Strafrecht in Nederland: Aangifte Doen, Taakstraf en Wapens
Het strafrecht in Nederland is nationaal. Hetzelfde Wetboek van Strafrecht (Sr) en Wetboek van Strafvordering (Sv) gelden in elke gemeente en provincie, zodat de kernregels niet verschillen van het ene deel van het land naar het andere. Beide wetboeken zijn in hun geheel gepubliceerd op wetten.overheid.nl.
Dit onderdeel is een gids voor de strafrechtelijke onderwerpen die Recording Law behandelt. Het verwijst naar uitgebreide pagina's over het doen van aangifte, de taakstraf, en de regels over messen, en het verwijst terug naar de hoofdpagina Nederlands recht. Elke samenvatting hieronder linkt naar de volledige pagina.
Informatie voor het laatst gecontroleerd op 22 juli 2026. Deze pagina geeft algemene juridische informatie over het Nederlandse recht en vormt geen juridisch advies in een individueel geval.
Aangifte doen: aangifte, melding en klacht
Een aangifte is een formele melding van een strafbaar feit bij de politie (artikel 161 Sv); een melding is slechts een kennisgeving, waarna de politie doorgaans geen onderzoek start; en een klacht is een aangifte samen met een uitdrukkelijk verzoek tot vervolging (artikel 164 Sv), wat vereist is voor een klachtdelict zoals smaad of laster. De juiste handeling kiezen is belangrijk, want bij een klachtdelict volstaat een gewone aangifte niet.
Het doen van aangifte verplicht het Openbaar Ministerie niet tot vervolging: op grond van het opportuniteitsbeginsel van artikel 167 Sv kan het OM afzien van vervolging op gronden aan het algemeen belang ontleend. Beslist het OM daartoe, dan kan een rechtstreeks belanghebbende beklag doen bij het gerechtshof op grond van artikel 12 Sv. De volledige gids, met hoe en waar aangifte te doen en wat daarna gebeurt, staat op aangifte doen bij de politie.
De taakstraf
Een taakstraf bestaat uit onbetaalde arbeid en duurt ten hoogste 240 uren (artikel 22c Sr); wordt zij niet voltooid, dan geldt de door de rechter opgelegde vervangende hechtenis, van ten hoogste één dag voor elke twee niet-gewerkte uren (artikel 22d Sr). Het is een volwaardige hoofdstraf, niet slechts een aanvulling op een geldboete of een gevangenisstraf.
Er gelden grenzen aan de toepassing. Bij de ernstigste strafbare feiten kan zij niet op zichzelf staan, en mag de rechter haar alleen opleggen naast een onvoorwaardelijke vrijheidsstraf, een beperking die bekendstaat als het taakstrafverbod. De details, met de precieze reikwijdte van die beperking en de berekening van de vervangende hechtenis, staan op de taakstraf.
Messenwet: de Wet wapens en munitie
Stiletto's, valmessen en vlindermessen, en vouwmessen waarvan het lemmet meer dan één snijkant heeft of die langer zijn dan 28 centimeter in geopende toestand, zijn verboden wapens (categorie I) die zelfs niet mogen worden bezeten (artikel 2 en artikel 13 Wet wapens en munitie); andere steekwapens in categorie IV mogen wel worden bezeten maar niet in het openbaar worden gedragen (artikel 27 Wet wapens en munitie). Of een alledaags mes als wapen geldt, kan afhangen van het voorwerp en de omstandigheden waaronder het wordt gedragen.
Landelijke wetgeving om het dragen van gewone messen in het openbaar of de verkoop daarvan aan minderjarigen te verbieden, is voorgesteld maar nog niet in werking getreden. Ondertussen beperkt een vrijwillige verkoopnorm de verkoop tot kopers van 18 jaar en ouder, en sommige gemeenten stellen messenverbodzones in via hun lokale verordening (de Algemene Plaatselijke Verordening, of APV). Het volledige beeld, met de straffen en waar messenverbodzones vandaan komen, staat op messenwet.
Veelgestelde vragen
Wat behandelt het Nederlandse strafrecht op deze site?
Dit onderdeel behandelt het doen van aangifte bij de politie, de taakstraf als straf, en de messenregels onder de Wet wapens en munitie. Elk onderwerp heeft zijn eigen uitgebreide pagina, en dit onderdeel verwijst naar alle drie.
Is het strafrecht overal in Nederland hetzelfde?
Voor de kernregels wel. Het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering zijn nationaal en gelden op dezelfde manier in elke gemeente en provincie. Een lokale verordening (een APV) kan beperkte lokale regels toevoegen, zoals messenverbodzones, maar de strafwetboeken zelf verschillen niet per regio.
Welke pagina legt uit hoe u aangifte doet bij de Nederlandse politie?
Aangifte doen wordt volledig behandeld op de pagina over het doen van een politieaangifte in dit onderdeel. Zij zet het verschil uiteen tussen een aangifte, een melding en een klacht, wie aangifte mag doen, hoe online of in persoon aangifte wordt gedaan, en wat de officier van justitie met een aangifte doet.
Waar lees ik over de vervolgingsbeslissing en hoe ik daartegen kan opkomen?
De pagina over het doen van een politieaangifte legt uit dat het Openbaar Ministerie mag afzien van vervolging en dat een rechtstreeks belanghebbende beklag kan doen bij het gerechtshof. De taakstraf als straf staat op de pagina over de taakstraf.
Welke pagina behandelt de taakstraf als straf?
De pagina over de taakstraf zet uiteen hoe de taakstraf werkt, met het wettelijke maximum, de strafbare feiten waarvoor zij niet op zichzelf mag staan (het taakstrafverbod), en de vervangende hechtenis die geldt als het werk niet wordt voltooid.
Welke pagina behandelt de Nederlandse messenregels?
De pagina over de messenwet zet de categorieën van de Wet wapens en munitie uiteen, welke messen volledig verboden zijn en welke wel mogen worden bezeten maar niet gedragen, de straffen, lokale messenverbodzones, en de status van het voorgestelde landelijke verbod.
Bronnen en referenties
- Artikel 161 Sv, ieder die kennis draagt van een strafbaar feit is bevoegd aangifte of klachte te doen(wetten.overheid.nl).gov
- Artikel 164 Sv, de klacht bestaat in een aangifte met verzoek tot vervolging(wetten.overheid.nl).gov
- Artikel 167 Sv, de vervolgingsbeslissing en het opportuniteitsbeginsel(wetten.overheid.nl).gov
- Artikel 12 Sv, beklag bij het gerechtshof over niet vervolgen(wetten.overheid.nl).gov
- Artikel 9 Sr, de hoofdstraffen, waaronder de taakstraf(wetten.overheid.nl).gov
- Artikel 22c Sr, de taakstraf bestaat uit onbetaalde arbeid en duurt ten hoogste 240 uren(wetten.overheid.nl).gov
- Artikel 22b Sr, het taakstrafverbod(wetten.overheid.nl).gov
- Artikel 22d Sr, de vervangende hechtenis bij een niet uitgevoerde taakstraf(wetten.overheid.nl).gov
- Artikel 2 Wet wapens en munitie, de wapencategorieën I tot en met IV(wetten.overheid.nl).gov
- Artikel 13 Wet wapens en munitie, het verbod op wapens van categorie I(wetten.overheid.nl).gov
- Artikel 27 Wet wapens en munitie, het verbod op het dragen van wapens van categorie II, III en IV(wetten.overheid.nl).gov