Overhangende Takken in Nederland: Artikel 5:44 BW

Een tak die vanuit de buurtuin over de grens hangt, is een van de meest voorkomende burenruzies in Nederland, en de wet geeft hierop een duidelijk antwoord. Artikel 5:44 BW bepaalt precies wat u kunt eisen, en wat u zelf mag doen als de buur niets onderneemt.

Het artikel maakt een scherp onderscheid dat veel lezers verrast: overhangende takken en doorschietende wortels worden verschillend behandeld. Takken mag u pas afzagen na een formele waarschuwing; wortels mag u zonder enige waarschuwing afhakken.

Deze pagina behandelt artikel 5:44 BW volledig, legt uit waarom de schriftelijke aanmaning voor takken zo belangrijk is, beschrijft de grens waarbij eigenrichting omslaat in misbruik van bevoegdheid, en behandelt de aparte regels over hoe dicht een boom of heg bij de erfgrens mag staan.

Informatie voor het laatst gecontroleerd op 22 juli 2026. Deze pagina geeft algemene juridische informatie over het Nederlandse recht en vormt geen juridisch advies in een individueel geval.

Wat artikel 5:44 BW bepaalt

Overhangende takken zijn geregeld in artikel 5:44 BW. De wet spreekt eigenlijk van beplantingen, en reikt daarmee verder dan alleen takken: elke overhangende groei valt eronder. De wettekst luidt:

1 Indien een nabuur wiens beplantingen over eens anders erf heenhangen, ondanks aanmaning van de eigenaar van dit erf, nalaat het overhangende te verwijderen, kan laatstgenoemde eigenaar eigenmachtig het overhangende wegsnijden en zich toeëigenen. 2 Degene op wiens erf wortels van een ander erf doorschieten, mag deze voor zover ze doorgeschoten zijn weghakken en zich toeëigenen.

Het artikel heeft twee onderdelen, één voor takken en één voor wortels, met elk andere voorwaarden. In gewone taal komt de regel op het volgende neer:

Artikel 5:44 BW geeft u het recht te eisen dat een buur overhangende takken van uw erf verwijdert; negeert de buur een schriftelijke aanmaning, dan mag u het overhangende deel zelf afzagen en houden. Wortels die uw grond in groeien, mag u zonder enige waarschuwing afhakken en houden.

Takken: eerst eisen, dan eigenrichting

Voor alles wat over uw erf hangt, geeft artikel 5:44 lid 1 BW u het recht om verwijdering door de buur te eisen. Die eis is het startpunt, en in de meeste gevallen lost dit de zaak al op zonder dat iemand een ladder hoeft te pakken.

Negeert de buur de eis, dan mag u zelf ingrijpen. U mag het overhangende deel eigenmachtig wegsnijden en zich toeëigenen wat u afsnijdt. Het recht om af te zagen is dus een vangnet dat pas opengaat nadat de buur is aangesproken en niets heeft gedaan.

Wat u mag afsnijden is het overhangende deel, dus het gedeelte dat de grens overschrijdt naar uw luchtruim. Het artikel geeft u niet het recht om bij de buur over de grens te reiken en daar in de boom te snoeien, en het geeft u ook niet het recht de boom te vellen.

Wortels: afhakken zonder waarschuwing

Wortels zijn het spiegelbeeld. Artikel 5:44 lid 2 BW bepaalt dat wortels die vanaf het buurperceel uw grond in groeien, mogen worden weggehakt voor zover ze zijn doorgeschoten, en dat u ze mag houden. Hier geldt helemaal geen eis tot voorafgaande aanmaning.

De reden voor dit verschil is praktisch. Wortels onder de grond zijn lastig te zien en er is moeilijk voor te waarschuwen, en het afhakken van het deel dat in uw eigen grond is doorgeschoten, tast de boom van de buur veel minder aan dan het afzagen van zichtbare takken. Daarom mag u wortels aan uw eigen kant zelf direct aanpakken.

De schriftelijke aanmaning en het moment waarop schade wordt vergoed

Voor takken is de aanmaning geen formaliteit die u kunt overslaan. Zolang u de aanmaning niet heeft gedaan en de buur daar niet op heeft gereageerd, valt het zelf afzagen van het overhangende deel niet onder artikel 5:44 BW, en kan de buur u in beginsel aansprakelijk houden voor schade aan de boom.

Diezelfde logica geldt voor de vergoeding. Artikel 5:42 lid 4 BW bepaalt dat, zelfs bij een beplanting die onrechtmatig dicht bij de grens staat, alleen schade wordt vergoed die is ontstaan na het moment waarop verwijdering formeel is aangemaand. In beide gevallen is het de schriftelijke aanmaning die de klok laat lopen en het rechtsmiddel ontgrendelt.

Een aanmaning moet schriftelijk zijn, het overhangende deel duidelijk aanwijzen en de buur een redelijke termijn geven om te reageren. Bewaar altijd een kopie, want als het geschil escaleert, is de aanmaning het feit dat alles rechtvaardigt wat u vervolgens doet.

Grenzen aan eigenrichting: misbruik van bevoegdheid

Het recht om af te zagen bestaat echt, maar is niet onbeperkt. Nederlandse rechters hebben aanvaard dat eigenrichting op grond van artikel 5:44 BW kan worden begrensd door het algemene verbod op misbruik van bevoegdheid in artikel 3:13 BW.

Het praktische voorbeeld is een drastische snoeibeurt. Waar het verwijderen van het overhangende deel in feite een volwassen en gezonde boom zou vernietigen of ernstig zou misvormen, volstrekt onevenredig aan de overlast die het overhangen veroorzaakt, kan het uitoefenen van de letter van het recht omslaan in misbruik daarvan. De veiligere en vaak vereiste weg is om alleen terug te snoeien wat werkelijk overhangt, en niet meer dan dat.

Omdat deze grens draait om evenredigheid en om de feiten van de specifieke boom, is dit een terrein waarop het verstandig is om advies in te winnen voordat u een oude of waardevolle boom snoeit.

Bomen bij de erfgrens: afstanden en de scheidsmuur-uitzondering

Overhang is een aparte vraag ten opzichte van hoe dicht een boom of heg om te beginnen bij de erfgrens mag staan. Dat wordt geregeld door artikel 5:42 BW:

De plantafstanden worden vastgelegd door artikel 5:42 BW: een boom moet minstens twee meter van de erfgrens staan, gemeten vanaf het midden van de voet, en een heester of heg minstens een halve meter, tenzij een plaatselijke verordening of gewoonte een kleinere afstand toestaat.

Een beplanting die te dicht staat, kan in beginsel verplaatst of verwijderd moeten worden, tenzij een plaatselijke verordening of gewoonte minder toestaat. Het ene punt dat deze pagina benadrukt is de uitzondering in artikel 5:42 lid 3 BW: u kunt geen bezwaar maken tegen een boom, heester of heg die niet hoger reikt dan de scheidsmuur tussen de erven, omdat een lage beplanting die deze hoogte respecteert niet aan de afstandseis hoeft te voldoen.

De plantafstanden zelf, het recht om een schutting te plaatsen, en het recht om een gezamenlijke scheidsmuur te eisen, worden volledig behandeld op de pagina over schuttingen en plantafstanden.

Veelgestelde vragen

Mag ik takken van mijn buurman die over mijn tuin hangen afzagen?

Niet meteen. Artikel 5:44 BW geeft u eerst het recht om van de buur te eisen dat deze het overhangende deel verwijdert. Pas als de buur een schriftelijke aanmaning negeert, mag u het overhangende deel zelf afzagen en houden. Afzagen voordat u die aanmaning heeft gedaan, valt niet onder het artikel.

Moet ik mijn buurman waarschuwen voordat ik overhangende takken afzaag?

Voor takken wel. Artikel 5:44 lid 1 BW stelt een schriftelijke aanmaning als voorwaarde voordat u het overhangende deel zelf mag afzagen. Voor wortels ligt dit anders: artikel 5:44 lid 2 BW staat toe dat u doorschietende wortels afhakt waar ze uw grond zijn binnengedrongen, zonder enige waarschuwing.

Mag ik wortels van de boom van mijn buurman afhakken zonder het te vragen?

Ja. Op grond van artikel 5:44 lid 2 BW mogen wortels die vanaf het buurperceel uw grond in groeien, worden weggehakt waar ze zijn doorgeschoten, en mag u ze houden, zonder dat een aanmaning nodig is. De waarschuwingsplicht die voor takken geldt, geldt eenvoudigweg niet voor wortels.

Mag ik de hele tak bij de stam afzagen?

Nee. Artikel 5:44 BW staat u alleen toe het deel te verwijderen dat over uw erf hangt, de groei in uw eigen luchtruim. Het geeft u niet het recht om bij de buur over de grens te reiken en daar in de boom te snoeien, en het geeft u ook niet het recht de boom te vellen. Rechters hebben eigenrichting bovendien begrensd als misbruik van bevoegdheid onder artikel 3:13 BW wanneer een snoeibeurt veel verder gaat dan het wegnemen van de overlast.

Wat als het afzagen van de takken de boom zou doden?

Dan kan de grens van misbruik van bevoegdheid onder artikel 3:13 BW van toepassing zijn. Waar het verwijderen van het overhangende deel in feite een volwassen en gezonde boom zou vernietigen of ernstig zou misvormen, volstrekt onevenredig aan de overlast, kan het uitoefenen van de letter van het recht omslaan in misbruik daarvan. De veiligere weg is om alleen terug te snoeien wat werkelijk overhangt, en advies in te winnen voordat u een oude of waardevolle boom snoeit.

De boom van mijn buurman staat vlak bij de erfgrens, mag dat?

Artikel 5:42 BW legt de plantafstanden vast: een boom moet minstens twee meter van de erfgrens staan, gemeten vanaf het midden van de voet, en een heester of heg minstens een halve meter, tenzij een plaatselijke verordening of gewoonte minder toestaat. Er is een uitzondering in artikel 5:42 lid 3 BW: u kunt geen bezwaar maken tegen een boom, heester of heg die niet hoger reikt dan de scheidsmuur tussen de erven.

Van wie zijn de takken die ik afzaag?

Artikel 5:44 BW staat u toe het overhangende materiaal dat u rechtmatig heeft afgesneden zich toe te eigenen. Het geeft u geen recht om het erf van de buur te betreden, en het staat u niet toe daar iets op te halen. Escaleert een geschil over de boom, bewaar dan een kopie van uw schriftelijke aanmaning, want die rechtvaardigt alles wat u vervolgens doet.