Undang-Undang Perakaman Malaysia: Peraturan Persetujuan Semua Pihak dan Hukuman (2026)

Malaysia secara amnya memerlukan persetujuan semua pihak sebelum merakam perbualan peribadi atau panggilan telefon, dengan pengecualian terhad bagi penguatkuasaan undang-undang. Seksyen 234 Akta Komunikasi dan Multimedia 1998 merupakan larangan utama. Hukuman mencecah RM50,000 dan penjara setahun bagi individu.

Maklumat terakhir disahkan pada 2026-05-15. Artikel ini belum lagi disemak oleh peguam berlesen.

Skop bidang kuasa: Artikel ini membincangkan undang-undang perakaman dan privasi di Malaysia di bawah undang-undang persekutuan, termasuk Akta Komunikasi dan Multimedia 1998 (Akta 588), Akta Perlindungan Data Peribadi 2010 (Akta 709), Kanun Keseksaan (Akta 574), Akta Keterangan 1950 (Akta 56), dan Akta Keselamatan Dalam Talian 2025 (Akta 866). Ia tidak membincangkan undang-undang Syariah atau ordinan peringkat negeri. Bagi undang-undang perakaman Amerika Syarikat, lihat undang-undang perakaman AS mengikut negeri.

Jawapan Ringkas: Adakah Malaysia Negara Persetujuan Semua Pihak?

Malaysia paling baik difahami sebagai bidang kuasa persetujuan semua pihak bagi pemintasan pihak ketiga, dengan peraturan yang belum jelas bagi rakaman peserta. Seksyen 234 Akta Komunikasi dan Multimedia 1998 melarang mana-mana orang memintas komunikasi tanpa kebenaran. Statut ini tidak mengandungi pengecualian eksplisit bagi pihak dalam perbualan, berbeza dengan Akta Wiretap persekutuan AS (18 U.S.C. § 2511(2)(d)), yang secara jelas membenarkan rakaman persetujuan satu pihak.

Pada praktiknya, ini bermakna merakam panggilan telefon atau perbualan elektronik tanpa memberitahu peserta lain membawa risiko jenayah di bawah AKM. Agensi penguatkuasaan undang-undang mengesahkan bahawa individu persendirian yang merakam panggilan tanpa persetujuan telah didakwa di bawah Seksyen 234. Pengamal undang-undang Malaysia secara konsisten menasihatkan bahawa persetujuan semua pihak diperlukan sebelum merakam sebarang komunikasi peribadi.

Nuansanya: sesetengah pengamal berhujah bahawa seorang pihak dalam perbualan yang merakamnya untuk kegunaan sendiri tidak membentuk "pemintasan" kerana pemintasan mengandaikan pihak ketiga memperoleh kandungannya. Tafsiran ini belum disahkan oleh mahkamah rayuan Malaysia. Sehingga duluan kes atau pindaan perundangan menjelaskan perkara ini, pendirian yang paling selamat ialah menganggap Malaysia memerlukan persetujuan semua pihak bagi sebarang komunikasi yang dirakam.

Gambaran Keseluruhan Undang-Undang Perakaman di Malaysia

Malaysia tiada satu statut perakaman yang konsolidasi. Beberapa undang-undang yang bertindih mengawal siapa yang boleh merakam, bila, dan dalam keadaan apa.

Statut utama ialah Akta Komunikasi dan Multimedia 1998 (AKM), khususnya Seksyen 234, yang menjenayahkan pemintasan komunikasi tanpa kebenaran. Berlapis di atasnya ialah Akta Perlindungan Data Peribadi 2010 (PDPA), yang menganggap perbualan yang dirakam sebagai data peribadi tertakluk kepada keperluan persetujuan, penyimpanan, dan keselamatan.

Kanun Keseksaan (Akta 574), Akta Keterangan 1950 (Akta 56), Akta Kesalahan Keselamatan (Langkah-Langkah Khas) 2012 (SOSMA), dan Kanun Tatacara Jenayah turut terpakai bergantung kepada konteks. Akta Keselamatan Dalam Talian 2025 (Akta 866) menambah lapisan baharu yang mengawal platform yang mengehos kandungan berbahaya, termasuk rakaman terjana AI. Perlembagaan Persekutuan melengkapkan gambaran ini: Perkara 5(1) mengenai kebebasan diri telah ditafsirkan oleh Mahkamah Persekutuan sebagai merangkumi hak privasi.

Bagi sesiapa yang tinggal, melawat, atau menjalankan perniagaan di Malaysia, kesimpulan praktikalnya jelas: jangan merakam perbualan peribadi tanpa pengetahuan dan persetujuan setiap orang yang terlibat, melainkan anda tergolong dalam salah satu daripada segelintir pengecualian yang terhad.

Akta Komunikasi dan Multimedia 1998: Seksyen 234

Seksyen 234 AKM bertajuk "Pemintasan dan pendedahan komunikasi dilarang." Ia merupakan asas rangka kerja undang-undang perakaman Malaysia bagi komunikasi elektronik.

Peruntukan ini menjadikannya kesalahan bagi mana-mana orang untuk memintas, cuba memintas, atau mendapatkan orang lain untuk memintas atau cuba memintas sebarang komunikasi. Ia juga melarang pendedahan atau penggunaan kandungan mana-mana komunikasi apabila orang itu mempunyai sebab untuk mempercayai komunikasi tersebut telah dipintas secara haram.

Istilah "memintas" ditakrifkan secara meluas di bawah AKM untuk merangkumi perolehan pendengaran atau lain-lain kandungan mana-mana komunikasi melalui penggunaan sebarang peranti atau alat elektronik, mekanikal, atau lain-lain. "Komunikasi" merangkumi bunyi, data, teks, imej visual, isyarat, atau sebarang gabungan daripadanya.

Hukuman Di Bawah Seksyen 234

Seseorang yang disabitkan di bawah Seksyen 234 menghadapi denda tidak melebihi RM50,000 (kira-kira USD 10,700 pada 2026), penjara bagi tempoh tidak melebihi satu tahun, atau kedua-duanya.

Hukuman ini terpakai kepada individu persendirian. Kesalahan ini tidak memerlukan komunikasi yang dipintas itu benar-benar digunakan untuk sebarang tujuan berbahaya. Perbuatan pemintasan itu sendiri sudah memadai untuk mencetuskan liabiliti jenayah.

Perhatian: Pindaan AKM 2025 meningkatkan dengan ketara hukuman bagi kesalahan Seksyen 233 (komunikasi menyinggung). Hukuman pemintasan Seksyen 234 TIDAK dinaikkan oleh pindaan 2025. Had RM50,000 dan setahun bagi pemintasan di bawah Seksyen 234 kekal tidak berubah sehingga Februari 2026. Jangan mengelirukan kedua-dua seksyen ini apabila menasihati mengenai pendedahan hukuman.

Pindaan AKM 2025

Akta Komunikasi dan Multimedia (Pindaan) 2025 (Akta A1743), yang berkuat kuasa pada 11 Februari 2025, meningkatkan hukuman merentasi beberapa kesalahan AKM dan memperluas kuasa penguatkuasaan Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia (MCMC).

Perubahan utama yang berkaitan dengan perakaman:

• Seksyen 233 (penggunaan tidak wajar kemudahan rangkaian bagi komunikasi menyinggung, mengancam, atau palsu): hukuman dinaikkan daripada RM50,000/1 tahun kepada RM500,000/2 tahun bagi kesalahan am; kesalahan terhadap kanak-kanak membawa sehingga 5 tahun penjara
• Seksyen 233A (baharu): melarang mesej elektronik komersial yang tidak diminta (spam)
• Seksyen 234: hukuman tidak berubah (RM50,000/1 tahun)
• Kuasa audit MCMC: diperluas untuk merangkumi semua pemegang lesen dan penyedia perkhidmatan
• Kewajipan perlindungan pengguna (Seksyen 188): pengecualian dipadamkan; semua penyedia kini tertakluk kepada kewajipan dengan denda sehingga RM1 juta bagi ketidakpatuhan

Akta Perlindungan Data Peribadi 2010 (PDPA)

PDPA (Akta 709) menambah satu lapisan liabiliti undang-undang kedua bagi sesiapa yang merakam perbualan di Malaysia. Perbualan yang dirakam layak sebagai data peribadi jika individu dalam rakaman tersebut boleh dikenal pasti.

Tujuh Prinsip Perlindungan Data

PDPA menetapkan tujuh prinsip teras yang mengawal cara data peribadi, termasuk rakaman, mesti dikendalikan:

1. Prinsip Am (Seksyen 6): Data peribadi hanya boleh diproses dengan persetujuan subjek data.
2. Prinsip Notis dan Pilihan (Seksyen 7): Subjek data mesti dimaklumkan mengenai pengumpulan data mereka dan diberikan peluang untuk bersetuju atau menolak.
3. Prinsip Pendedahan: Data peribadi tidak boleh didedahkan kepada pihak ketiga tanpa persetujuan.
4. Prinsip Keselamatan: Rakaman mesti disimpan dengan selamat dengan akses terhad kepada kakitangan yang dibenarkan.
5. Prinsip Penyimpanan: Data tidak boleh disimpan lebih lama daripada yang diperlukan bagi tujuan yang dinyatakan.
6. Prinsip Integriti Data: Data peribadi mesti tepat, lengkap, dan dikemas kini.
7. Prinsip Akses: Subjek data mempunyai hak untuk mengakses dan membetulkan data peribadi mereka.

Pindaan PDPA 2024 dan Hukuman yang Dikemas Kini

Akta Perlindungan Data Peribadi (Pindaan) 2024, dilaksanakan secara berperingkat dari Januari hingga Jun 2025, merupakan pembaharuan paling signifikan bagi undang-undang perlindungan data Malaysia sejak penggubalannya. Perubahan utama:

• Fasa 1 (Januari 2025): Perubahan pentadbiran; istilah baharu "pengawal data" diperkenalkan
• Fasa 2 (April 2025): Data biometrik ditambah kepada kategori data peribadi sensitif; peraturan pemindahan data rentas sempadan dipinda (Seksyen 129)
• Fasa 3 (Jun 2025): Pelantikan Pegawai Perlindungan Data (DPO) mandatori bagi pemproses skala besar; pemberitahuan pelanggaran data mandatori; hak mudah alih data

Hukuman yang dikemas kini: Melanggar prinsip perlindungan data PDPA kini membawa denda maksimum RM1 juta dan sehingga tiga tahun penjara. Bagi pengumpulan, pemprosesan, atau perkongsian data peribadi secara haram, denda mencecah RM500,000 dengan sehingga tiga tahun penjara. Pengarah, Ketua Pegawai Eksekutif, pengurus, dan pegawai kanan lain menghadapi liabiliti bersesama dan berasingan bagi ketidakpatuhan organisasi.

Undang-Undang Rakaman Panggilan Telefon di Malaysia

Merakam perbualan telefon tanpa persetujuan semua pihak adalah haram bagi individu persendirian di Malaysia di bawah Seksyen 234 AKM.

Larangan ini terpakai tanpa mengira teknologi yang digunakan. Sama ada panggilan dibuat melalui talian tetap tradisional, telefon bimbit, atau aplikasi Voice over Internet Protocol (VoIP), peraturan yang sama terpakai. AKM mentakrifkan "komunikasi" secara cukup luas untuk merangkumi sebarang penghantaran bunyi, data, atau isyarat melalui rangkaian.

Siapa yang Boleh Merakam Panggilan Telefon Secara Sah

Warganegara persendirian: Tidak boleh merakam panggilan telefon tanpa persetujuan semua pihak. Berbuat demikian melanggar Seksyen 234 AKM dan mungkin juga melanggar PDPA.

Penguatkuasaan undang-undang: Pegawai polis boleh memintas dan merakam panggilan telefon, tetapi hanya apabila Pendakwa Raya memberi kuasa bagi pemintasan tersebut di bawah Kanun Tatacara Jenayah. Seksyen 116C Akta Kanun Tatacara Jenayah (Pindaan) 2012 membenarkan polis untuk "memintas, mendengar, atau merakam sebarang perbualan melalui komunikasi" jika Pendakwa Raya berpuas hati komunikasi itu berkemungkinan mengandungi maklumat yang relevan dengan siasatan jenayah.

Agensi risikan: Di bawah Akta Kesalahan Keselamatan (Langkah-Langkah Khas) 2012 (SOSMA), seorang pegawai polis berpangkat penolong kanan pesuruhjaya ke atas boleh memintas komunikasi tanpa kebenaran terlebih dahulu daripada Pendakwa Raya dalam kes segera yang melibatkan keselamatan negara. Laporan bertulis mesti diserahkan kepada Pendakwa Raya selepas itu.

Perniagaan: Syarikat yang mengendalikan pusat panggilan atau merakam interaksi pelanggan hanya boleh berbuat demikian dengan persetujuan eksplisit, sebagaimana dikehendaki oleh PDPA. Pelanggan mesti dimaklumkan bahawa panggilan sedang dirakam dan diberitahu tujuan rakaman tersebut.

Duluan Rakaman Najib

Rangka kerja undang-undang mengenai rakaman panggilan telefon menarik perhatian awam yang besar berikutan pendedahan rakaman perbualan telefon yang didakwa melibatkan bekas Perdana Menteri Najib Razak. Peguam Malaysia pada masa itu menyatakan bahawa rakaman akan menjadi sah jika dijalankan oleh agensi penguatkuasaan di bawah kebenaran yang wajar, tetapi haram jika dilakukan oleh pihak persendirian tanpa kuasa yang sah.

Merakam Perbualan Bersemuka

Malaysia tiada statut khusus yang mengawal perakaman perbualan bersemuka dengan cara yang sama seperti AKM menangani komunikasi elektronik. Walau bagaimanapun, beberapa undang-undang masih terpakai.

Seksyen 509 Kanun Keseksaan (Akta 574) menjenayahkan sebarang perkataan, gerak isyarat, atau perbuatan yang bertujuan menghina kesopanan seseorang, dan pencerobohan privasi orang lain. Mahkamah Malaysia telah menggunakannya kepada beberapa kes pencerobohan privasi termasuk sesetengah senario perakaman. Sabitan membawa penjara bagi tempoh tidak melebihi lima tahun, denda, atau kedua-duanya.

PDPA turut terpakai kepada rakaman bersemuka jika individu yang dirakam boleh dikenal pasti. Keperluan persetujuan, notis, dan keselamatan yang dinyatakan di atas kekal berkuat kuasa.

Pada praktiknya, merakam perbualan peribadi bersemuka tanpa persetujuan semua orang yang hadir membawa risiko undang-undang di bawah kedua-dua Kanun Keseksaan dan PDPA, walaupun ia tidak jatuh secara tepat di bawah Seksyen 234 AKM.

Voyeurisme dan Perakaman Kamera Tersembunyi

Malaysia tiada statut voyeurisme yang khusus. Ini merupakan jurang undang-undang yang terdokumentasi yang telah diseru oleh pengamal dan akademik supaya Parlimen menanganinya.

Instrumen undang-undang semasa dan batasannya:

Seksyen 509, Kanun Keseksaan ialah peruntukan yang paling kerap digunakan bagi tingkah laku bersifat voyeurisme. Ia merangkumi perkataan, bunyi, gerak isyarat, atau objek yang dipamerkan dengan niat untuk menghina kesopanan, serta pencerobohan privasi. Dalam Malinda Ishak lwn Mohd Tahir Osman & Ors (2009), Mahkamah Rayuan memutuskan defendan bertanggungan di bawah Seksyen 509 kerana secara sulit mengambil gambar mangsa dalam suatu perbuatan peribadi. Walau bagaimanapun, Seksyen 509 mempunyai batasan struktur yang kritikal: statut ini memerlukan "perkataan, bunyi, gerak isyarat, atau objek" terlibat. Apabila kamera pengintip tersembunyi disembunyikan dan mangsa tidak menyedari sebarang objek yang dipamerkan, pendakwa menghadapi kesukaran memenuhi elemen ini.

Seksyen 292, Kanun Keseksaan menangani jualan dan pengedaran bahan lucah. Ia terpakai kepada pengedaran rakaman bersifat voyeurisme tetapi, seperti Seksyen 233 AKM, tidak menjangkau perbuatan mencipta atau menangkap gambar itu sendiri.

Seksyen 507A-507G, Kanun Keseksaan (kesalahan mengintai dan gangguan, ditambah oleh Akta Kanun Keseksaan (Pindaan) 2017) mungkin terpakai apabila perakaman bersifat voyeurisme digunakan sebagai alat mengintai atau mengganggu. Seksyen 507A (mengintai) membawa sehingga 3 tahun penjara; Seksyen 507B-507C (gangguan menyebabkan kesusahan) membawa 1-3 tahun penjara.

Akta Kesalahan Seksual Terhadap Kanak-Kanak 2017 (SOAC): Bagi mangsa berumur bawah 18 tahun, Seksyen 10-12 SOAC merangkumi bahan penderaan seksual kanak-kanak dan pemerdayaan, dengan hukuman sehingga 5 tahun penjara dan denda RM10,000 bagi mengakses bahan penderaan seksual kanak-kanak.

Jurangnya: Bagi mangsa dewasa yang dirakam tanpa persetujuan dalam keadaan di mana elemen Seksyen 509 tidak dipenuhi (seperti yang biasa berlaku dalam kes upskirt atau rakaman bilik air kamera pengintip), Malaysia pada masa ini tiada remedi berkanun yang mencukupi. Akademik di universiti Malaysia dan pertubuhan masyarakat sivil berulang kali menyeru Malaysia supaya menggubal kesalahan voyeurisme khusus setanding dengan Seksyen 377BB Kanun Keseksaan Singapura, yang secara jelas menjenayahkan perakaman perbuatan peribadi tanpa persetujuan. Sehingga Mei 2026, Parlimen belum menggubal peruntukan sedemikian. Menteri Digital telah mengumumkan Rang Undang-Undang AI yang disasarkan untuk pertengahan 2026, yang mungkin menangani sebahagian aspek perakaman tanpa persetujuan, tetapi tiada statut voyeurisme telah dibentangkan.

Perhatian: Jika anda mendapati anda telah dirakam dalam suasana peribadi tanpa persetujuan di Malaysia, Seksyen 509 Kanun Keseksaan dan PDPA menawarkan remedi undang-undang utama. Laporkan perkara tersebut kepada Polis Diraja Malaysia (PDRM) bagi pendakwaan Seksyen 509 dan kepada Pesuruhjaya Perlindungan Data Peribadi bagi penguatkuasaan PDPA.

Merakam Polis (PDRM)

Merakam pegawai Pasukan Polis Diraja Malaysia (PDRM) di tempat awam semasa menjalankan tugas mereka tidak dilarang secara khusus oleh undang-undang Malaysia. Tiada statut yang secara nyata melarang merakam video polis di ruang awam.

Analisis undang-undang yang paling jelas datang daripada peguam dan pertubuhan hak sivil: Lawyers for Liberty menyatakan tiada "peruntukan undang-undang yang menjenayahkan perbuatan merakam polis" di bawah undang-undang Malaysia. Badan Peguam Malaysia telah mengeluarkan pendirian yang serupa yang mengesahkan bahawa rakaman video perbuatan awam oleh pegawai awam tidak membentuk kesalahan jenayah.

Peruntukan yang berkaitan dan batasannya:

Seksyen 186, Kanun Keseksaan menjenayahkan tindakan secara sengaja menghalang seorang pegawai awam dalam menjalankan tugas mereka. Merakam secara pasif tidak memenuhi elemen "secara sengaja menghalang". Sebagaimana dinyatakan oleh Ahli Parlimen DAP Ramkarpal Singh, Seksyen 186 memerlukan halangan aktif, bukan sekadar dokumentasi.

Seksyen 233 AKM merangkumi komunikasi yang sangat menyinggung atau mengancam yang dihantar melalui rangkaian. MCMC dan pengamal undang-undang mengesahkan pada April 2025 bahawa Seksyen 233 tidak merangkumi perbuatan merakam pegawai polis atau berkongsi rakaman tersebut dalam talian.

Kawasan yang dipertikaikan: Berkongsi rakaman operasi polis dalam talian mungkin membawa risiko tambahan jika kandungan yang dikongsi dianggap "sangat menyinggung" di bawah Seksyen 233 AKM yang dipinda, atau jika perkongsian itu dihujahkan menjejaskan siasatan yang sedang dijalankan. Kementerian Dalam Negeri mengambil pendirian pada Ogos 2022 bahawa penyiaran langsung penangkapan polis boleh membentuk halangan di bawah Seksyen 186. Peguam secara konsisten mempertikaikan tafsiran ini, dan tiada mahkamah Malaysia telah mengeluarkan keputusan mengikat yang mengesahkan pendirian Kementerian Dalam Negeri tersebut.

Panduan praktikal: Merakam polis di tempat awam secara amnya sah di Malaysia, dengan syarat anda tidak secara fizikal mengganggu tugas pegawai tersebut. Kekalkan jarak yang selamat, jangan menghalang pegawai daripada bertindak, dan sedar bahawa penyiaran langsung siasatan yang sedang berjalan membawa risiko undang-undang yang dipertikaikan.

Merakam di Tempat Awam

Peraturan berubah apabila anda beralih daripada perbualan peribadi kepada ruang awam. Malaysia tiada undang-undang yang secara khusus melarang mengambil gambar atau merakam video di kawasan awam seperti jalan, taman, atau pasar.

Prinsip am ialah seseorang di tempat awam mempunyai jangkaan privasi yang lebih rendah. Selagi rakaman itu tidak melibatkan gangguan, kelucahan, atau percubaan menghina kesopanan seseorang, merakam di tempat awam secara amnya dibenarkan.

Walau bagaimanapun, terdapat batasan penting:

• Seksyen 509 Kanun Keseksaan masih terpakai jika rakaman itu bertujuan mengganggu atau mencerobohi privasi seseorang, walaupun dalam suasana awam. Merakam seseorang dengan cara yang "sangat menyinggung" atau menunjukkan mereka dalam kedudukan yang memalukan mungkin melampaui batas.
• Rakaman CCTV di ruang separa awam seperti pusat membeli-belah dikawal di bawah PDPA. Jabatan Perlindungan Data Peribadi telah mengeluarkan garis panduan menyatakan rakaman CCTV layak sebagai data peribadi jika individu boleh dikenal pasti. Berkongsi rakaman CCTV di media sosial tanpa persetujuan adalah kesalahan di bawah Seksyen 5 PDPA.
• Harta persendirian: Pemilik harta boleh menyekat perakaman di premis mereka sebagai syarat kemasukan.

Kesimpulannya: merakam pemandangan jalan atau merakam bunyi ambien di taman awam secara amnya adalah sah. Menyasarkan individu tertentu untuk dirakam, atau berkongsi rakaman tersebut dengan cara yang mengenal pasti mereka, memasuki wilayah undang-undang yang lebih kompleks.

Undang-Undang Perakaman di Tempat Kerja

Perakaman di tempat kerja di Malaysia berada di persimpangan undang-undang pekerjaan, PDPA, dan AKM. Landskap undang-undang di sini lebih bernuansa daripada yang dijangkakan kebanyakan orang.

Bolehkah Pekerja Merakam Secara Sulit di Tempat Kerja?

Rakaman tempat kerja yang dibuat tanpa persetujuan semua pihak secara amnya dianggap haram di bawah AKM (bagi komunikasi elektronik) dan PDPA (bagi data peribadi yang boleh dikenal pasti). Mahkamah telah melayan rakaman tempat kerja secara sulit dengan sikap skeptikal.

Peguam pekerjaan telah menyatakan bahawa AKM membawa denda sehingga RM50,000 dan penjara sehingga setahun, manakala PDPA membawa denda sehingga RM1 juta (selepas pindaan 2025) dan penjara sehingga tiga tahun.

Mahkamah Malaysia juga telah mempersoalkan bobot rakaman yang diperoleh secara sulit sebagai bukti. Sebagaimana dinyatakan oleh seorang peguam pekerjaan, orang yang membuat rakaman itu mungkin sengaja menyebut perkara untuk memperbaiki kesnya, manakala majikan, yang tidak menyedari rakaman tersebut, lebih berkemungkinan bercakap secara jujur. Sekurang-kurangnya satu keputusan Mahkamah Perusahaan mengurangkan pampasan pemecatan tanpa alasan wajar seorang pekerja secara khusus kerana rakaman sulit dikemukakan sebagai bukti.

Kes Izaidin Joinnie

Dalam Izaidin Joinnie lwn Amanah Saham Sarawak Berhad (2018), mahkamah menggambarkan rakaman sulit mesyuarat lembaga pengarah sebagai "tindakan ketidakserasian yang paling tinggi", mendapati ia melanggar tugas suci hati pekerja terhadap majikan.

Bolehkah Majikan Memantau Pekerja?

Majikan boleh memantau pekerja, tetapi dengan syarat. PDPA memerlukan pekerja dimaklumkan mengenai sebarang pemantauan, sebaiknya melalui kontrak pekerjaan atau buku panduan pekerja. Jabatan Perlindungan Data Peribadi telah menyatakan bahawa CCTV yang dipasang di tempat kerja harus untuk "pengesanan dan pencegahan jenayah" dan tidak boleh disalahgunakan bagi tujuan seperti pemantauan produktiviti kakitangan.

Amalan terbaik majikan termasuk:

• Memasukkan dasar perakaman dan pemantauan dalam kontrak pekerjaan
• Menyediakan notis yang jelas sebelum melaksanakan sebarang pengawasan
• Mengehadkan CCTV kepada tujuan keselamatan, bukan penjejakan produktiviti pekerja
• Mengamankan semua data yang dirakam dan mengehadkan akses kepada kakitangan yang dibenarkan

Kebolehterimaan Rakaman Sebagai Bukti

Walaupun rakaman itu dibuat tanpa persetujuan yang wajar, mahkamah Malaysia mempunyai budi bicara untuk menerimanya sebagai bukti. Persoalan kebolehterimaan berasingan daripada persoalan kesahihan.

Akta Keterangan 1950

Akta Keterangan 1950 (Akta 56) mentakrifkan "dokumen" secara luas untuk merangkumi "sebarang rakaman bunyi, atau sebarang rakaman elektronik, magnetik, mekanikal, atau lain-lain rakaman sekalipun." Rakaman telefon dan fail audio lain layak sebagai dokumen di bawah Akta ini.

Seksyen 90A, 90B, dan 90C mengawal kebolehterimaan dokumen yang dihasilkan oleh komputer, yang merangkumi rakaman audio digital. Di bawah Seksyen 90A, dokumen yang dihasilkan oleh komputer dalam penggunaan biasanya boleh diterima melalui sijil daripada orang yang bertanggungjawab bagi pengurusan komputer tersebut.

Keperluan Mahkamah Bagi Kebolehterimaan

Kes penanda aras Mohd Ali bin Jaafar lwn Pendakwa Raya menetapkan lima kriteria bagi menerima rakaman pita:

1. Peranti rakaman bersih dan berfungsi sebelum digunakan
2. Mesin berfungsi dengan betul tanpa gangguan
3. Seorang saksi mengenal pasti suara selepas main balik
4. Transkrip disediakan daripada perbualan tersebut
5. Seorang saksi mengesahkan rakaman sepadan dengan transkrip

Justin Maurice Read lwn Petroliam Nasional Berhad (2017) kemudian menambah piawaian yang lebih ketat bagi rakaman digital, menolak rakaman telefon bimbit kerana rantaian jagaan yang terputus dan ketidakupayaan mengesahkan ketepatan.

Pengecualian Mahkamah Perusahaan

Seksyen 30(5) Akta Perhubungan Perusahaan 1967 memberikan Mahkamah Perusahaan kelonggaran yang lebih luas. Ia membenarkan mahkamah mempertimbangkan bukti yang mungkin tidak dapat diterima di mahkamah lain, termasuk bukti yang diperoleh secara haram, jika bukti tersebut relevan dengan ekuiti, hati nurani yang baik, dan merit substansial kes tersebut.

Ini bermakna dalam pertikaian pemecatan tanpa alasan wajar, perbualan tempat kerja yang dirakam secara sulit lebih berkemungkinan didengar, walaupun orang yang membuat rakaman itu mungkin masih menghadapi liabiliti jenayah berasingan kerana membuatnya.

Perlindungan Privasi Perlembagaan

Perlembagaan Persekutuan Malaysia tidak mengandungi hak privasi yang eksplisit. Walau bagaimanapun, mahkamah telah membaca perlindungan privasi ke dalam Perkara 5(1), yang menjamin bahawa "tiada seorang pun boleh dilucutkan nyawa atau kebebasan dirinya kecuali mengikut undang-undang."

Dalam Sivarasa Rasiah lwn Badan Peguam Malaysia, Mahkamah Persekutuan memutuskan bahawa "kebebasan diri" di bawah Perkara 5(1) merangkumi dalam skopnya hak-hak lain, termasuk hak privasi.

Satu batasan kritikal wujud: perlindungan perlembagaan ini hanya terpakai terhadap tindakan kerajaan. Ia tidak menyediakan remedi langsung bagi pelanggaran privasi antara individu persendirian. Bagi pertikaian antara pihak persendirian, PDPA, Kanun Keseksaan, dan AKM berfungsi sebagai instrumen undang-undang utama.

Dalam Lew Cher Phow lwn Pua Yong Yong, mahkamah sivil mendapati pengawasan CCTV yang diarahkan kepada harta jiran merupakan "pelanggaran tanpa waran" terhadap privasi dan maruah, menunjukkan bahawa mahkamah bersedia menguatkuasakan piawaian privasi antara rakyat persendirian melalui saluran berkanun dan undang-undang lazim.

Deepfake dan Kandungan Terjana AI

Rangka kerja undang-undang Malaysia bagi deepfake dan rakaman terjana AI berpecah-pecah merentasi pelbagai statut. Tiada satu undang-undang yang secara langsung menjenayahkan penciptaan deepfake, tetapi pengedarannya termaktub di bawah beberapa peruntukan.

Instrumen Undang-Undang Semasa Bagi Deepfake

Seksyen 211(1) AKM: Melarang menyediakan kandungan yang "tidak sopan, lucah, palsu, atau bersifat menyinggung" dengan niat untuk mengganggu, menghina, mengugut, atau mengganas. Peruntukan ini terpakai kepada pengedaran dalam talian imej atau rakaman intim deepfake. Hukuman: denda sehingga RM50,000 dan/atau penjara setahun.

Seksyen 233 AKM (selepas pindaan 2025): Melarang penggunaan kemudahan rangkaian bagi komunikasi yang sangat menyinggung, mengancam, atau palsu. Pengedaran tanpa persetujuan imej intim terjana AI termasuk dalam "kandungan tidak sopan atau lucah". Hukuman: RM500,000 dan/atau 2 tahun penjara; kesalahan terhadap kanak-kanak membawa sehingga 5 tahun penjara.

Akta Fitnah 1957: Menyediakan remedi tort sivil apabila kandungan deepfake bersifat fitnah. Mangsa boleh menuntut ganti rugi bagi kerosakan reputasi.

PDPA: Jika rakaman deepfake merangkumi data peribadi yang boleh dikenal pasti, mengumpul atau memproses tanpa persetujuan melanggar Prinsip Am PDPA (Seksyen 6). Hukuman: RM1 juta dan/atau 3 tahun penjara selepas pindaan 2025.

Jurang Penciptaan

Jurang yang signifikan masih wujud: penciptaan deepfake tidak dijenayahkan secara eksplisit di bawah mana-mana statut Malaysia sehingga Mei 2026. Kementerian Komunikasi telah mengakui jurang ini. Menteri Digital mengumumkan pada akhir 2025 bahawa Rang Undang-Undang AI disasarkan untuk pertengahan 2026, yang mungkin memperkenalkan kesalahan penciptaan deepfake yang khusus. Sehingga itu, pendakwaan mesti bergantung kepada kesalahan berasaskan pengedaran atau peruntukan jenayah am yang terpakai.

Dari Januari 2024 hingga Mac 2026, MCMC menyerahkan 6,987 permintaan penurunan kandungan deepfake, dengan kira-kira 95 peratus (6,657 kandungan) berjaya dialihkan. Kementerian Komunikasi secara aktif menggunakan instrumen sampingan ONSA 2025 untuk mengambil tindakan undang-undang terhadap platform media sosial yang memudahkan pengedaran deepfake.

Akta Keselamatan Dalam Talian 2025 (ONSA)

Akta Keselamatan Dalam Talian 2025 (Akta 866) mewakili respons paling komprehensif Malaysia terhadap kandungan dalam talian yang berbahaya. Parlimen meluluskan Akta ini pada Disember 2024; ia diwartakan pada Mei 2025 dan berkuat kuasa pada 1 Januari 2026.

Apa yang Diliputi ONSA

ONSA menubuhkan rangka kerja pengawal seliaan bagi Penyedia Perkhidmatan Aplikasi dan Penyedia Perkhidmatan Aplikasi Kandungan yang beroperasi di atau menyasarkan Malaysia. Platform dengan 8 juta atau lebih pengguna Malaysia secara automatik dianggap memegang lesen Kelas dan menanggung tugas yang ditetapkan.

Kandungan berbahaya yang ditangani oleh ONSA termasuk:

• Bahan penderaan seksual kanak-kanak (kandungan berbahaya keutamaan)
• Penipuan kewangan dalam talian (kandungan berbahaya keutamaan)
• Kandungan lucah dan tidak sopan
• Bahan yang menyebabkan gangguan, kesusahan, ketakutan, atau kegusaran
• Kandungan yang menghasut keganasan atau keganasan pengganas
• Bahan yang mendorong kecederaan diri dalam kalangan kanak-kanak
• Kandungan yang menggalakkan niat jahat yang mengganggu ketenteraman awam
• Bahan berkaitan dadah

Kandungan berbahaya terjana AI, termasuk deepfake yang disebarkan tanpa persetujuan, termasuk dalam takrifan "kandungan berbahaya" ONSA di bawah kategori gangguan, kandungan tidak sopan, atau maklumat palsu.

ONSA Tidak Terpakai Kepada Pengguna Individu

Satu batasan kritikal: ONSA hanya mengawal selia penyedia platform, bukan pengguna individu. Jika seorang pengguna mencipta dan menyiarkan deepfake, hukuman ONSA jatuh kepada platform kerana gagal membuangnya, bukan kepada pencipta. Liabiliti individu bagi mencipta atau berkongsi deepfake kekal dikawal oleh AKM, Kanun Keseksaan, dan PDPA.

Hukuman Platform Di Bawah ONSA

• Ketidakpatuhan terhadap tugas yang ditetapkan: hukuman kewangan sehingga RM10,000,000
• Kegagalan memenuhi kerangka masa tindak balas bagi pembuangan kandungan berbahaya keutamaan: sehingga RM1,000,000
• Platform juga mesti melaksanakan sistem pengurusan risiko, pelan keselamatan dalam talian, dan perlindungan khusus kanak-kanak

ONSA dan Pemesejan Persendirian

ONSA secara eksplisit tidak meluas kepada pemesejan satu-ke-satu persendirian dan tidak membenarkan pemantauan am pengguna. Ini bermakna pemesejan tersulit hujung-ke-hujung antara dua individu berada di luar skop ONSA.

Panduan Pematuhan Perniagaan

Perniagaan yang beroperasi di Malaysia yang merakam sebarang bentuk komunikasi mesti menavigasi beberapa keperluan undang-undang.

Rakaman Panggilan

• Mainkan notis rakaman automatik pada permulaan setiap panggilan yang mendedahkan bahawa perbualan sedang dirakam
• Nyatakan tujuan rakaman, seperti jaminan kualiti atau latihan
• Dapatkan persetujuan lisan atau bertulis sebelum meneruskan
• Simpan rakaman dengan selamat dengan akses terhad kepada kakitangan yang dibenarkan
• Tetapkan dasar penyimpanan data yang jelas dan elakkan menyimpan rakaman lebih lama daripada yang diperlukan
• Balas dengan segera kepada permintaan pelanggan bagi akses atau pemadaman data

CCTV dan Pengawasan Video

• Pasang kamera hanya bagi tujuan keselamatan yang sah, terutamanya pengesanan dan pencegahan jenayah
• Pamerkan tanda yang jelas kelihatan memaklumkan orang bahawa mereka sedang dirakam
• Jangan berkongsi rakaman di media sosial atau dengan pihak ketiga yang tidak dibenarkan
• Amankan semua rakaman daripada akses atau gangguan tanpa kebenaran
• Daftar dengan Jabatan Perlindungan Data Peribadi jika diperlukan di bawah sektor industri anda

Keperluan Pegawai Perlindungan Data

Berikutan pindaan PDPA 2024, organisasi yang terlibat dalam pemprosesan data peribadi skala besar mesti melantik Pegawai Perlindungan Data (DPO) mulai 1 Jun 2025. DPO bertanggungjawab memastikan pematuhan terhadap semua keperluan PDPA, termasuk yang berkaitan dengan perakaman dan pemantauan.

Pemberitahuan Pelanggaran Data

Berkuat kuasa juga mulai 1 Jun 2025, organisasi mesti memberitahu Pesuruhjaya Jabatan Perlindungan Data Peribadi dan individu yang terjejas sekiranya berlaku pelanggaran data yang melibatkan data peribadi yang dirakam.

Senario Perakaman Rentas Sempadan

Perakaman rentas sempadan membawa kerumitan undang-undang yang tersendiri bagi Malaysia.

Peraturan Pemindahan Data Rentas Sempadan PDPA (Seksyen 129)

Akta Perlindungan Data Peribadi (Pindaan) 2024 menyemak Seksyen 129 PDPA, yang berkuat kuasa pada 1 April 2025. Pendekatan senarai putih menteri terdahulu (memerlukan cadangan Pesuruhjaya dan kelulusan Menteri bagi pemindahan ke negara yang diluluskan) digantikan dengan rangka kerja berasaskan risiko.

Di bawah Seksyen 129 yang disemak, pengawal data boleh memindahkan data peribadi, termasuk rakaman audio atau video individu yang boleh dikenal pasti, ke luar Malaysia jika salah satu daripada syarat berikut dipenuhi:

• Bidang kuasa destinasi mempunyai undang-undang perlindungan data yang secara substansialnya serupa dengan PDPA
• Bidang kuasa destinasi memastikan tahap perlindungan yang mencukupi sekurang-kurangnya setara dengan PDPA
• Subjek data telah memberikan persetujuan eksplisit selepas menerima notis bertulis yang menyatakan kelas penerima dan tujuan pemindahan
• Pengecualian lain yang ditetapkan terpakai (keperluan kontraktual, prosiding undang-undang, kepentingan penting)

Pesuruhjaya Perlindungan Data Peribadi mengeluarkan Garis Panduan Pemindahan Data Peribadi Rentas Sempadan (Garis Panduan CBPDT) pada 29 April 2025, menjelaskan keperluan pematuhan.

Undang-Undang Manakah Mengawal Panggilan Telefon Rentas Sempadan?

Apabila panggilan telefon dibuat antara satu pihak di Malaysia dan satu pihak di bidang kuasa lain, kedua-dua undang-undang berpotensi terpakai kepada pihak masing-masing. Bagi pihak Malaysia, Seksyen 234 AKM dan PDPA mengawal. Jika bidang kuasa asing membenarkan rakaman persetujuan satu pihak, itu hanya melindungi pihak asing yang merakam dari sisi mereka. Pihak Malaysia kekal terikat oleh undang-undang Malaysia.

Jangkauan ekstrateritorial PDPA: PDPA terpakai kepada organisasi di luar Malaysia jika mereka menggunakan peralatan yang berlokasi di Malaysia untuk memproses data peribadi (selain tujuan transit) atau jika mereka menawarkan barangan dan perkhidmatan dalam Malaysia. Pusat panggilan asing yang merakam perbualan dengan pelanggan Malaysia mungkin oleh itu tertakluk kepada PDPA.

Perakaman oleh Warga Asing yang Melawat Malaysia

Warga asing yang berada di Malaysia tertakluk kepada undang-undang Malaysia. Seorang pelawat yang merakam perbualan menggunakan peranti di Malaysia terikat oleh AKM dan PDPA tanpa mengira peraturan negara asal mereka.

Ringkasan Hukuman

Pegawai kanan organisasi menghadapi liabiliti peribadi. Pengarah, Ketua Pegawai Eksekutif, dan pengurus mungkin dipertanggungjawabkan secara bersesama dan berasingan bagi pelanggaran PDPA syarikat mereka.

Perbezaan Utama Berbanding Negara Lain

Rangka kerja undang-undang perakaman Malaysia berbeza daripada banyak bidang kuasa Barat dalam beberapa cara penting:

• Tiada pengecualian persetujuan satu pihak yang eksplisit: Berbeza dengan Akta Wiretap persekutuan AS dan banyak negara undang-undang lazim, AKM tidak mengandungi pengecualian nyata yang membenarkan satu pihak dalam perbualan merakamnya. Kesan praktikalnya lebih hampir kepada rejim persetujuan semua pihak.
• Tiada statut voyeurisme khusus: Berbeza dengan Singapura (Seksyen 377BB), United Kingdom (Voyeurism (Offences) Act 2019), dan Australia (pelbagai akta negeri), Malaysia belum menggubal kesalahan voyeurisme yang khusus. Seksyen 509 adalah peruntukan yang paling hampir tetapi mempunyai batasan yang signifikan.
• Tiada tort pencerobohan privasi: Malaysia tidak mengiktiraf tort pencerobohan privasi yang berdiri sendiri. Remedi datang melalui statut jenayah dan PDPA dan bukannya tuntutan privasi sivil.
• Perlindungan perlembagaan yang terhad: Hak privasi tersirat di bawah Perkara 5(1), bukan eksplisit, dan ia hanya mengekang pelaku kerajaan.
• Undang-undang keselamatan dalam talian berfokuskan platform: ONSA 2025 meletakkan akauntabiliti pada platform dan bukan pengguna individu bagi kandungan berbahaya, berbeza dengan Online Safety Act 2023 United Kingdom, yang mencipta kesalahan individu bagi jenis kandungan berbahaya tertentu.

Nasihat Praktikal

• Jangan merakam sebarang perbualan peribadi di Malaysia tanpa pengetahuan dan persetujuan setiap orang yang terlibat.
• Jika anda perlu merakam panggilan perniagaan, mainkan notis pendedahan pada permulaan panggilan dan dapatkan persetujuan sebelum meneruskan.
• Rakaman yang dibuat di ruang awam secara amnya dibenarkan, tetapi elakkan menyasarkan individu tertentu atau menyiarkan rakaman yang mengenal pasti mereka tanpa persetujuan.
• Jika anda menerima perbualan yang dirakam secara sulit, sedar bahawa memiliki atau mendedahkannya mungkin merupakan kesalahan di bawah Seksyen 234 AKM.
• Rakaman tempat kerja membawa risiko berganda: liabiliti jenayah di bawah AKM dan PDPA, ditambah kemungkinan akibat negatif dalam pertikaian pekerjaan.
• Untuk merakam polis di tempat awam, lakukan secara pasif tanpa mengganggu tugas pegawai; elakkan menyiarkan langsung siasatan yang sedang berjalan.
• Bagi panggilan rentas sempadan dengan rakyat Malaysia, pihak Malaysia memerlukan persetujuan semua pihak tanpa mengira peraturan bidang kuasa asal anda.
• Rujuk peguam Malaysia yang berlesen dengan Badan Peguam Malaysia sebelum membuat sebarang rakaman yang melibatkan implikasi undang-undang atau perniagaan.

Penafian

Artikel ini menyediakan maklumat undang-undang am mengenai undang-undang perakaman dan privasi di Malaysia. Ia bukan nasihat undang-undang. Undang-undang yang diterangkan terpakai di bawah undang-undang persekutuan Malaysia sebagaimana berkuat kuasa sehingga Mei 2026. Undang-undang mungkin berubah; rujuk Jabatan Peguam Negara Malaysia dan Jabatan Perlindungan Data Peribadi untuk teks berkanun terkini. Bagi nasihat khusus mengenai situasi anda, rujuk peguam yang berlesen dengan Badan Peguam Malaysia.

---

Terakhir dikemas kini: 2026-05-15. Statut yang dipetik mencerminkan versi berkuat kuasanya sehingga 15 Mei 2026.