Consumentenrecht in Nederland: schulden, incasso, herroepingsrecht en garantie

Het Nederlandse consumenten- en schuldenrecht is verspreid over verschillende wetboeken, maar voor een consument komt het neer op een klein aantal beschermingen die sterk en specifiek zijn. Dit onderdeel brengt ze samen: wat er gebeurt als een schuld niet kan worden betaald, wat een schuldeiser mag rekenen om die te innen, wat beschermd is tegen beslag, en welke rechten aan een aankoop verbonden zijn.

Twee dingen bepalen het hele terrein. Het eerste is dat deze regels landelijk zijn en niet regionaal: Nederland is een eenheidsstaat, en hetzelfde burgerlijk wetboek en dezelfde procedure gelden overal. Het tweede is dat één rechter, de kantonrechter, de meeste consumentengeschillen behandelt, op voorwaarden die mensen verrassen die ervan uitgaan dat een grote vordering naar een hogere rechter moet.

Deze pagina brengt de vijf onderwerpen van dit onderdeel in kaart en verwijst naar de uitgebreide pagina voor elk onderwerp. Ook wordt de bevoegdheidsregel uiteengezet, want de juiste rechter kiezen is de eerste praktische stap in elk consumentengeschil.

Informatie voor het laatst gecontroleerd op 22 juli 2026. Deze pagina geeft algemene juridische informatie over het Nederlandse recht en vormt geen juridisch advies in een individueel geval.

Welke rechter behandelt een consumentengeschil

De bevoegde rechter voor een consumentengeschil is de kantonrechter, en de regel die dit bepaalt is artikel 93 Rv. Dat artikel kent twee afzonderlijke bevoegdheden toe, en die door elkaar halen is de makkelijkste manier om bij de verkeerde rechter terecht te komen.

De eerste bevoegdheid, in sub a, is de geldgrens die iedereen aanhaalt: de kantonrechter behandelt gewone vorderingen tot € 25.000. De tweede bevoegdheid, in sub c, is degene die voor het consumentenrecht telt. Die stuurt zaken over een consumentenkoop of consumentenkrediet, samen met arbeids- en huurzaken, naar de kantonrechter telkens ongeacht het beloop of de waarde van de vordering, dat wil zeggen: ongeacht het bedrag dat op het spel staat.

De twee bevoegdheden staan los van elkaar. Een geschil over een consumentenkoop van een auto van € 40.000 is nog steeds een zaak voor de kantonrechter, omdat sub c niet aan de grens van € 25.000 gebonden is. Die grens aan een consumentenkoop verbinden, en een grote vordering naar de rechtbank sturen, is een echte en kostbare vergissing.

Eén precisiepunt is hier belangrijk, omdat het gemakkelijk te overdrijven is. Sub c gaat over het soort overeenkomst waaruit de vordering voortvloeit, niet over schulden in het algemeen. Een kale onbetaalde geldschuld is een gewone vordering onder sub a en valt wel onder de grens van € 25.000; het is de consumentenkoop of het consumentenkrediet die de grens wegneemt. Artikel 94 lid 2 Rv trekt vervolgens nauw samenhangende vorderingen mee naar dezelfde rechter, zodat een zaak niet over twee rechters wordt verdeeld.

Kleine lettertjes kunnen een consument ook niet bij die rechter weghalen. Artikel 108 lid 2 Rv maakt een forumkeuzebeding onwerkzaam tegen een consument (een partij die niet handelt in de uitoefening van een beroep of bedrijf), een werknemer of een huurder, tenzij het beding is overeengekomen nadat het geschil is ontstaan of die partij ervoor kiest naar de aangewezen rechter te gaan. Een beding in algemene voorwaarden dat naar een verre rechter verwijst, bindt een consument dus niet.

De procedure bij de kantonrechter is bewust laagdrempelig. Artikel 79 Rv staat toe dat een partij in persoon verschijnt, zodat een consument geen advocaat nodig heeft om daar een vordering in te stellen of zich te verweren.

Schuldsanering en de WSNP

Wanneer schulden helemaal niet meer betaald kunnen worden, is de Nederlandse route schuldhulpverlening via de gemeente (gemeentelijke schuldhulpverlening) en, als die buitengerechtelijke poging mislukt, de wettelijke schuldsanering, de WSNP onder de Faillissementswet. De standaardtermijn is achttien maanden, de regeling wordt geopend en begeleid door de rechtbank, en eindigt in een schone lei als de schuldenaar zich aan de verplichtingen houdt.

De volledige route, de toelatingstoets en de schone lei staan op de pagina schuldsanering.

Incasso en de kosten daarvan

Een schuldeiser die een onbetaalde schuld int, kan niet zomaar willekeurige kosten toevoegen. Voor een consument zijn buitengerechtelijke incassokosten pas verschuldigd na een aanmaning met een termijn van veertien dagen, en het bedrag ligt vast in een wettelijke staffel in plaats van vrij te bepalen. Een incassobureau onderhandelt, zonder rechterlijk vonnis, in plaats van dat het afdwingt.

De veertiendagenregel, de staffel en de bevoegdheden van een incassobureau komen aan bod op de pagina incasso.

Loonbeslag en het beschermde minimum

Als een schuldeiser een vonnis krijgt, kan een gerechtsdeurwaarder dit ten uitvoer leggen, en een veelvoorkomende stap is loonbeslag op loon of een uitkering. De wet staat niet toe dat iemands volledige inkomen wordt afgenomen: er blijft altijd een beschermd minimum over, de beslagvrije voet, berekend aan de hand van officiële inkomensgegevens.

Hoe dat beschermde bedrag wordt vastgesteld, en wat de bovengrenzen zijn, staat op de pagina loonbeslag.

Herroepingsrecht: bedenktijd bij aankopen op afstand

Bij de meeste aankopen die online of anderszins op afstand worden gedaan, kan een consument de overeenkomst binnen veertien dagen ontbinden zonder opgave van redenen (artikel 6:230o BW). De termijn loopt vanaf de dag van ontvangst van de goederen, en wordt verlengd als de handelaar de consument niet over dit recht heeft geïnformeerd. Enkele categorieën, zoals maatwerkproducten en geopende hygiëneartikelen, zijn uitgesloten.

Het recht, de aanvangsmomenten en de uitzonderingen staan op de pagina herroepingsrecht.

Garantierechten: de wettelijke en de commerciële garantie

Elke consumentenkoop kent een wettelijke garantie (artikel 7:17 BW): de zaak moet aan de overeenkomst beantwoorden en werken zoals een koper redelijkerwijs mag verwachten. Dit recht is dwingend en kan niet worden weggecontracteerd. Een garantie van de fabrikant of verkoper (commerciële garantie, artikel 7:6a BW) is een aparte, vrijwillige toezegging daar bovenop, en doet nooit afbreuk aan het wettelijke recht.

De twee garanties, en het vermoeden gedurende het eerste jaar dat een gebrek al bij de levering aanwezig was, staan op de pagina garantierechten.

Waar verder te kijken

Elk onderwerp hierboven heeft een eigen pagina met de wet, de doorgerekende bedragen en de praktische stappen. Voor de bredere structuur van het Nederlandse recht, de rechterlijke macht en de beroepen rond deze consumentenonderwerpen, zie het overzicht van het Nederlandse recht. Voor hulp aan consumenten zijn ConsuWijzer (de informatiedienst van de ACM) en Het Juridisch Loket de overheids- en gesubsidieerde bronnen.