 Bộ luật Dân sự yêu cầu phải có sự đồng ý để thu thập thông tin về đời sống riêng tư của một người, vì vậy việc bí mật ghi âm một cuộc trò chuyện riêng tư mang rủi ro pháp lý.

Rủi ro tăng lên khi bản ghi âm được sử dụng. Việc công khai bản ghi âm mà không có sự đồng ý của người khác có thể vi phạm các Điều 34 và 38 Bộ luật Dân sự, và nếu được phát tán trực tuyến và đáp ứng các ngưỡng quy định, có thể vi phạm Điều 288 Bộ luật Hình sự.

Nơi công cộng

Tại những nơi công cộng, nơi con người ít có kỳ vọng về sự riêng tư hơn, việc ghi âm mang rủi ro pháp lý thấp hơn so với việc ghi âm một cuộc trò chuyện riêng tư. Camera an ninh tại các cơ sở kinh doanh và khu vực công cộng chủ yếu được quản lý thông qua các tiêu chuẩn kỹ thuật thay vì bị cấm hoàn toàn. Tuy nhiên, việc cố ý nhắm vào một cá nhân cụ thể tại nơi công cộng để ghi lại cuộc trò chuyện riêng tư hoặc dữ liệu cá nhân của họ mà không có sự đồng ý vẫn có thể làm phát sinh trách nhiệm theo Bộ luật Dân sự và PDPL. Theo Điều 32 PDPL, việc ghi âm, ghi hình tại nơi công cộng hoặc tại các hoạt động công cộng được phép thực hiện mà không cần sự đồng ý trong một số trường hợp được liệt kê, bao gồm để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân, và tại các sự kiện công cộng như hội nghị, hoạt động thể thao, biểu diễn nghệ thuật khi không gây ảnh hưởng đến danh dự, nhân phẩm của người được ghi âm, ghi hình. Người thực hiện việc ghi âm, ghi hình phải thông báo hoặc bằng hình thức khác cho người đó biết mình đang bị ghi âm, ghi hình, trừ khi pháp luật có quy định khác, và chỉ được sử dụng dữ liệu cho mục đích đó.

Ghi âm, ghi hình công an và cán bộ, công chức nhà nước

Đây là một lĩnh vực đang có nhiều tranh luận pháp lý tại Việt Nam. Thông tư 46/2024/TT-BCA, do Bộ Công an ban hành ngày 30 tháng 9 năm 2024 và có hiệu lực từ ngày 15 tháng 11 năm 2024, sửa đổi Thông tư 67/2019/TT-BCA về hình thức người dân giám sát cảnh sát giao thông. Quy định trước đây có hình thức giám sát thông qua thiết bị ghi âm, ghi hình; danh sách mới không còn đề cập đến hình thức này. Bộ Công an cho biết một số người đã lợi dụng quyền này để quay phim cán bộ rồi đăng tải lên mạng xã hội.

Theo tóm tắt của Báo điện tử Chính phủ, thông tư này không quy định lệnh cấm tuyệt đối đối với việc ghi âm, ghi hình. Thông tư yêu cầu việc giám sát của người dân không được ảnh hưởng đến hoạt động của cán bộ, chiến sĩ khi đang thi hành công vụ, cấm người dân vào khu vực thực thi công vụ trừ người có quyền và nghĩa vụ liên quan, và yêu cầu tuân thủ các quy định pháp luật khác có liên quan.

Lưu ý: Việc quay phim cảnh sát giao thông tại Việt Nam là vấn đề nhạy cảm về mặt pháp lý. Không vào khu vực thực thi công vụ trừ khi bạn trực tiếp liên quan, không cản trở cán bộ, chiến sĩ, và cẩn trọng khi đăng tải video có thể nhận diện được người khác, vì điều này có thể làm phát sinh các vấn đề theo Bộ luật Dân sự và pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Ghi âm tại nơi làm việc và giám sát người lao động

Bộ luật Lao động của Việt Nam cho phép người sử dụng lao động giám sát người lao động tại nơi làm việc nhằm bảo đảm tuân thủ nội quy lao động. Tuy nhiên, PDPL năm 2025 đã thu hẹp đáng kể phạm vi giám sát nơi làm việc được phép thực hiện.

Những việc người sử dụng lao động được phép làm

Người sử dụng lao động tại Việt Nam có thể:

• Lắp đặt camera an ninh tại các khu vực làm việc chung (có thông báo phù hợp cho người lao động)
• Giám sát việc sử dụng máy tính và internet thuộc sở hữu của công ty
• Chặn truy cập một số trang web nhất định trên mạng nội bộ của công ty
• Sử dụng hệ thống chấm công, theo dõi giờ làm việc không liên quan đến dữ liệu sinh trắc học

Những việc cần có sự đồng ý hoặc thông báo

Khoản 3 Điều 25 PDPL chỉ cho phép áp dụng các biện pháp giám sát kỹ thuật đối với người lao động khi phù hợp với quy định pháp luật và người lao động biết rõ về biện pháp đó. Ngoài ra, người sử dụng lao động nói chung cần có sự đồng ý của người lao động, hoặc một cơ sở pháp lý khác theo PDPL, trước khi:

• Sử dụng hệ thống chấm công bằng vân tay hoặc nhận diện khuôn mặt
• Thu thập thông tin sức khỏe của người lao động
• Theo dõi vị trí của người lao động thông qua xe của công ty hoặc thiết bị làm việc
• Sử dụng hình ảnh từ camera an ninh cho các mục đích khác ngoài an ninh vật lý
• Chia sẻ dữ liệu của người lao động với các nhà cung cấp dịch vụ bên thứ ba
• Chuyển dữ liệu của người lao động ra các tổ chức bên ngoài Việt Nam

Điều 25 của PDPL quy định thêm rằng người sử dụng lao động chỉ được thu thập dữ liệu cá nhân liên quan trực tiếp đến công việc. Dữ liệu thu thập từ ứng viên không trúng tuyển phải được xóa bỏ, trừ khi ứng viên đồng ý lưu giữ.

Ghi âm các cuộc trò chuyện tại nơi làm việc

Một người lao động bí mật ghi âm cuộc trò chuyện tại nơi làm việc với đồng nghiệp hoặc cấp trên cũng ở trong tình trạng chưa rõ ràng như bất kỳ người tham gia khác. Trách nhiệm hình sự theo Điều 159 chỉ phát sinh khi người đó đã từng bị xử lý kỷ luật hoặc xử phạt hành chính về cùng hành vi mà còn vi phạm, nhưng bản ghi âm vẫn có thể bị coi là vi phạm hành chính, và có thể vi phạm Điều 38 Bộ luật Dân sự và PDPL. Người sử dụng lao động phát hiện người lao động lén ghi âm có thể coi đây là vấn đề kỷ luật lao động theo nội quy lao động.

Người sử dụng lao động ghi âm các cuộc trò chuyện của người lao động thông qua micro ẩn, giám sát điện thoại hoặc các công cụ tương tự mà không công khai việc này sẽ phải chịu trách nhiệm dân sự theo Điều 38 và bị xử phạt hành chính theo PDPL.

Camera giám sát (CCTV) và giám sát video

Việt Nam đã siết chặt đáng kể các quy định về camera giám sát kể từ năm 2024. Quy chuẩn QCVN 135:2024/BTTTT, do Bộ Thông tin và Truyền thông ban hành, thiết lập các tiêu chuẩn kỹ thuật an toàn bắt buộc đối với tất cả camera IP được bán hoặc sử dụng tại Việt Nam. Việc tuân thủ đầy đủ được yêu cầu chậm nhất đến ngày 1 tháng 1 năm 2026.

Quy chuẩn này đặt ra 11 yêu cầu kỹ thuật bao gồm:

• Cơ chế mật khẩu an toàn và kiểm soát truy cập
• Giới hạn số lần đăng nhập để ngăn chặn tấn công dò mật khẩu
• Quản lý lỗ hổng bảo mật và quy trình cập nhật phần mềm an toàn
• Mã hóa dữ liệu khi truyền tải
• Quy trình lưu trữ an toàn

Doanh nghiệp vận hành hệ thống camera giám sát tại Việt Nam phải tuân thủ cả các tiêu chuẩn kỹ thuật nêu trên lẫn các yêu cầu về sự đồng ý và xử lý dữ liệu theo PDPL. Việc sử dụng hình ảnh giám sát cho mục đích khác ngoài mục đích đã nêu ban đầu (ví dụ, dùng lại hình ảnh an ninh để đánh giá hiệu suất làm việc của nhân viên) cần có sự đồng ý riêng, rõ ràng.

Quay lén và camera ẩn

Việt Nam đang chứng kiến mối lo ngại ngày càng tăng của công chúng về camera ẩn (camera quay lén) tại khách sạn, phòng thay đồ và nhà vệ sinh. Phản ứng pháp lý đối với vấn đề này dựa trên nhiều quy định chồng lấp nhau.

Việc lắp đặt camera hoặc thiết bị nghe lén ẩn tại không gian riêng tư (phòng ngủ, phòng tắm, phòng khách sạn, phòng thay đồ) có thể vi phạm các Điều 32 và 38 Bộ luật Dân sự và Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân. Việc bí mật ghi âm các cuộc trò chuyện tại đó có thể thuộc phạm vi điều chỉnh của Điều 159 Bộ luật Hình sự (là tội phạm nếu người đó đã bị xử lý kỷ luật hoặc xử phạt hành chính về hành vi này mà còn vi phạm, còn lại là vi phạm hành chính), và việc đăng tải video lên mạng có thể thuộc phạm vi điều chỉnh của Điều 288 khi đáp ứng các ngưỡng quy định.

Về mặt hành chính, hành vi nghe hoặc ghi âm cuộc đàm thoại trái pháp luật bị phạt từ 10 đến 20 triệu đồng đối với tổ chức và bằng một nửa mức đó đối với cá nhân theo Nghị định 174/2026/NĐ-CP (điểm q khoản 3 Điều 96 kết hợp với khoản 3 Điều 4), có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2026. Nghị định 330/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 19 tháng 8 năm 2026, quy định mức xử phạt đối với các vi phạm về bảo vệ dữ liệu cá nhân, bao gồm việc xử lý dữ liệu cá nhân mà chưa có sự đồng ý của chủ thể dữ liệu.

Điều 32 (quyền đối với hình ảnh) và Điều 38 (đời sống riêng tư) của Bộ luật Dân sự đều cung cấp các con đường riêng để nạn nhân của hành vi quay lén khởi kiện đòi bồi thường thiệt hại dân sự.

Deepfake và nội dung do AI tạo ra

Việt Nam ban hành Luật Trí tuệ nhân tạo (Luật số 134/2025/QH15) vào ngày 10 tháng 12 năm 2025. Luật này có hiệu lực từ ngày 1 tháng 3 năm 2026, đưa Việt Nam trở thành một trong những quốc gia đầu tiên tại Đông Nam Á thiết lập khung pháp lý toàn diện về trí tuệ nhân tạo.

Các hành vi AI bị cấm và các mức rủi ro

Điều 7 Luật Trí tuệ nhân tạo cấm phát triển, cung cấp, triển khai hoặc sử dụng các hệ thống trí tuệ nhân tạo nhằm:

• Sử dụng yếu tố giả mạo hoặc mô phỏng người, sự kiện thật để lừa dối hoặc thao túng nhận thức, hành vi của con người một cách có chủ đích và có hệ thống, gây tổn hại nghiêm trọng đến quyền và lợi ích hợp pháp của họ
• Lợi dụng điểm yếu của các nhóm người dễ bị tổn thương, bao gồm trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật
• Tạo ra hoặc phổ biến nội dung giả mạo có khả năng gây nguy hại nghiêm trọng đến an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội

Điều 9 phân loại các hệ thống AI thành rủi ro cao, rủi ro trung bình hoặc rủi ro thấp.

Yêu cầu công khai và gắn nhãn

Các nhà cung cấp và bên triển khai hệ thống AI tạo ra nội dung âm thanh, hình ảnh hoặc video phải:

• Đánh dấu nội dung âm thanh, hình ảnh và video do AI tạo ra theo định dạng máy có thể đọc được (khoản 2 Điều 11)
• Gắn nhãn dễ nhận biết đối với nội dung âm thanh, hình ảnh và video mô phỏng ngoại hình, giọng nói của người thật hoặc tái hiện sự kiện thực tế, để phân biệt với nội dung thật (khoản 4 Điều 11)
• Thông báo rõ ràng cho người dùng nếu nội dung do AI tạo ra có nguy cơ gây nhầm lẫn về tính xác thực của sự kiện hoặc con người thật
• Công khai khi người dùng đang tương tác với một hệ thống AI tự động (thay vì con người)

Lộ trình áp dụng

Luật này có hiệu lực từ ngày 1 tháng 3 năm 2026. Các hệ thống AI đã hoạt động trước ngày đó có 18 tháng để tuân thủ nếu thuộc lĩnh vực y tế, giáo dục hoặc tài chính, và 12 tháng đối với các lĩnh vực còn lại (Điều 35); các hệ thống được triển khai sau ngày 1 tháng 3 năm 2026 phải tuân thủ ngay từ đầu.

Các quy định này có liên hệ trực tiếp với pháp luật về ghi âm: việc sử dụng AI để tổng hợp giọng nói của một người trong một bản ghi âm rồi trình bày như thể đó là thật, hoặc tạo ra video deepfake để dựng lên các sự kiện không có thật, có thể vi phạm các quy định về gắn nhãn của Luật Trí tuệ nhân tạo và, khi hành vi đó cố ý lừa dối người khác và gây tổn hại nghiêm trọng, vi phạm quy định cấm tại Điều 7. Hành vi này cũng có thể làm phát sinh khiếu kiện phỉ báng, vu khống theo Điều 34 Bộ luật Dân sự.

Các vấn đề liên quan đến Luật An ninh mạng

Luật An ninh mạng mới của Việt Nam (Luật số 116/2025/QH15) được thông qua ngày 10 tháng 12 năm 2025 và có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2026, thay thế Luật An ninh mạng năm 2018 (Luật số 24/2018/QH14).

Luật năm 2018 (còn hiệu lực đến hết ngày 30 tháng 6 năm 2026)

Điều 26 Luật An ninh mạng năm 2018 yêu cầu các doanh nghiệp trong và ngoài nước cung cấp dịch vụ viễn thông, internet và dịch vụ giá trị gia tăng trên không gian mạng tại Việt Nam có thu thập dữ liệu cá nhân, dữ liệu về quan hệ của người dùng hoặc dữ liệu do người dùng tạo ra phải lưu trữ dữ liệu này tại Việt Nam trong thời gian do Chính phủ quy định. Các doanh nghiệp này cũng phải lưu giữ nhật ký hệ thống để hỗ trợ công tác điều tra, trong thời gian do Chính phủ quy định.

Luật An ninh mạng mới năm 2025 (có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2026)

Luật số 116/2025/QH15 quy định rõ các hành vi bị cấm sau:

• Cố ý và trái phép nghe lén, ghi âm hoặc quay phim các cuộc trò chuyện trên không gian mạng (Điều 7)
• Thu thập, sử dụng, phát tán, trao đổi, chuyển giao hoặc mua bán trái phép thông tin, dữ liệu cá nhân
• Sử dụng công nghệ mới để thực hiện các hoạt động bị cấm trên không gian mạng

Giống như luật năm 2018, luật mới chỉ cấm việc ghi âm, ghi hình cuộc trò chuyện trái pháp luật. Luật này cũng giữ lại các yêu cầu về lưu trữ dữ liệu trong nước. Các tổ chức cung cấp dịch vụ hoặc nền tảng liên lạc tại Việt Nam tiếp tục phải lưu trữ một số loại dữ liệu nhất định trên lãnh thổ Việt Nam.

Các vấn đề xuyên biên giới đối với doanh nghiệp

Doanh nghiệp nước ngoài thu thập hoặc xử lý dữ liệu cá nhân của công dân Việt Nam phải tuân thủ PDPL năm 2025, bất kể doanh nghiệp đó đặt trụ sở ở đâu. Phạm vi áp dụng theo lãnh thổ của PDPL bao trùm mọi tổ chức xử lý dữ liệu cá nhân của công dân Việt Nam, kể cả các công ty đa quốc gia có hoạt động ghi âm hoặc thu thập dữ liệu ảnh hưởng đến người dùng Việt Nam.

Yêu cầu đối với việc chuyển dữ liệu xuyên biên giới

Doanh nghiệp chuyển dữ liệu cá nhân ra khỏi Việt Nam phải:

• Thực hiện Đánh giá tác động chuyển dữ liệu xuyên biên giới
• Nộp bản sao của đánh giá đó cho Bộ Công an trong vòng 60 ngày kể từ khi bắt đầu chuyển dữ liệu
• Bảo đảm quốc gia hoặc tổ chức tiếp nhận dữ liệu có mức bảo vệ dữ liệu tương xứng

Đối với doanh nghiệp ghi âm các trao đổi thông tin có sự tham gia của người dùng Việt Nam (ví dụ, bản ghi âm tổng đài, bản ghi cuộc họp trực tuyến hoặc âm thanh được xử lý bằng AI), các bản ghi âm đó được coi là dữ liệu cá nhân theo PDPL. Việc chuyển chúng đến máy chủ đặt ngoài Việt Nam đòi hỏi phải thực hiện đầy đủ quy trình tuân thủ về chuyển dữ liệu xuyên biên giới.

Rủi ro bị xử phạt đối với doanh nghiệp nước ngoài

Vi phạm về chuyển dữ liệu cá nhân xuyên biên giới theo PDPL có thể bị phạt tới 5% tổng doanh thu năm tài chính liền trước của tổ chức vi phạm. Cơ cấu xử phạt dựa trên doanh thu này có nghĩa là các tập đoàn đa quốc gia lớn phải đối mặt với rủi ro tài chính cao hơn đáng kể so với mức trần 3 tỷ đồng áp dụng cho các vi phạm chung về bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Bản ghi âm làm chứng cứ tại tòa án Việt Nam

Pháp luật Việt Nam cho phép nộp bản ghi âm, ghi hình làm chứng cứ, nhưng việc bản ghi âm có được chấp nhận hay không phụ thuộc vào cách thức thu thập bản ghi đó.

Khung pháp lý về chứng cứ

Điều 94 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 liệt kê tài liệu đọc được, nghe được, nhìn được và dữ liệu điện tử trong số các nguồn chứng cứ. Khoản 2 Điều 95 quy định bản ghi âm hoặc ghi hình chỉ được coi là chứng cứ nếu được xuất trình kèm văn bản về nguồn gốc của tài liệu đó do người ghi âm, ghi hình lập, văn bản xác nhận của người đã cung cấp tài liệu, hoặc văn bản liên quan đến việc thu âm, thu hình đó.

Điều kiện để được chấp nhận làm chứng cứ

Trên thực tế, các luật sư khuyến nghị rằng một bản ghi âm nên:

• Nghe rõ ràng và xác định được người nói
• Liên quan trực tiếp đến các bên trong vụ việc
• Có dấu thời gian hoặc các yếu tố xác định bối cảnh khác
• Được củng cố bằng các chứng cứ khác khi có thể
• Vượt qua được việc giám định kỹ thuật nếu bên đối lập phản đối tính xác thực của bản ghi

Bản ghi âm của người tham gia và các quy định về chứng cứ

Điều 93 Bộ luật Tố tụng dân sự yêu cầu chứng cứ phải được giao cho tòa án hoặc được thu thập theo đúng trình tự, thủ tục của Bộ luật này, và khoản 2 Điều 95 yêu cầu bản ghi âm phải có văn bản về nguồn gốc kèm theo. Bộ luật này không quy định rằng bản ghi âm bí mật của một người tham gia đương nhiên được chấp nhận hay đương nhiên bị loại bỏ làm chứng cứ, và cũng không xác định rõ liệu việc thực hiện bản ghi âm đó có hợp pháp hay không.

Một bản ghi âm được thực hiện bằng cách nghe lén nhà riêng của người khác hoặc chặn thu cuộc gọi giữa những người khác là hành vi chặn thu trái phép và có thể khiến người thực hiện việc đó bị xử phạt.

Bản ghi âm phát huy hiệu quả tốt nhất khi được dùng làm chứng cứ hỗ trợ, kết hợp với tài liệu và lời khai của nhân chứng, chứ không phải là chứng cứ độc lập duy nhất.

Ghi âm, ghi hình tại phiên tòa

Nhà báo và người dân bị hạn chế trong việc ghi âm, ghi hình tại các phòng xử án ở Việt Nam. Theo Pháp lệnh số 02/2022/UBTVQH15 về xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi cản trở hoạt động tố tụng (điểm c khoản 4 Điều 23), cá nhân có thể bị phạt từ 7 đến 15 triệu đồng (khoảng 270 đến 575 USD) khi ghi âm lời nói hoặc ghi hình ảnh của Hội đồng xét xử mà không được sự đồng ý của chủ tọa phiên tòa, hoặc ghi âm, ghi hình người tham gia tố tụng trong phiên tòa dân sự hoặc hành chính mà không có sự đồng ý của họ, hoặc không tuân theo sự điều hành của chủ tọa về việc ghi âm, ghi hình trong phiên tòa hình sự. Tổ chức vi phạm bị phạt gấp đôi mức trên.

Danh mục kiểm tra tuân thủ dành cho doanh nghiệp

Các doanh nghiệp hoạt động tại Việt Nam cần chủ động xử lý các hoạt động ghi âm và giám sát. Theo PDPL năm 2025 và Nghị định 356/2025/NĐ-CP, tổ chức phải:

• Nộp hồ sơ đánh giá tác động xử lý dữ liệu cá nhân cho cơ quan chuyên trách bảo vệ dữ liệu cá nhân trong vòng 60 ngày kể từ ngày đầu tiên xử lý dữ liệu cá nhân, và cập nhật hồ sơ này khi có thay đổi (các Điều 21 và 22 PDPL)
• Chỉ định nhân sự phụ trách bảo vệ dữ liệu hoặc thuê nhà cung cấp dịch vụ bảo vệ dữ liệu bên ngoài (doanh nghiệp nhỏ và công ty khởi nghiệp có thể hoãn thực hiện việc này và các đánh giá tác động trong năm năm theo Điều 38 của PDPL, trừ trường hợp cung cấp dịch vụ xử lý dữ liệu, trực tiếp xử lý dữ liệu cá nhân nhạy cảm hoặc xử lý dữ liệu cá nhân của một số lượng lớn chủ thể dữ liệu)
• Xin sự đồng ý cụ thể, được thông báo đầy đủ trước khi ghi âm cuộc gọi điện thoại, giám sát các trao đổi thông tin hoặc sử dụng thiết bị giám sát có thu thập dữ liệu cá nhân
• Cung cấp cơ chế từ chối đối với việc theo dõi và thu thập dữ liệu trên các nền tảng số
• Thông báo cho cơ quan chuyên trách bảo vệ dữ liệu cá nhân trong vòng 72 giờ kể từ khi phát hiện vi phạm có thể gây tổn hại đến quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội hoặc xâm phạm đến tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tài sản của chủ thể dữ liệu cá nhân (khoản 1 Điều 23 PDPL)
• Tuân thủ yêu cầu lưu trữ dữ liệu trong nước theo Luật An ninh mạng đối với dữ liệu liên lạc
• Xóa dữ liệu của ứng viên nếu ứng viên không trúng tuyển, trừ khi ứng viên đồng ý lưu giữ
• Thực hiện Đánh giá tác động chuyển dữ liệu xuyên biên giới và thông báo cho Bộ Công an nếu chuyển dữ liệu cá nhân đã ghi âm ra khỏi Việt Nam
• Tuân thủ yêu cầu minh bạch của Luật Trí tuệ nhân tạo (có hiệu lực từ ngày 1 tháng 3 năm 2026; các hệ thống đã hoạt động trước ngày đó có 12 hoặc 18 tháng theo Điều 35) nếu sử dụng AI để tổng hợp giọng nói hoặc tạo hình ảnh

Tổng hợp mức xử phạt

Việt Nam áp dụng chế tài đối với hành vi ghi âm trái phép thông qua nhiều kênh khác nhau:

Frequently Asked Questions

Việt Nam áp dụng nguyên tắc một bên đồng ý hay tất cả các bên phải đồng ý khi ghi âm?

Không hẳn là một trong hai, vì đây chưa phải là vấn đề đã được xác định rõ ràng. Pháp luật cấm nghe hoặc ghi âm cuộc gọi của người khác mà không có sự đồng ý của người đó, và Điều 159 Bộ luật Hình sự hình sự hóa hành vi nghe hoặc ghi âm cuộc trò chuyện trái pháp luật đối với người đã bị xử lý kỷ luật hoặc xử phạt hành chính về hành vi này mà còn vi phạm. Cả hai quy định đều không nói rõ liệu một người là bên tham gia có được ghi âm cuộc gọi hoặc cuộc trò chuyện của chính mình mà không cần báo cho người khác hay không. Các bình luận pháp lý chưa thống nhất, Điều 38 Bộ luật Dân sự yêu cầu phải có sự đồng ý để thu thập thông tin về đời sống riêng tư của một người, và Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân áp dụng đối với cá nhân mà không có ngoại lệ chung cho mục đích sử dụng cá nhân. Cách an toàn nhất là xin sự đồng ý. Một bản ghi âm được thực hiện để chứng minh quyền của chính mình là trường hợp dễ bảo vệ nhất, và việc chia sẻ hoặc công khai bản ghi âm là bước có rủi ro cao nhất.

Tôi có thể sử dụng bản ghi âm bí mật do mình thực hiện làm chứng cứ tại tòa án Việt Nam không?

Có thể. Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 liệt kê tài liệu nghe được, nhìn được trong số các nguồn chứng cứ (Điều 94), và khoản 2 Điều 95 yêu cầu bản ghi âm phải được xuất trình kèm văn bản về nguồn gốc, chẳng hạn như lời khai của người thực hiện việc ghi âm. Bộ luật này không nói rõ liệu bản ghi âm bí mật của người tham gia có được chấp nhận làm chứng cứ hay không, vì vậy tòa án sẽ xem xét theo từng vụ việc, và việc thực hiện bản ghi âm đó có thể tự nó mang rủi ro pháp lý. Bản ghi âm nên xác thực, không bị chỉnh sửa và nghe rõ ràng, và phát huy hiệu quả tốt nhất khi được dùng làm chứng cứ hỗ trợ cùng với tài liệu và lời khai của nhân chứng.

Ghi âm, ghi hình cảnh sát giao thông tại Việt Nam có phải là hành vi bất hợp pháp không?

Không hẳn là cấm rõ ràng. Thông tư 46/2024/TT-BCA, có hiệu lực từ ngày 15 tháng 11 năm 2024, đã bỏ hình thức ghi âm, ghi hình khỏi danh sách các cách người dân giám sát cảnh sát giao thông, nhưng theo tóm tắt của Báo điện tử Chính phủ, thông tư này không quy định lệnh cấm tuyệt đối đối với việc ghi âm, ghi hình. Việc giám sát không được ảnh hưởng đến hoạt động của cán bộ, chiến sĩ, người dân không được vào khu vực thực thi công vụ trừ khi trực tiếp liên quan, và các quy định pháp luật khác vẫn được áp dụng, bao gồm quyền về hình ảnh theo Bộ luật Dân sự và Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân nếu video được đăng tải. Chúng tôi không tìm thấy quyết định của tòa án nào xác định rõ vấn đề này.

Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025 của Việt Nam thay đổi những gì về quy định ghi âm?

Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân (Luật số 91/2025/QH15), có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2026, đã siết chặt đáng kể các quy định về ghi âm áp dụng đối với tổ chức tại Việt Nam. Luật này yêu cầu phải có sự đồng ý cụ thể, được thông báo đầy đủ và tự nguyện trước khi thực hiện bất kỳ hoạt động xử lý dữ liệu cá nhân nào, bao gồm cả ghi âm giọng nói và ghi hình. Điều 29 cấm cụ thể các nền tảng mạng xã hội và dịch vụ liên lạc trực tuyến nghe lén, chặn thu hoặc ghi âm cuộc gọi mà không có sự đồng ý của người dùng. Mức phạt hành chính đối với tổ chức có thể lên đến 3 tỷ đồng (khoảng 115.000 USD), và vi phạm về chuyển dữ liệu xuyên biên giới có thể bị phạt tới 5% doanh thu năm. Nghị định 356/2025/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2026, quy định chi tiết việc thi hành, và Nghị định 330/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 19 tháng 8 năm 2026, quy định mức xử phạt cho từng hành vi vi phạm cụ thể.

Người sử dụng lao động có được ghi âm, ghi hình tôi tại nơi làm việc ở Việt Nam không?

Người sử dụng lao động tại Việt Nam có thể lắp đặt camera an ninh tại các khu vực chung và giám sát việc sử dụng máy tính thuộc sở hữu công ty nếu có thông báo phù hợp. Theo PDPL năm 2025, việc giám sát kỹ thuật đối với người lao động chỉ được phép khi phù hợp với quy định pháp luật và người lao động biết rõ về việc đó (khoản 3 Điều 25), và người sử dụng lao động nói chung cần có sự đồng ý của người lao động, hoặc một cơ sở pháp lý khác, trước khi sử dụng hệ thống chấm công sinh trắc học, theo dõi vị trí, thu thập dữ liệu sức khỏe, hoặc sử dụng hình ảnh giám sát cho mục đích khác ngoài an ninh vật lý. Việc lén ghi âm các cuộc trò chuyện của người lao động thông qua micro ẩn hoặc giám sát điện thoại trái phép khiến người sử dụng lao động phải chịu trách nhiệm dân sự theo Điều 38 Bộ luật Dân sự, bị xử phạt hành chính, và nếu bản ghi âm được công khai trực tuyến và đáp ứng các ngưỡng quy định, có thể còn phải chịu trách nhiệm hình sự theo Điều 288 Bộ luật Hình sự.

Deepfake có bất hợp pháp tại Việt Nam không?

Một số hành vi thì có. Luật Trí tuệ nhân tạo (Luật số 134/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 3 năm 2026) cấm sử dụng AI để giả mạo hoặc mô phỏng người hoặc sự kiện thật nhằm lừa dối hoặc thao túng người khác một cách có chủ đích và có hệ thống, gây tổn hại nghiêm trọng đến quyền của họ, và cấm tạo ra hoặc phổ biến nội dung giả mạo có khả năng gây nguy hại nghiêm trọng đến an ninh quốc gia hoặc trật tự công cộng (Điều 7). Các nhà cung cấp phải đánh dấu nội dung âm thanh, hình ảnh và video do AI tạo ra theo định dạng máy có thể đọc được, và nội dung mô phỏng ngoại hình hoặc giọng nói của người thật phải được gắn nhãn (Điều 11). Việc dùng AI để giả mạo giọng nói của một người theo cách gây tổn hại đến uy tín của họ cũng có thể làm phát sinh trách nhiệm dân sự theo Điều 34 Bộ luật Dân sự.

Việt Nam có quy định khác nhau giữa việc ghi âm, ghi hình ở nơi công cộng và ở môi trường riêng tư không?

Có. Pháp luật Việt Nam phân biệt giữa các trao đổi thông tin riêng tư và các hoạt động diễn ra công khai. Việc ghi âm tại nơi công cộng, nơi con người ít có kỳ vọng về sự riêng tư hơn, mang rủi ro pháp lý thấp hơn so với việc ghi âm một cuộc trò chuyện riêng tư. Camera an ninh tại các cơ sở kinh doanh và khu vực công cộng chủ yếu được quản lý thông qua các tiêu chuẩn kỹ thuật theo Quy chuẩn QCVN 135:2024/BTTTT thay vì bị cấm hoàn toàn. Tuy nhiên, việc cố ý nhắm vào một cá nhân cụ thể tại nơi công cộng để ghi lại cuộc trò chuyện riêng tư hoặc dữ liệu cá nhân của họ mà không có sự đồng ý vẫn có thể làm phát sinh trách nhiệm theo Bộ luật Dân sự và Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân. Thông tư 46/2024/TT-BCA cũng cấm người giám sát cảnh sát giao thông vào khu vực thực thi công vụ trừ khi họ trực tiếp liên quan.

Luật ghi âm của Việt Nam có áp dụng đối với các công ty nước ngoài hoạt động tại đây không?

Có. PDPL năm 2025 (Luật số 91/2025/QH15) áp dụng đối với bất kỳ tổ chức nào xử lý dữ liệu cá nhân của công dân Việt Nam, bất kể tổ chức đó đặt trụ sở ở đâu. Các công ty nước ngoài ghi âm cuộc gọi với khách hàng Việt Nam, xử lý dữ liệu người dùng Việt Nam trên các nền tảng liên lạc, hoặc sử dụng công cụ AI thu thập dữ liệu sinh trắc học của công dân Việt Nam đều phải tuân thủ PDPL. Việc chuyển dữ liệu cá nhân xuyên biên giới (bao gồm cả các bản ghi âm) yêu cầu phải thực hiện Đánh giá tác động chuyển dữ liệu xuyên biên giới và nộp cho Bộ Công an trong vòng 60 ngày kể từ khi bắt đầu chuyển dữ liệu.